چەند مانگێک دوای هەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوول، حکوومەتی عەبدولکەریم قاسم بە یارمەتیی بەکرێگیراوان (جاش) زنجیرەیەک هێرشی بۆ سەر ئەو ناوچانە دەستپێکرد کە لەژێر کۆنترۆڵی شۆڕشدا بوون. بەڵام پێشمەرگە هەمیشە بەرگرییان لێکردن و هێرشەکانیانی تێکشکاند. ئەفسانەی باتوفا، کە لە ٢١ی ئایاری ١٩٦٢ ڕوویدا، ٤٥ ڕۆژی خایاند. لە ئەنجامدا، حکوومەت بە دەیان ئەفسەر و سەربازی کوژراوەوە پاشەکشەی کرد و بێ ئەوەی هیچ دەستکەوتێکی بەرچاوی هەبێت کشانەوە.

باتوفا یەکێک بوو لەو ناوچانەی کە لە سەرەتای شۆڕشەوە لەلایەن سوپای عێراقەوە هێرشی کرایە سەر. سوپای عێراق لە ئایاری ١٩٦٢ دەستی بە هێرشکردنە سەر ناوچەکە کرد. ژمارەیەکی زۆر سەرباز و بەکرێگیراو (جاش)، بە پاڵپشتی تانک، تۆپخانە، زرێپۆش و هێزی ئاسمانی بە فەرماندەیی عەقید مەجید سەبعاوی، کە فەرماندەی هێزەکانی حکوومەت بوو لە بادینان. هێرشی حکوومەت لە ٢١ی ئایار لە زاخۆوە دەستیپێکرد بۆ گرتنی بارەگای هێزی یەک لە ناوچەی بەرواری، لە کاتێکدا ڕووبەرێکی جوگرافیای گەورەی بادینان کەوتبووە ژێر کۆنترۆڵی شۆڕش. بارزانیش بەرەو سۆران بەڕێکەوت بۆ بڵاوکردنەوەی شۆڕش بۆ ناوچەکانی دیکە. هێزی پێشمەرگەی کوردستان، کە لە گرووپەکاندا ڕێکخرابوون، بە چەکی سووک چەکدار بوون. لە سەرەتای شۆڕشەوە، بە تفەنگی بەریتانی چەکدار بوون و دژی سوپای زەبەلاح و پێشکەوتووی عێراق دەجەنگان. ناوچەی زاخۆ لەلایەن فەرماندەی هێز، عیسا سوار، و یاریدەدەرەکەی، عەلی هالۆ، بەڕێوەدەبرا.

سوپای عێراق بۆ ماوەی ٤٥ ڕۆژ هێرشەکانی بەردەوام کرد، هێرش لە دوای هێرش. بەڵام سوپای عێراق نەیتوانی هێزەکانی لە ڕێگای زاخۆ-باتوفا بەرەو گوندەکانی دەوروبەر بجووڵێنێت. لە گەرمی شەڕەکەدا، سەربازێک بە هاوەنێک (عەقدە ٣) پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشەوە کرد. ئەو سەربازەی تازە پەیوەندیکردوو ئاراستەی لوولەی هاوەنەکەی گۆڕی، ڕووی کردە سوپای عێراق و دەستی بە تۆپبارانکردنیان کرد. ئەم جووڵە چاوەڕواننەکراوە ڕێڕەوی شەڕەکەی گۆڕی و تەنانەت ڕێگری لە جووڵەی فڕۆکەکانی گواستنەوەی سەربازان بۆ گۆڕەپانی شەڕ کرد. تۆپبارانکردنی شوێنەکانی نیشتنەوە لەلایەن سەربازەکەوە وایکرد بۆ سەربازان سەخت بێت بە سەلامەتی بنیشنەوە.

