ڕێکخستنەکانی پارتی لە ناو یەکە سەربازییەکانی زاخۆ ڕۆڵێکی گرنگیان بینی لە گەیاندنی زانیاری لەسەر جووڵەی سوپا بە مەلا ساڵح حاجی بەلقیسی، بەرپرسی لێژنە ناوچەی زاخۆی پارتی، کە دواتر زانیارییەکانی بۆ عیسا سوار، فەرماندەی پێشمه‌رگەی ناوچەکە دەگواستەوە. لە ئاداری ١٩٦٢ەوە، پێشمه‌رگه کۆنترۆڵی چەند خاڵێکی حکومییان کردبوو و لە گوندەکانی تورکزا و قەلمای گەلی زاخۆ و دەڤەری سلێڤانادا جێگیر ببوون. بەیانی ١ی نیسانی ١٩٦٢، عیسا سوار نامەیەکی بەپەلەی لە لێژنە ناوچەی زاخۆوە پێگەیشت کە ئاگاداری دەکردەوە فەوجێکی سەربازی لە شێخان، بە فەرماندەیی عەقید مەجید سەباح ئەلعەبوسی، بەرەو زاخۆ بەڕێکەوتوون بۆ ئەوەی شوێنی فەوجی باتیفا بگرنەوە. پێشتر فەوجی باتیفا بەرەو بنکەی سەربازی فایدە بەڕێکەوتبوون و تا کاتژمێر ٨:٠٠ی بەیانی کاروانەکەیان گەیشتە گەلی زاخۆ. ئەم زانیارییە گرنگە پێشتر لەلایەن خورشید سەلیم شێر، ئەندامی پارتی لە فەوجی دووی لیوای سێیەمەوە دابین کرابوو، کە مەلا عەلی ڕەشید حاجانی ئاگادار کردبووەوە و دڵنیای کردبووەوە کە زانیارییەکان دەگاتە فەرماندە عیسا سوار. دوای وەرگرتنی هەواڵەکە، عیسا سوار لە گوندی حەسەن ئاوا کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ چەند فەرماندەیەکی پێشمه‌رگه ئەنجامدا بۆ داڕشتنی پلانی ستراتیژی بۆ هێرشکردنە سەر فەوجی دووی لیوای سێیەم. لە کاتی کۆبوونەوەکەدا، هێزی پێشمه‌رگه دابەشکران بەسەر شەش گرووپدا، هەر یەکەیان ئەرکێکی دیاریکراویان لە شەڕەکەدا هەبوو. گرووپی یەکەم، بە سەرۆکایەتی عیسا سوار لەگەڵ پاسەوانەکانی و پێشمه‌رگە دێرینەکان، لە خوار زاخۆ نزیک گوندی حەسەن ئاوا جێگیر بوون. گرووپی دووەم، کە لە ڕۆژئاوای گەلی زاخۆ جێگیر بوون، پێکهاتبوون لە هاشم مێرۆزی، یاسین ڕەشە مێرۆزی، ئەحمەد مەحمود شەڕانشی، عەلی ڕەشۆ، فەرحان عەلی و عارف دەروێش. گرووپی سێیەم، کە لە ڕۆژهەڵاتی گەلی زاخۆ نزیک بنکەی سەهریجە بۆکا جێگیر بوون، بریتی بوون لە فەرماندە عەلی هالۆ، سەلمان خورشید، سەعید هالۆ، سەعید خەلیل و چەندانی تر. گرووپی چوارەم، کە ئەرکی سەرقاڵکردنی بازگەی سەربازی کەلفڕینیان پێ سپێردرابوو، پێکهاتبوون لە شێخ مستەفا حاجی مەحمود، محەمەد خالید، نوعمان محەمەد، شەعبان سەعید و جانگیر سێڤو. گرووپی پێنجەم، کە لای ڕۆژهەڵاتی زاخۆیان گرتبوو، پێکهاتبوون لە سولەیمان لاچی مەزوری باڵا، عارف سولەیمان دۆسکی، عەلی عەلی سەیفەدین، شێخ سادق عەبدوڵڵا، ئەمین عوسمانی و ئەوانی تر. گرووپی کۆتایی، بە سەرۆکایەتی یاسین موحی دێزوی و پێشمه‌رگەکانی عەبدولڕەحمان محەمەد عەبدول، ئەرکیان هێرشکردن و دەستبەسەرداگرتنی بازگەی سەربازی کوخێن-تورکزا بوو. پلانی شەڕەکە جەختی لەسەر پابەندبوونی توند بە ڕێنماییەکان دەکردەوە، فەرمان بە عەلی هالۆ درا کە یەکەم تەقە بکات بۆ ئاماژەدان بە دەستپێکردنی هێرشەکە. هەروەها پێشمه‌رگەکان ئاگادارکرانەوە کە خۆیان لە فڕۆکەکانی دوژمن بپارێزن و ڕێگری بکەن لەوەی دوو ئۆتۆمبێلی یەکەمی کاروانەکە -کە فەرماندەی فەوج و کەرەستەی پەیوەندییان هەڵگرتبوو- هەڵبێن. ئەم ڕێوشوێنە زۆر گرنگ بوو بۆ ئەوەی ڕێگری لە هێزەکانی عێراق بکرێت پەیوەندی بە دهۆکەوە بکەن بۆ داواکردنی هێزی پشتیوانی، کە دەکرا ئۆپەراسیۆنەکە بخاتە مەترسییەوە.
