لە ٦ی ئازاری 6، 1975، ڕێککەوتننامەی جەزائیر لە نێوان شای ئێران و حکومەتی بەعسی عێراق کۆتایی بە شۆڕشی ئەیلوولی 1961 هێنا کە لەلایەن پارتی دیموكراتی كوردستان لە باشووری کوردستان دەستیپێکرابوو. لە ئەنجامی ئەم ڕێککەوتنە و ڕاگرتنی شۆڕش، زۆربەی سەرکردایەتی شۆڕشگێڕ و ئەندامانی پارتی دیموكراتی كوردستان و خێزانەکانیان بۆ ئێران و وڵاتانی دراوسێ ئاوارە بوون. تەنها ڕێکخراوەکانی حزب لە ئەوروپا بەردەوام بوون لە چالاکییەکانیان.
ڕێککەوتننامەی جەزائیر، کە بووە هۆی داڕمانی شۆڕشی ئەیلوول و ئاوارەبوونی زیاتر لە 180 کورد بۆ ئێران، هەستێکی سەرکەوتنی بەسەر کورددا لەلای دەسەڵاتدارانی بەعسی عێراق و تەنانەت شای ئێرانیش دروستکرد، ڕژێمی بەعس هەستی بە لەناوچوونی سەرکردایەتییەک دەکرد کە بزووتنەوە کوردییەکانی لە عێراق لە کاتی دامەزراندنی وڵاتەکەوە بەڕێوەدەبرد.
بۆیە دەستی کرد بە جێبەجێکردنی پیلانگێڕی بۆ لەناوبردنی کوردستان و سیاسەتی ڕاگواستن و تەعریبکردن. دوای داڕمانی شۆڕش، ڕژێمی بەعس دەستی کرد بە گۆڕینی دیمۆگرافیای کوردستان، زۆرێک لە کوردیان لە ناوچە فراوانەکان ئاوارە کرد و ناچاریان کردن بۆ کۆمەڵگە زۆرەملێکان بچن، ڕژێمی شای ئێران وەک عێراق خۆی بە سەرکەوتوو دەزانی بەرامبەر بە کورد.
ئەوان باوەڕیان وابوو کە تۆڵە لە سەرۆک مستەفا بارزانی دەکەنەوە بۆ ڕێککەوتنی ئازاری 11، 1970. بە داوای حکومەتی عێراق، ئێران سنوورەکانی بەڕووی پەنابەراندا داخست و کەمپەکانی بۆ بەرپرسانی عێراقی کردەوە بۆ ئەوەی هانی پەنابەران بدەن بگەڕێنەوە عێراق. ئەو کوردانەی کە ئێرانیان هەڵبژارد مانەوە؛ ئەوان بۆ دوورترین ناوچە سنوورییەکانی ڕۆژهەڵات و باشووری ئێران گواسترانەوە.
ئەم دۆخە نالەبار و مەترسیدارە خەباتی پارتی دیموكراتی كوردستان لە باشووری کوردستان خستبووە مەترسی لەناوچوون و نزیکبوونەوە لە کۆتایی، بۆیە سەرۆک مەسعود بارزانی بە ڕاوێژ لەگەڵ ئیدریس بارزانی برای گەورەی پێشنیاریان کرد کە دامەزراوەکانی حزب و شۆڕش ڕێکبخەنەوە. لە 1975 لە کۆبوونەوە فراوانەکەی نەغەدە کە لەلایەن سەرۆک مستەفا بارزانی بۆ دیداری پەنابەران ڕێکخرابوو. پێشنیارەکە پێشکەش بە سەرۆک مستەفا بارزانی کرا لەلایەن مەسعود بارزانییەوە، کە ڕەزامەندی لەسەر دا، لە نیسانی 1975 ئامادەکارییەکان بۆ شۆڕش لەلایەن مەسعود بارزانییەوە دەستیپێکرد.
ئامادەکارییەکان بۆ زیندووکردنەوەی شۆڕشدوای کۆبوونەوەی نەغەدە لە نیسانی 2، 1975، سەرۆک مستەفا بارزانی ئەرکی مەسعود بارزانی سپارد بۆ ڕێکخستنەوەی حزب و دامەزراوە شۆڕشگێڕییەکان. ئەو لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە بۆ تاران دوورخرایەوە، دوای ڕاوێژ و گفتوگۆ هەریەکە لە مەسعود بارزانی و ئیدریس بارزانی ڕێککەوتن کە ئیدریس بارزانی سەرپەرشتی پەنابەرانی ئێران بکات و مەسعود بارزانی بۆ زیندووکردنەوەی حزب و دامەزراوە شۆڕشگێڕییەکان و کارکردن بۆ زیندووکردنەوەی شۆڕش لە باشووری کوردستان. خەڵک پەیوەندییان بە حزبەوە کرد لە شاری نەغەدەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، و سەرکردایەتی کۆن و کادرە ناسراوەکان لەلایەن دەزگای هەواڵگری ساواکەوە بە وردی چاودێری دەکران. زیاتر پشت بە کادرە گەنجەکان بەسترا، بەتایبەت ئەوانەی پێشتر لەگەڵ مەسعود بارزانی کاریان کردبوو و دەکرا لە دۆخێکی وادا زیاتر پشتیان پێ ببەسترێت.
لە نیسانی 15، 1975، یەکەم کۆبوونەوەی نهێنی حزب لە کانییەک لە نزیک نەغەدە بە ناوی حەوت چەشمە بەڕێوەچوو. مەسعود بارزانی, جەوهەر نامیق سالم, کەریم شنگالی, ئازاد بەرواری و محەمەد ڕەزا لە کۆبوونەوەکەدا ئامادە بوون. لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاریاندا جەوهەر نامیق سالم, کەریم شنگالی, ئازاد بەرواری، عارف تەیفوور، دکتۆر کەمال کەرکوکی، عیزەت عەبدولعەزیز و شێرکۆ عەلی بنێرنەوە بۆ باشووری کوردستان و سامی عەبدولڕەحمان و محەمەد ڕەزا بنێردرێن بۆ ئەوروپا، و سەرپەرشتیکردنی پەنابەران درایە ئیدریس بارزانی، عەلی عەبدوڵڵا، موحسین دزەیی، فەلەکەدین کاکەیی و فرەنسۆ هەریری، و بڕیاردرا بە زووترین کات پەیوەندی لەگەڵ ئەو کادر و پێشمه‌رگانه‌دا بکرێتەوە کە لە عێراق و سوریا ماونەتەوە. لە نیسانی 16، 1975، مەسعود بارزانی دوو نامەی بۆ محەمەد خالید بۆسەلی و جەلال تاڵەبانی نارد، کە ئەوکات لە سوریا بوون.