سوپای عێراق زیاتر لە دە هێرشی کردە سەر گوندەکانی کەڵکەوار، دەهلی و خێزاو، بەڵام نەیتوانی پێیان بگات، بۆیە دەستی بە تۆپبارانکردنی چڕی کرد. لە ئەنجامی تۆپبارانەکە، گوندنشینان زیانی زۆریان بەرکەوت بەهۆی ڕووخان و سووتانی ماڵەکانیان و گوندەکانیان چۆڵکرد بۆ پاراستنی ژیانیان. بەکرێگیراوانیش (جاش) هێرشیان کردە سەر گوندی بێغەباری؛ هەرچەندە گوندەکە چۆڵکرابوو، بەڵام هێزی پێشمەرگە ڕێگەیان نەدا پێیان بگەن و هێرشەکەیان تێکشکاند، هەرچەندە دوو ماڵی گوندەکە لەلایەن بەکرێگیراوانەوە سووتێنران.

لە گوندی (ئاڤا گەنینێ)ی نزیک باتوفا، سوپای حکوومەت هێرشێکی دەستپێکرد. بەڵام هێزی پێشمەرگە بە سەرۆکایەتی عیسا سوار بەڵێنیان دا ڕێگرییان لێ بکەن لە گەیشتن بە ئامانجەکانیان. سەرەڕای ئەوەی هێزەکانی حکوومەت گەیشتنە بنکەی سەربازی باتوفا، پێشمەرگە بە سەرکەوتوویی ڕێگرییان لە پێشڕەوییان کرد. پێشمەرگە بە سەختی کاریان کرد بۆ ئەوەی هێزەکانی حکوومەت لە دوورەوە ڕابگرن، بەڵام لە کۆتاییدا ناچار بوون گەمارۆیان بدەن. هێزەکانی حکوومەت هەوڵیاندا گەمارۆکە بشکێنن و پلانەکەیان جێبەجێ بکەن، بەڵام هەوڵەکانیان بێهوودە بوو. ئەمەش بووە هۆی شەڕێکی بەردەوام کە تێیدا فەرماندەی هێزەکانی حکوومەت، عەقید مەجید سەبعاوی، و ژمارەیەک سەرباز کوژران. دوای مانەوەی ٢١ ڕۆژ لە ناوچەکە، پێشمەرگە ڕێگەیان بە هێزەکانی حکوومەت دا بگەڕێنەوە زاخۆ. بە کشانەوەی هێزەکانی حکوومەت، هەڕەشە بۆ سەر بارەگای هێزی یەک لە زاخۆ نەما.

سوپای عێراق بە مەزەندە ٢٠٠ کوژراو و برینداری لە ماوەی ٤٥ ڕۆژی هێرشە بەردەوامەکەیدا هەبوو، ئەوانەش مەجید سەبعاوی و چەند ئەفسەرێکی دیکە و تێکشکانی چەند ئۆتۆمبێلێکی سەربازی و خستنەخوارەوەی فڕۆکەیەک لە نزیک گوندی (ئاڤا گەنینێ)یان لەخۆگرتبوو. دوای کۆتاییهاتنی شەڕەکە، ٥ پێشمەرگە شەهید بوون و شەهیدبوونی دوو هاووڵاتی کە لە هێزی بەرگری نیشتمانی بوون و پاڵپشتی پێشمەرگەیان دەکرد.

سەرچاوەکان: 

  1. ئارى کەریم: چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشى ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.

  2. مسعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چ: یەکەم ٢٠٠٤.

  3. هۆژین مەسعود سەرنى: شورەشا ئیلونێ ل دەڤەرا بەهدینان ١٠٦١- ١٩٧٥، چاپى یەکەم، ٢٠١٨.

  4. حاجى میرخان دۆڵەمەرى: گەڕان بەدواى دادپەروەریدا، بەرگى یەکەم، چاپى دووەم، چاپخانەى اسراء، تاران، ٢٠٢١.

  5. شەوکەت مەلا ئیسماعیل حسن: ڕۆژانێ لە مێژووى شۆرشى ئەیلوول، چاحى یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٧.