دوای خۆڕێکخستن و ئامادەکارییە وردەکان، پلانی پێکدادانەکە بە شێوەی کەمینێکی بە وردی داڕێژراو جێبەجێ کرا. پێشمه‌رگه بە شێوازێکی زۆر ستراتیژی و نهێنی، خۆیان بە گەڵای دارەکان شاردەوە و بە نهێنی لە شوێنی کەمینەکان جێگیر بوون. یەکێک لە جووڵە تاکتیکییە سەرەتاییەکانی پێشمه‌رگه بریتی بوو لە بڕینی هێڵەکانی تەلەفۆن لە نێوان زاخۆ و موسڵ، بەمەش ناوچەکەیان گۆشەگیر کرد و پەیوەندییان لەگەڵ هێزی پشتیوانی ئەگەری پچڕاند. بەیانی ١ی نیسانی ١٩٦٢، کاتێک کاروانی فەوجەکە، کە لە ٣٥ ئۆتۆمبێل پێکهاتبوو، لەوانە پێنج تانک، پێنج جیپی ئەفسەران و دوو ئۆتۆمبێلی بارهەڵگر کە پاسەوانەکانی فەرماندەی فەوج و کەرەستەی پەیوەندییان هەڵگرتبوو، گەیشتنە کۆتایی دۆڵەکە، پێشمه‌رگه هێرشەکەیان دەستپێکرد. کاروانەکە لە هەردوو لاوە کەوتە بەر دەستڕێژی گوللەی قورس، کە بووە هۆی کوژران و برینداربوونی ژمارەیەکی زۆر لە ئەفسەر و سەربازان. لە نێو زیانەکاندا، فەرماندەی فەوجەکە، عەقید محەمەد یەحیا بریندار بوو، لە کاتێکدا یاریدەدەرەکەی، نەقیب نەسییم تورکمانی کوژرا. هێزی پێشمه‌رگه توانییان شەش ئەفسەر و ١٧٣ سەرباز بە دیل بگرن، لە کاتێکدا ٥٣ ئەفسەر و سەربازی تر لە کاتی پێکدادانەکاندا بریندار بوون. جگە لەوەش، پێشمه‌رگه دەستیان بەسەر هەموو چەک و تەقەمەنی و ئۆتۆمبێلە سەربازییەکان و کەرەستەکانی فەوجەکەدا گرت و گورزێکی گەورەیان لە هێزەکانی دوژمن وەشاند. بەڵام پێشمه‌رگه لە شەڕەکەدا زیانیان بەرکەوت، لەوانە شەهیدبوونی یاسین مێرۆزی، سەبری عەبدی و قادر ئیسماعیل حەسەن. چەندانی تریش، وەک محەمەد یوسف گراوی، ئیسماعیل هەجەر، فەیزی عوسمان و سولەیمان ئاسۆ بریندار بوون، لەگەڵ زۆرێک لە تێکۆشەرانی ئازای تر کە لە کاتی پێکدادانەکەدا بریندار بوون.