لە حوزەیرانی 1975، تاریق عەقراوی، سەرۆکی لقی شەشی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا، و هاوسەرەکەی لە ئەوروپا شیرین کەتانی بە نهێنی گەڕانەوە ئێران و چاویان بە سەرۆک مستەفا بارزانی لە تاران کەوت، و پاشان بۆ بینینی مەسعود بارزانی و هاوڕێکانی دیکە چوون بۆ نەغەدە. لە حوزەیراندا، کۆبوونەوەیەکی نهێنی لە نەغەدە بە ئامادەبوونی مەسعود بارزانی، ئیدریس بارزانی، تاریق عەقراوی، سامی عەبدولڕەحمان، عەلی عەبدوڵڵا و دکتۆر مەحمود عوسمان بەڕێوەچوو و یەکەم ڕەشنووسی بەیاننامەی حزب دوای شکستەکەی شۆڕش بە ناوی لقی ئەوروپا ئامادە کرا. هەروەها بڕیاردرا کۆنفرانسی لقی شەشی ئەوروپا ببەسترێت و کۆنگرەی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا لە هاوینی هەمان ساڵدا دەرچوو. ڕەشنووسی بەیاننامەکە دواتر برایە لای سەرۆک مستەفا بارزانی لە تاران، کە لەوێ دوای هەندێک دەستکاری برایە ئەوروپا و لەوێ بڵاوکرایەوە.
لە وەڵامی هەوڵەکانی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ڕێکخستنەوە و زیندووکردنەوەی خێرای شۆڕش، جەلال تاڵەبانی لە ئایاری 25، 1975 ڕاگەیاندنی پێکهێنانی بەرەیەک لە سوریای بە ناوی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕاگەیاند.
دەزگای هەواڵگریی ساڤاکی ئێرانلە مانگی ئەیلولی 1975، سەرۆک مستەفا بارزانی بۆ چارەسەرکردن ڕەوانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کرا، لەژێر چاودێریی توندی دەزگای هەواڵگریی ئێران (ساڤاک). لە مانگی ئەیلولی 15، بە داوای سەرۆک بارزانی، مەسعود بارزانی سەردانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای کرد. دوای وەرگرتنی چارەسەری پێویست لە مانگی تشرینی یەکەمی 10، 1975، گەڕایەوە ئێران و لە عەزیمیەی کەرەج لە نزیک پایتەخت، تاران نیشتەجێ کران.
دوای گەڕانەوەی سەرۆک مستەفا بارزانی، و مەسعود بارزانی، ژمارەیەکی زۆر لە پەنابەران لە بەشە جیاوازەکانی ئێرانەوە بۆ ئەوەی لە تەندروستیی سەرۆک مستەفا بارزانی بپرسن و بەخێرهاتنەوەی بکەن، سەردانی عەزیمیەی کەرەجیان کرد، لەو بۆنەیەدا کادیرانی حزب کە ئەرکی چالاککردنەوەی ڕێکخستنە نهێنییەکانی حزبیان پێ سپێردرابوو، جارێکی دیکە لە دەوری مەسعود بارزانی و سەرکردایەتیی حزب کۆبوونەوە.
بە داوای مەسعود بارزانی، دوای کۆبوونەوەی هاوڕێکان، لە ناوەڕاستی تشرینی دووەمی 1975، کۆبوونەوەیەکی نهێنی لە ماڵی مەسعود بارزانی بە ئامادەبوونی جەوهەر نامیق، کەریم شنگالی، عارف تەیفوور و محەمەد ڕەزا لە عەزیمیەی کەرەج ئەنجامدرا. چەند بڕیارێکی گرنگ لە کۆبوونەوەکەدا دران، لەوانە دامەزراندنی سەرکردایەتییەکی هاوبەش لە نێوان سەرکردایەتیی کۆن و نوێی حزب. گەڕانەوە بۆ باشووری کوردستان و دووبارە دامەزراندنەوەی دەستە چەکدارەکان و ڕێکخستنە نهێنییەکانی حزب و شۆڕش، بۆ ئەم مەبەستە بڕیاردرا ناوچەکانی باشووری کوردستان بۆ دوو ناوچە دابەش بکرێن، ناوچەی یەک و ناوچەی دوو، کە دواتر بە بادینان و سۆران ناسران، شەقامی هامڵتۆن وەک سنووری نێوان چالاکیی ئەم دوو ناوچەیە دیاریکرا. لە هەمان کاتدا هەردوو ناوچەکە ئازاد بوون لە ئەنجامدانی چالاکیی تایبەت لە شارەکانی دیکەی عێراق. بۆ ئەم مەبەستە جەوهەر نامیق و کەریم شنگالی وەک سەرکردایەتیی ناوچەی یەک (بادینان) دیاریکران، لە کاتێکدا عارف تەیفوور، شێرکۆ شێخ عەلی سەرقەڵۆ و شێخ عەزیر شێخ یوسف وەک سەرکردەی ناوچەی دوو (سۆران) دیاریکران. ئەوان ڕاسپێردران کە بگەڕێنەوە بۆ سنووری چالاکییەکانیان.
لە هەمان کۆبوونەوەدا بڕیاردرا بەیاننامەیەک دەربکرێت. مەسعود بارزانی هاوڕێکانی جەوهەر نامیق، کەریم شنگالی، عارف تەیفوور و حەمە ڕەزای ڕاسپارد کە بەیاننامەکە بنووسن، دوای گەڕانەوەیان بۆ تاران بەیاننامەکەیان نووسییەوە. ڕۆژی دواتر، هاوڕێکان گەڕانەوە عەزیمیەی کەرەج بۆ بینینی مەسعود بارزانی دوای هەڵسەنگاندنی زیاتر و دەستکارییەکی کەم، بەیاننامەکە پێشکەشی سەرۆک مستەفا بارزانی کرا، کە ڕەزامەندی لەسەر بڵاوکردنەوەی دا. بڕیاردرا بەیاننامەکە لە نەغەدە بڵاو بکرێتەوە. هێشتا ڕوون نەبوو بە چ ناوێک بەیاننامەکە بڵاو دەکرێتەوە، لەوێ بوو کە ناوی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ یەکەمجار بڕیاری لەسەر درا. لە کانوونی یەکەمی 10، 1975 بە هەمان ناو و بە ناونیشانی کوردستان گۆڕەپانی ڕاستەقینەی خەباتە بڵاوکرایەوە.
سەرکردایەتیی کاتیلە ناوەڕاستی تشرینی دووەمی 1975، لە کۆبوونەوەیەکی نهێنی لە کەرەج بڕیاردرا سەرکردایەتییەکی کاتی بۆ حزب دابمەزرێت، چونکە کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموكراتی كوردستان نیگەران بوو لەو دۆخەی کە شکست بەسەر شۆڕشی کورد و گەلەکەیدا هێنابوو، بەتایبەتی دوای جێهێشتنی وڵات، ئاوارەبوونیان و تێکچوونی ڕێکخستنە ناوخۆییەکانی پارتی دیموكراتی كوردستان کە بە کردەیی هەڵوەشابووەوە.
بەپێی پەیڕەوی ناوخۆ و بەرنامەی حزب، ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی دەبێت لە کۆنگرەدا بە دەنگی ئەندامانی کۆنگرە هەڵبژێردرێن، بەڵام دۆخی دوای شکست لەلایەک و چاودێریی توندی دەزگای هەواڵگریی ئێران (ساڤاک) کە لەسەر چالاکیی ئەندامانی حزب دانرابوو، ئەنجامدانی کۆنگرە وەک ئەرکێک مەحاڵ دەردەکەوت. لە کۆبوونەوەی ناوەڕاستی تشرینی دووەم لە کەرەج و دواتر بە ڕاوێژ لەگەڵ سەرۆک مستەفا بارزانی، بڕیاردرا سەرکردایەتییەکی نوێ بۆ حزب دابنرێت، بەڵام لەبەر ئەوەی ئەندامە نوێیەکان لە ڕێگەی کۆنگرەوە هەڵنەبژێردرابوون، بڕیاردرا پاشگری کاتی بۆ سەرکردایەتییەکە زیاد بکرێت تا ئەو کاتەی دەرفەتی ئەنجامدانی کۆنگرەی حزب دەڕەخسێت. ئەمانە وەک ئەندامانی سەرکردایەتیی کاتیی حزب مانەوە، بەمەش سەرکردایەتیی کاتیی حزب دامەزرا، کە بە سەرکردایەتیی کاتی ناسرا.
لە هەنگاوی یەکەمدا، ژمارەی ئەندامانی سەرکردایەتیی کاتیی حزب تەنها حەوت کەس بوو، لەوانە مەسعود بارزانی، ئیدریس بارزانی، جەوهەر نامیق، کەریم شنگالی، عارف تەیفوور، محەمەد ڕەزا و ئازاد بەرواری. بەمەش زۆرینەی سەرکردایەتیی کاتی لە گەنجان پێکهاتبوو، جگە لە ئیدریس بارزانی و مەسعود بارزانی، کە پێش شکستی شۆڕشی ئەیلوول ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حزب بوون، دوای هەڵوەشاندنەوەی کۆمیتەی ناوەندی لە کۆبوونەوەی کەرەج، بۆ سەرکردایەتیی کاتی دیاریکران. بە ئامانجی پەرەپێدانی زیاتری کاری هاوبەش و ڕێکخستنەوەی دامەزراوە سیاسی و سەربازییەکانی حزب، بڕیاردرا پەیوەندی بە ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندیی کۆنەوە بکرێت کە لە ئێران مابوونەوە و ئامادە بوون خەباتی سیاسیی خۆیان لە چوارچێوەی پارتی دیموكراتی كوردستان درێژە پێ بدەن و سوود لە ئەزموونی سیاسییان وەربگیرێت؛ بەتایبەتی سامی عەبدولڕەحمان و دکتۆر مەحمود عوسمان لە ناویان بوون. بۆیە، دوای سەردان و گفتوگۆ، هەر یەک لە سامی عەبدولڕەحمان، نووری شاوێس و عەلی عەبدوڵڵا بۆ سەرکردایەتیی کاتیی حزب زیاد کران. دواتر، دوای دەستگیرکردنی عارف تەیفوور لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە، دکتۆر کەمال کەرکوکی وەک بەرپرسی ناوچەی دوو گەڕێنرایەوە بۆ باشووری کوردستان و ناوی لە لیستی ئەندامانی سەرکردایەتیی کاتی دانرا. یازدە ئەندام بوون و بەو شێوەیە مانەوە تا کۆنفڕانسی بەرلین لە مانگی ئابی 11، 1976. لەم کۆنفڕانسەدا چوار ئەندامی دیکە بە دەنگدان بۆ سەرکردایەتیی کاتی زیاد کران، لەوانە ووریا ساعی، دلشاد میران، ئازا خەفاف و عەبدولڕەحمان پێدەوی، بەمەش کۆی گشتیی ئەندامان گەیشتە 15 تا کۆنگرەی 9ی پارتی دیموكراتی كوردستان لە 1979، ناوەکان هەر وەک خۆیان مانەوە.
هەڵگیرسانەوەی شۆڕشدوای هەڵبژاردنی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی دیموكراتی كوردستان، دابەشکردنی باشووری کوردستان بۆ دوو ناوچەی سۆران و بادینان، ڕێکخستنەوەی ڕێکخستنەکانی حزب و پێشمه‌رگه لە هەردوو ناوچەکە و دەرەوە. لە کاتێکدا تاوانەکانی حکومەتی بەعسی عێراق بەرامبەر بە گەلی کورد بەردەوام بوو لە ئاوارەکردن و وێرانکردنی گوندەکانی کوردستان، دواجار کاتی دیاریکراو بۆ دەستپێکردنەوەی شۆڕشی چەکداری لەلایەن پارتی دیموكراتی كوردستان دژی ڕژێمی بەعس لە باشووری کوردستان هات. لە مانگی نیسانی 28، 1976، مەسعود بارزانی کۆبوونەوەیەکی نهێنی ئەنجامدا کە تێیدا هەریەکە لە محەمەد ڕەزا و عارف تەیفوور و ئازاد بەرواری بەشدارییان لە کۆبوونەوەکەدا کرد، لەم کۆبوونەوەیەدا بڕیاری کۆتایی درا لەسەر دابەشکردنەوەی ئەرکەکان و ئامادەکارییەکان بۆ شۆڕشی چەکداری.