شەڕەکە کاردانەوەیەکی گەورەی لە ناوەندە سەربازی و سیاسی و نەتەوەییەکاندا دروست کرد، تا ڕادەیەک کە تەنانەت ئەحمەد ساڵح عەبدی، سەرۆک ئەرکانی سوپاى عێراق، دوودڵ بوو لە ئاگادارکردنەوەی عەبدولکەریم قاسم لە شکستەکە. بەپێی گێڕانەوەکان، دە خولەک چاوەڕێی کرد پێش ئەوەی هەواڵەکەی پێ بگەیەنێت. لە شاری به‌غدا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە سەرۆک ئەرکان داوای لە ئەفسەرێک کردووە بە نهێنی ڕاپۆرتەکە بخاتە سەر مێزی سەرۆک، ئەمەش ڕەنگدانەوەی ئەو شەرمەزارییە گەورەیە بوو کە بەهۆی ئەم شکستە شەرمهێنەوە دروست ببوو، کە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە سەرانسەری عراق هەبوو. لە نێو خەڵکی عێراقدا، گاڵتەپێکردن بە پڕوپاگەندەکانی عەبدولکەریم قاسم بڵاوبووەوە، بەتایبەت ئەو لێدوانانەی پێشووی کە بانگەشەی لەناوبردنی "تۆپەڵە چەتە و بەربەستەکان"ی دەکرد. ئەم ڕووداوە ئەو ڕاستییەی دەرخست کە حکوومەتەکەی نەیتوانیوە بزووتنەوەی کوردی لەناوببات. لە هەمان کاتدا، سوپاى عێراق دەستی کرد بە تێگەیشتن لەوەی کە ململانێکان لە کوردستان چووەتە قۆناغێکی نوێ و دژوارترەوە و لەناوبردنی بزووتنەوەی کوردی بەو ئاسانییە نابێت کە پێشبینی دەکرا.
هێزە سیاسییەکانی عێراقیش درکیان بە دەرئەنجامەکانی شەڕی بەردەوامی کوردستان کرد، دانیان بەوەدا نا کە بەردەوامبوونی زیانێکی زیاتر بە عێراق دەگەیەنێت و کێشەکانی وڵاتەکە درێژە پێ دەدات. بەڵام ئەم تێگەیشتنە حزبى بەعس و ناسیۆنالیستە عەرەبەکانى نەگرتەوە، کە هەڵوێستیان بەرامبەر بە دۆزی کورد نەگۆڕ مابووەوە. ئەوان بەردەوامبوونی شۆڕشی کوردییان بۆ ئەوە دەگێڕایەوە کە بە بۆچوونی ئەوان عەبدولکەریم قاسم نەرمیی نواندووە و نەیتوانیوە هێزی پێویست دژی کوردیەکان بەکاربهێنێت. ئەم لایەنانە پێیان وابوو کە بزووتنەوەی کوردی دەکرێت لە ڕێگەی تۆپبارانی چڕ، بەکارهێنانی هێزی زۆر و توندوتیژی زیاترەوە سەرکوت و لەناوببرێت. وەک وەڵامێک بۆ ئەم پاشەکشەیە، حکوومەت بە ناردنی هێزی زیاتر بۆ کوردستان و توندکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی، هەڵوێستی خۆی توندتر کرد. هاوکات، هەڵمەتێکی دڕندانەی دەرکردن و دەستگیرکردنی دژی هاووڵاتیانی مەدەنی و لایەنگرانی گومانلێکراوی شۆڕشی کوردی دەست پێکرد، بەتایبەت لە شارۆچکەی زاخۆ. ئەم دەستگیرکردنانە بە شێوەیەکی هەڕەمەکی ئەنجام دەدران، زۆرجار بێ ئەوەی هیچ بەڵگەیەک بۆ پشتڕاستکردنەوەی تۆمەتەکان هەبێت، ئەمەش سەرکوتکارییەکانی حکوومەتی زیاتر قووڵتر کردەوە.
سەرچاوە:١- عبدالفتاح علي البوتاني، منطقة بادينان ١٩٢٥ – ١٩٧٠، ج ٢، مطبعة جامعة صلاح الدين، اربيل، ٢٠١٧.
٢- محەمەد ساڵح پێندڕۆیی (جگەر سۆز)، ژیان و خەباتى شەهیدى فەرماندە عەبدوڕەحیم جەسیم بارزانى، بێ شوێنى چاپ، ٢٠٢٠.
٣- روژین چلبى منیر، زاخۆ ١٤ى تیرمەها ١٩٥٨- ٦ى ئادار ١٩٧٥، سەنتەرێ زاخۆ بۆ ڤەکۆلینێن کوردى، زاخۆ، ٢٠١٨.
٤- شکیب عقراوی، سنوات المحنة في كردستان. اهم الحوادث السياسية والعسكرية في كردستان و العراق من ١٩٥٨ – ١٩٨٠، مطبعة الثقافة، اربيل، ٢٠٠٧.