بە گشتی مانگی ئایاری 1976 مانگی دەستپێکردنەوەی چالاکییە حزبی و چەکدارییەکان بوو دژی سوپای ڕژێم. لە ئەنجامی ئەم پێکدادانە ژمارەیەک سەربازی سوپای ڕژێم کوژران، سوپای ڕژێم دوای ئەم پێکدادانە ناچار بوو هێزی ئاسمانی بەکاربهێنێت و ڕێگاکانی سەر سنووری عێراق و تورکیای بۆردومان کرد. دوای هەڵسەنگاندنی دۆخەکە لەلایەن سەرکردایەتی حزبەوە، مانگی ئایاری 26 وەک وادەی دەستپێکردنەوەی شۆڕشی چەکداری دیاریکرا و لە مانگی ئایاری 26، 1976 لە کاتژمێر 4ی بەیانی یەکەم فیشەک بەرامبەر بە سوپای ڕژێمی بەعسی عێراق تەقێنرا.
لە مانگی ئایاری 26، دەستەیەکی پێشمهرگهی حزب لە زینو لە نزیک حاجی ئۆمەران کەوتنە بۆسەی سوپای ڕژێمەوە، دوای ئەوەی شەڕ لە نێوان هەردوولادا دروست بوو، هەشت سەربازی عێراقی کوژران و 12 کەسی دیکەش بریندار بوون، لەم شەڕەدا سەید عەبدوڵڵا فەرماندەی فوجی حزب شەهید بوو و بوو بە یەکەم شەهیدی شۆڕش دوای شکستپێهێنانی شۆڕشی ئەیلوول. هەر لەو ڕۆژەدا، دەستەیەکی دیکەی چەکداری سەرکردایەتی کاتی حزب هێرشیان کردە سەر سەنگەرێکی سوپای ڕژێم لە گوندی کاشانی لە ناوچەی بادینان بە فەرماندەیی ئەبو نەوال. بەم شێوەیە، لە زۆربەی ناوچە سنوورییەکان بەتایبەت بادینان و سنووری تورکیا-عێراق شەڕ دەستی پێکردەوە.
بە گشتی، لە ماوەی نێوان 1976-1979، کە بە قۆناغی یەکەمی شۆڕشی گوڵان دادەنرێت و لەلایەن سەرکردایەتی کاتییەوە سەرپەرشتی دەکرێت، سەرەڕای هەموو سەختی و هەوراز و نشێوییەکان، سەرەڕای دروستبوونی چەندین ڕێکخراوی سیاسی چەکداری لە باشووری کوردستان کە بە ناوی شۆڕشەوە چوونە شاخەکانی کوردستان و لەوێ دژی پارتی دیموكراتی كوردستان وەستانەوە بەرامبەر بە ڕژێمی بەعس لە عێراق و لە زۆر بۆنەدا ناچاریان دەکرد پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ناو شەڕی ناوخۆ.
سەرەڕای ئەوەش، بەپێی بەیاننامە سەربازییەکانی سەرکردایەتی کاتی لەو کاتەدا کە بەردەوام بڵاودەکرانەوە، شەڕی نێوان هێزی پێشمه‌رگه و سوپای ڕژێم بەردەوام بوو سەرەڕای ئەو زیانە گیانییە زۆرەی سوپا چەندین جار تووشی دەبوو، زۆربەی ناوچە سنوورییەکان لەلایەن هێزی پێشمهرگهی شۆڕشەوە کۆنتڕۆڵ دەکران، حکومەت هیچ دەسەڵاتێکی بەسەریاندا نەبوو. لەم ماوەیەدا، چەندین چیرۆکی بەرگری وەک شەڕی شەڕانش لە مانگی ئابی 18، 1976، شەڕی بێنگرد لە مانگی تشرینی یەکەمی 11، 1976، شەڕی شەڕستێن لە مانگی کانوونی یەکەمی 26، 1976، شەڕی گۆڤکێ و شەڕی بەڵمبێر لە مانگی ئایاری 1977 و شەڕی قەسرۆک لە 1978 وەک بنەمایەک بۆ بەردەوامبوونی شۆڕش لە ساڵانی دواتر تۆمار کران.
کۆنگره‌ی نۆیه‌م و هەڵوەشاندنەوەی سەرکردایەتی کاتیلە مانگی حوزەیرانی 19، 1976، سەرۆک مستەفا بارزانی بۆ جاری دووەم بە چاودێری چڕی دەزگای هەواڵگری ئێران ساواک ڕەوانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کرایەوە بۆ ئەوەی چارەسەری نەخۆشییەکەی بکات، مەسعود بارزانی کە بەرپرسی ڕێکخستنەکانی حزب بوو یاوەری سەرۆک مستەفا بارزانی بوو لەم گەشتەدا. سەردانەکە دەبوو شەش هەفتە بخایەنێت و پاشان بگەڕێنەوە ئێران، بەڵام گەڕانەوەکەیان تا کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی لە 1979 درێژەی کێشا.
لەو ماوەیەدا، ڕێکخستنەکانی حزب لە ناوخۆی وڵات لەلایەن سەرکردایەتی کاتییەوە بەڕێوەدەبران، کە زۆربەیان گەڕابوونەوە باشووری کوردستان، بەتایبەت سامی عەبدولڕەحمان دوای ئەوەی کۆنفڕانسی بەرلین بەسترا ڕوخسارێکی تەواو مارکسی پێ بەخشرا کە زۆر لە سیاسەتی ڕەسەنی حزب و ڕێبازی بارزانی دوور بوو، لە کۆنفڕانسی بەرلین سامی عەبدولڕەحمان چوار لە لایەنگرانی خۆی بۆ سەرکردایەتی کاتی زیاد کرد بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆی، بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆی حزبی هەموار کرد، و نامیلکەیەکی بە ناوی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد بڵاوکردەوە، کە ناوەڕۆکەکەی ڕەخنە بوو لە سەرکردایەتی شۆڕش، ئەو هێڵەی دیاری کرد کە حزب لەو کاتەوە خەباتەکەی بەدوایدا دەچێت.
هەرچەندە ئەم هەڵسوکەوتانەی هەندێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی، بەتایبەت سامی عەبدولڕەحمان، بە دڵی سەرکردایەتی حزب نەبوو، بەڵام بۆ ئەوەی زیان بە یەکڕیزی حزب و ڕێکخراوە شۆڕشگێڕییەکان نەگات، چارەسەرکردنەکەی بۆ کاتێکی گونجاو دواخرا.
لە مانگی شوباتی 1979، ڕژێمی پاشایەتی لە ئێران ڕووخا و کۆماری ئیسلامی جێگەی گرتەوە. هەواڵی کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی لە مانگی ئازاری 1، 1975، لە هەموو شوێنێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوبووەوە. دەسەڵاتی ئێران ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر گەڕاندنەوەی تەرمی مستەفا بارزانی بۆ ئێران و بە کاتی لەوێ بە خاک بسپێردرێت. لە مانگی ئازاری 4، 1979، تەرمەکەی هێنرایەوە ئێران و لە شاری شنۆ لە ڕوژهه‌لاتی کوردستان بە خاک سپێردرا.
بەشداریکردن لە پرسەی سەرۆک مستەفا بارزانی لە ڕوژهه‌لاتی کوردستان هۆکارێک بوو بۆ ئەوەی هەموو ئەندامان، کادیران، پێشمه‌رگه‌کان و سەرکردایەتی حزب جارێکی دیکە کۆببنەوە و بڕیار لەسەر چارەنووسی حزب بدەن دوای سەرۆک. بەم شێوەیە، دوای چەندین کۆبوونەوە بڕیاردرا کۆنگره‌ی 9ی پارتی دیموكراتی كوردستان.
ببەسترێت. لە مانگی تشرینی دووەمی 10، 1979، کۆنگره‌ی نۆیه‌می پارتی دیموكراتی كوردستان لە کەمپی زێوە، ڕۆژئاوای ورمێ، ڕوژهه‌لاتی کوردستان بەسترا. لە ئەنجامی ئەم کۆنگرەیەدا، مەسعود بارزانی بە کۆدەنگی وەک سەرۆکی حزب هەڵبژێردرا و کۆمیتەیەکی ناوەندی نوێ بۆ حزب بە هەڵبژاردن دیاریکرا کە جێگەی سەرکردایەتی کاتی حزبی گرتەوە. دامەزراوە حزبی و سەربازییەکانی شۆڕش ڕێکخرانەوە و حزب تا ڕادەیەک گەڕێنرایەوە سەر ڕێڕەوی ڕاستەقینەی خۆی.
دۆخی ناوچەکە دوای 1979 و شۆڕشی گوڵاندوای گۆڕانی ڕژێم لە ئێران، دەسەڵاتی سیاسی لە عراقیش گۆڕا. سەرۆک ئەحمەد حەسەن بەکر دەستی لەکار کێشایەوە و لە ١٦ی تەمموزی 17، 1979 سەددام حوسێن جێگەی گرتەوە، دوای ئەوەی سەددام حوسێن دەسەڵاتی گرتە دەست، سیاسەتی ڕژێم بەرامبەر بە کورد خراپتر بوو، بەعس پێنج فیرقە، 50,000 پۆلیس، پاسەوانی سنوور و هێزی یەدەگی بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەو سنوورانە جێگیر کرد کە بنکەکانی پێشمه‌رگه تێیدا دامەزرابوون. سەرەڕای ئەمانە دوای چەند شەڕێکی بچووک ڕژێم نەیتوانی پێشڕەویی سەربازیی پێشمه‌رگه ڕابگرێت.
لە حوزەیرانی 1979، هێزی ئاسمانیی عراق بە بیانووی بوونی پێشمه‌رگه چەند گوندێکی لە ڕوژهه‌لاتی کوردستان بۆردومان کرد. دۆخی هێزی پێشمه‌رگه لەسەر سنووری تورکیا خراپتر بوو کاتێک عەلی حەیدەر ئۆزگا، سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی تورکیا، لە ١٢ی ئاداری 29، 1979 سەردانی شاری به‌غدا کرد بۆ چارەسەرکردنی کێشەی سنووری نێوان هەردوو وڵات، لە ١٢ی ئەیلولی 12، 1980 جەنەڕاڵ کەنعان ئەڤرەن کودەتایەکی سەربازیی لە تورکیا ئەنجامدا، لە ئەنجامدا هەزاران کورد لە باکووری کوردستان بەرەو وڵاتانی دراوسێ هەڵاتن، حکومەتی تورکیاش هەزاران سەربازی بۆ ناوچە سنوورییەکانی سوریا، عراق و ئێران نارد و فەرمانی پێکردن هێرش بکەنە سەر پێشمهرگهی حزب و هێزەکانی تری کوردستان لە نزیک سنوورەکان.
لە ١٠ی ئابی 16، 1979، بە ناوی سەددامەوە مەرسوومێکی کۆماری دەرچوو، کە داوای ئازادکردنی هەموو زیندانییە سیاسییەکان و لێبوردنی گشتی بۆ هەموو ئەو کوردانە دەکرد کە چوونەتە شاخ یان دەرەوەی وڵات و گەڕاونەتەوە و ئەوانەی لێبوردنیان بۆ دەرچووە ڕێگەیان پێ بدرێت بگەڕێنەوە سەر ئەرکەکانی پێشوویان و ئەو کوردانەی کە بۆ ناوەڕاست و باشووری عراق ڕاگوازرابوون بگەڕێنەوە کوردستان، بەڵام دوای گەڕانەوەیان لە ئۆردوگای زۆرەملێ نیشتەجێ کران.
لە ٢٢ی ئەیلولی 22، 1980، دوای تێکچوونی پەیوەندییەکان، شەڕ لە نێوان عراق و ئێران هەڵگیرسا. ئەو پارتی دیموكراتی كوردستان دوژمنی سەرسەختی ڕژێمی بەعس بوو و پێشتر شۆڕشی دژی دەست پێکردبوو. لەم شەڕەدا حزب یارمەتی کۆماری ئیسلامیی ئێرانی دا و سوودی لە هاوکارییەکانی ئێران وەرگرت بۆ پێشخستنی ئامانجە نەتەوەییەکانی.
بەرەی جوددوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران لە 1979، هێزە ئۆپۆزیسیۆنەکانی عراق هەوڵیان دا ڕیزەکانیان یەکبخەن و پەیوەندییەکانیان بەهێز بکەن بۆ ئەوەی بەرەیەکی نەتەوەیی بەهێز پێکبهێنن. ئەو پارتی دیموكراتی كوردستان لە لای خۆیەوە لە کۆنگرەی 9 جەختی لەسەر گرنگیی دروستکردنی بەرەیەکی سیاسی کردەوە و یەکێک لە بڕیارەکانی کۆنگرە پێکهێنانی بەرەیەکی فراوان بوو لە کوردستان و عراق. لە بەرامبەردا لە ١٥ی نیسانی 7، 1980، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (یەنەکە) هێرشی کردە سەر پارتی دیموكراتی كوردستان (پەدەکە) پێشمه‌رگهکانی لە ناوچەی هەورامان و داوای لە پارتی سۆسیالیستی کوردستان (پەسەکە) کرد پەیوەندییەکانی لەگەڵ پەدەکە بپچڕێنێت، بەمەش هەوڵی پێکهێنانی بەرەیەکی ئۆپۆزیسیۆنی هاوبەش لەبار چوو.
بە ئامانجی دروستکردنی بەرەیەکی ئۆپۆزیسیۆنی یەکگرتووی عراقی دژی ڕژێمی بەعس لە ١٢ی تشرینی دووەمی 12، 1980، بەرەی جود، کە بە کورتکراوەی بەرەی نیشتمانی دیموکراتی ناسراوە، لە سوریا پێکهێنرا کە تێیدا حزبی سۆسیالیستی عەرەبی بەعس (سەرکردایەتی هەرێمی عراق)، بزووتنەوەی سۆسیالیستی عەرەبی، حزبی شیوعیی عراقی، حزبی سۆسیالیستی عراقی، سوپای ڕزگاریخوازی گەلی عراقی، دیموکراتە سەربەخۆکان، یەنەکە و پارتی سۆسیالیستی یەکگرتووی کوردستان (پەسەکە) ئەندام بوون. سەرەڕای ئەوەی نوێنەرانی حزبی شیوعی چەند جارێک هەوڵیان دا پەدەکە بەشداری لەم بەرەیەدا بکات، بەڵام یەنەکە دژایەتی کرد و حزبی بەعس سەرکردایەتی هەرێمی عراق و بزووتنەوەی سۆسیالیستی عەرەبیش پشتیوانییان لە هەڵوێستی یەنەکە کرد.
دوای ئەوەی چەند حزبێک ڕەتیان کردەوە پەدەکە وەک ئەندام لە بەرەی جود قبوڵ بکەن، پارتی سۆسیالیستی کوردستان و حزبی شیوعیی عراقی پەیوەندییان بە پەدەکەوە کرد و لە ٢٧ی تشرینی دووەمی 28، 1980، بەرەیەکی نوێ بە ناوی جود ڕاگەیەندرا.
لە ٢٧ی تشرینی دووەمی 28، 1980، ڕێککەوتننامەی هاوکاری لە نێوان پەدەکە، پەسەکە (پارتی سۆسیالیستی کوردستان) و حزبی شیوعیی عراقی (حشع) لە گوندی کاوپەر لە خانێ، ڕوژهه‌لاتی کوردستان لە کۆبوونەوەیەکدا واژۆ کرا کە تێیدا لە پەدەکە؛ مەسعود بارزانی، عەلی عەبدوڵڵا، دکتۆر محەمەدساڵح جومعەا، و ڕۆژ نوری شاوەیس و لە پەسەکە ڕەسووڵ مامەند، تاهیر عەلی وەلی و لە حشع ئەحمەد بانیکەڵانی و فاتح ڕەسووڵ ئامادە بوون.
لە ٢٨ی تشرینی دووەمی 29، 1980، هەواڵی دامەزراندنی بەرەی جود لە ڕادیۆی دەنگی کوردستان پەخش کرا، کە ئامانجەکەی ڕووخاندنی ڕژێمی بەعس، دامەزراندنی ڕژێمێکی دیموکراتی، نیشتمانی و خۆبەڕێوەبەری ڕاستەقینە بۆ کوردستان و کۆتاییهێنان بە شەڕی نێوان عراق و ئێران بوو. ئەم بەرەیە لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە پشتیوانی لێ دەکرا. لە ٢٩ی تشرینی دووەمی 10، 1981، پارتی پاسۆک پەیوەندی بە بەرەی جودەوە کرد، بەڵام پێکهێنانی بەرەکە نەیتوانی هەموو هێزە ئۆپۆزیسیۆنەکان کۆ بکاتەوە و لە جیاتی ململانێی حزبی، ململانێی بەرەکان سەری هەڵدا و بووە هۆی قووڵبوونەوەی ململانێکان و شەڕی ناوخۆیی نێوان حزبه‌کانی کوردستان.
دۆخی سیاسی و سەرباز (1980-1986)دوای ڕێکخستنەوەی ئۆرگانەکان و هێزی پێشمهرگهی پارتی دیموكراتی كوردستان، بەتایبەتی دوای هەڵگیرسانی شەڕی ئێران و عراق، هێزی پێشمه‌رگه چالاکییەکانی خۆیان دژی سوپای ڕژێم لە ناوچە سنوورییەکان دەست پێکردەوە، پێشمهرگهی پەدەکە زاڵ بوون و دەستی باڵایان لە زۆربەی ناوچەکانی سەر سنووری ئێران-تورکیا هەبوو، سوپای عراقیان خستە گۆشەیەکی تەنگەوە. لە بەرامبەردا یەنەکە بەردەوام بیری لە قەرەبووکردنەوەی شکستەکەی ساڵی 1978 لە ناوچە سنوورییەکانی تورکیا و جۆلەمێرگ بە دەستی هێزەکانی سەرکردایەتی کاتیی پەدەکە دەکردەوە.
بۆیە لە ئایاری 14، 1980، بە یارمەتی حکومەتی بەعس، شەڕیان دژی هێزەکانی پەدەکە لە ئەلوەتان دەست پێکردەوە. هێرشەکانی یەنەکە دواتر ئەو حزبانەشی گرتەوە کە لە هاوپەیمانێتی لەگەڵ پەدەکەدا بوون، شەڕەکە گۆڕا بۆ شەڕ لەگەڵ بەرەی جود کە زیانێکی زۆری بە هەموو حزبه‌کان گەیاند. واتە دەسەڵاتدارانی بەعسیش تێوەگلابوون، دەستیان کرد بە وێرانکردنی دڕندانەی گوندەکان، ئاوارەکردنی خەڵک و پاکتاوکردنیان. لە 1980، زیاتر لە 10,000 کوردی فەیلی بێسەروشوێن بوون. لە ئایاری 1983، دوای ئەوەی عەلی حەسەن مەجید وەک سەرۆکی کاروباری باکووری حزبی بەعس دەستنیشان کرا، بارزانییەکان کە لە ئۆردوگا زۆرەملێکان نیشتەجێ کرابوون زیاتر لە هەشت هەزاریان بێسەروشوێن بوون.
کۆنگرەی ئاشتی تاران 1986لە 1985، پەیوەندییەکانی نێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و حزبی بەعسی عێراق دوای شکستی دانوستانەکان تێکچوو. لە تشرینی یەکەمی 1976، ڕێککەوتنێکی سیاسی-سەربازی لە نێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و کۆماری ئیسلامیی ئێران واژۆ کرا و دەستیان کرد بە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش دژی سوپای ڕژێم. هاتنی سوپای پاسداران (سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی) لەلایەن یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە بۆ کوردستان و ئامانجگرتن و هێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی کەرکووک وای لە حکومەتی بەعسی کرد کاردانەوەیەکی توندی نەرێنی هەبێت و دەستی کرد بە وێرانکردنی گوندە کوردییەکان، بەتایبەتی لە دەوروبەری کەرکووک.
لە کۆتایی 1986، حکومەتی ئێران هەوڵیدا هێزەکانی ئۆپۆزسیۆنی عێراق دژی ڕژێمی بەعس یەکبخات و کۆنگرەی هاوکاری گەلی عێراق لە تاران ئەنجام بدات، بۆیە بانگهێشتنامەکان بۆ هەموو حیزبەکان نێردران لە کانوونی یەکەم، 24، 1986 کۆنگرەکە لە شاری تاران بەڕێوەچوو. ئیدریس بارزانی لەم کۆنگرەیەدا وەک سەرۆکی پارتی دیموكراتی كوردستان شاندەکە بەشداریکرد و ڕۆڵێکی گەورەی بینی لە هێنانەدی ئاشتی لە نێوان حیزبەکان، بەتایبەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان، و بەهێزکردنی هاوپەیمانییان لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران.
هەڵوێستی ڕژێمی بەعس دوای کۆنفڕانسی ئاشتی تارانلە سەرەتای 1987، هەموو ناوچە سنوورییەکانی کوردستان لەلایەن پێشمه‌رگه-وە ئازاد کران. لە شوباتی 12، 1987، هێزەکانی ئێران بە هاوکاری هێزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان هێرشیان کردە سەر ناوچەی حاجی ئۆمەران و لە ڕۆژهەڵاتی ڕواندز توانییان ناوچەی گردەمەند و شوێنەکانی تر کۆنتڕۆڵ بکەن، لە ئایاری 1987 سەرکردایەتی حزبی بەعس بڕیاریدا عەلی حەسەن مەجید وەک سکرتێری گشتی نووسینگەی باکوور دەستنیشان بکات، لە شوێنی محەمەد حەمزە زوبەیدی و دەسەڵاتی ڕەهای پێدرا.
ئەو چەند بڕیارێکی لە سەرەتای دەستبەکاربوونیدا دەرکرد، وەک ئەوەی ئەو ناوچانەی پێشمه‌رگه-ی لێ بوون بە ناوچەی قەدەغەکراو هەژمار بکرێن، تەقەکردن و کوشتن لەم ناوچانەدا بەبێ هیچ مەرجێک ئازاد کرا، لە حوزەیرانی 30، 1987 بەپێی بڕیاری ژمارە (457)-ی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە عێراق، هەموو بەڕێوەبەرایەتییەکانی کشتوکاڵ لە هەموو شار و شارۆچکەکانی کوردستان هەڵوەشێنرانەوە و هەموو جۆرە کەرەستەیەکی کشتوکاڵی قەدەغە کرا.
لە 1988، دوای لاوازبوونی سوپای ئێران لە ڕووی سەربازییەوە، سوپای بەعس دەستی کرد بە هێرشکردنە سەر کوردستان بە دڕندانەترین شێوە. لەگەڵ دەرکردنی خەڵک، دەستی کرد بە بۆردومانکردنی بنکە شۆڕشگێڕییەکان و هێرشی کیمیایی بۆ سەر شار و گوندەکانی کوردستان، بەردەوامبوونی هەڵمەتی جینۆساید (ئەنفال) لە ماوەی 1988، زیاتر لە 180,000 کورد لە هەشت قۆناغدا لە گەرمیانەوە تا بادینان بێسەروشوێن و کۆمەڵکوژ کران.
بەرەی کوردستانبیرۆکەی دروستکردنی بەرەیەکی یەکگرتووی کوردستان لە باشووری کوردستان دەگەڕێتەوە بۆ کۆبوونەوەکانی تشرینی دووەمی 1986 لە نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان (پارتی) بە سەرۆکایەتی ئیدریس بارزانی و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی جەلال تاڵەبانی لە تاران، پایتەختی ئێران. دواتر دوای سەرکەوتنی کۆنگرەی ئاشتی لە تاران لە شوباتی 1987 هەردوو حیزبەکە بەیاننامەیەکی هاوبەشیان لەسەر هەوڵی پێکهێنانی بەرەی کوردستان دەرکرد و بەڵێنیاندا هێزی پێشمه‌رگه یەکبخەن.
لە تەمموزی 18، 1987، پارتی دیموكراتی كوردستان (پارتی)، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، حزبی سۆسیالیست، پاسۆک، و حزبی گەل لە بارەگای مكتب سیاسی پارتی کۆبوونەوە و بەیاننامەیەکیان لەسەر یەکخستنی هێزەکانی ئۆپۆزسیۆنی عێراق، بەتایبەتی هێزە کوردییەکان دەرکرد و بڕیاردرا بەرەی کوردستان دابمەزرێنن. دواتر لە تەمموزی 30، 1987، بەیاننامەیەکی هاوبەش دەرکرا کە ئامانجەکانی بەرەی کوردستانی دیاری دەکرد.
دوای چەند کۆبوونەوەیەک لە نێوان حیزبە سیاسییەکان لە باشووری کوردستان، بەتایبەتی ڕێککەوتنی ئاشتی نێوان پارتی و یەکێتی لە پایزی 1987، بەرەی کوردستان لە ئایاری 2، 1988 دامەزرا و لە ئایاری 12-ی هەمان ساڵ دەستی بە چالاکییەکانی کرد. یەکەم کۆبوونەوەی لە حوزەیرانی 1988 لە خواکورک ئەنجامدرا.
تا 1988، هێز و حیزبە کوردییەکان لە باشووری کوردستان لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە دژی ڕژێمی بەعس پشتیوانی دەکران. بە کۆتاییهاتنی جەنگی نێوان هەردوو وڵات لە ئابی 8، 1988، هاوکارییەکانی ئێران بۆ کوردەکان کۆتایی هات و حکومەتی عێراق دەستی کرد بە هێرشکردنە سەر کوردستان و هێزی پێشمه‌رگه بە هەموو هێزی خۆی، لە وەڵامدا، لە تەمموزی 20، 1988، لە کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموكراتی كوردستان (پارتی) بە سەرۆکایەتی سەرۆک مەسعود بارزانی بڕیاری بەرگری و خۆڕاگری درا و بەرەکانی جەنگ لە ناوچەکانی خرێنە و خواکورک کرانەوە، سەرۆک مەسعود بارزانی خۆی لە بەرەکانی جەنگ ئامادە بوو، دواتر و وەک ئەنجامی هێرشەکانی سوپای ڕژێم بۆ سەر بارەگاکانی هێزی پێشمه‌رگه. هێزی پێشمه‌رگه چەندین شەڕ و قارەمانێتی تۆمار کرد. بێگومان، شەڕی خواکورک یەکێکە لە شانازی و سەروەرییەکانی گەلی کورد لەو کاتەدا.
شۆڕشی گوڵان ئەنجامی هەموو ئەو شۆڕشانە بوو کە لەلایەن گەلی کوردەوە دژی ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی عێراق لە دەیەکانی ڕابردوودا ئەنجامدرابوون بە پێکهێنانی بەرەی کوردستان و یەکخستنی هێزە کوردییەکان لە باشووری کوردستان ناوچەیەکی سەربەخۆی پارێزراویان دامەزراند.
گرنگترین شەڕەکانی قۆناغی دووەمی شۆڕش (1980-1988)دوای کۆتاییهاتنی قۆناغی یەکەمی شۆڕش (1976-1979) و بە ماوەی سەرکردایەتی کاتی دادەنرا، دوای کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی و ئەنجامدانی نۆیەمین کۆنگرەی پارتی دیموكراتی كوردستان، قۆناغێکی نوێی شۆڕش دژی ڕژێم ده‌ستی پێكرد كه هاوكات بوو له‌گه‌ڵ شه‌ڕی هه‌شت ساڵه‌ی عێراق و ئێران، ئه‌و شه‌ڕه‌ی نێوان هه‌ردوو وڵات، كاریگه‌رییه‌كی زۆری له‌سه‌ر شۆڕش له‌م ماوه‌یه‌دا هه‌بوو، سه‌ركردایه‌تی پارتی دیموكراتی كوردستان ده‌رفه‌ته‌كه‌ی قۆسته‌وه و به‌ره‌كانی جه‌نگی دژی ڕژێمی به‌عسی فراوانتر كرد و ته‌نانه‌ت دوای وه‌ستانی شه‌ڕی نێوان هه‌ردوو وڵاتیش جه‌نگ له‌لایه‌ن هێزی پێشمهرگهی شۆڕشه‌وه به‌رده‌وام بوو، له‌م ماوه‌یه‌دا سه‌ره‌ڕای هه‌موو كێشه و ئاڵۆزییه ناوخۆییه‌كان، هێزی پێشمهرگهی شۆڕش چه‌ندین داستان و سه‌روه‌رییان دژی سوپای ڕژێم تۆمار كرد كه ڕۆژ به ڕۆژ ئاسۆی داهاتووی گه‌لی كوردی ڕوونتر ده‌كرد و مژده‌ی سه‌ركه‌وتنیان ده‌دا، ئه‌و خه‌بات و به‌رخودانه بوو كه له كۆتاییدا بووه هۆی ڕاپه‌ڕینی به‌هاری 1991 و ڕزگاركردنی باشووری کوردستان، گرنگترین شه‌ڕه‌كانی ئه‌م قۆناغه:
- شه‌ڕی كانی سێف، 20ی تشرینی یه‌كه‌می 1980
- شه‌ڕی حاجی ئۆمه‌ران، 18ی تشرینی یه‌كه‌می 1980
- شه‌ڕی چیای سۆرێن، سه‌ره‌تای 1982
- شه‌ڕی بیاره، 3ی كانوونی یه‌كه‌می 1982
- شه‌ڕی شاره‌زوور، 31ی ئایاری 1982
- شه‌ڕی سێقۆڵی گاره، 10ی كانوونی یه‌كه‌می 1982
- شه‌ڕی شه‌رمێن، 29ی ئاداری 1983
- شه‌ڕی سه‌ید سادق، 16ی ئابی 1983
- شه‌ڕی كانیه‌ڵنجا، 21ی تشرینی دووه‌می 1983
- شه‌ڕی ئاكرێ، له 1983
- شه‌ڕی دهۆك، ئابی 1984
- شه‌ڕی سه‌رسه‌نگ، به‌هاری 1985
- شه‌ڕی قه‌ره‌داغ، حوزه‌یرانی 1986
- شه‌ڕی ئامێدی، 8ی تشرینی یه‌كه‌می 1986
- شه‌ڕی زاخۆ، 12ی تشرینی یه‌كه‌می 1986
- شه‌ڕی باسقێ، 20ی كانوونی یه‌كه‌می 1986
- شه‌ڕی ئه‌حمه‌داوا، 1ی ته‌مموزی 1987
- شه‌ڕی ئه‌تروش، 4ی كانوونی دووه‌می 1987
- شه‌ڕی بامه‌رنێ، 26ی ئایاری 1987
- شه‌ڕی باسێرا، 27ی ته‌مموزی 1978
- شه‌ڕی كانی ماسێ، 13ی ئه‌یلوولی 1987
- شه‌ڕه‌كانی ئامێدی بۆ دێرەلۆك، 11ی كانوونی یه‌كه‌می 1987
- شه‌ڕی قه‌ره‌داغ، 20ی نیسانی 1987
- شه‌ڕی ده‌ره‌لول، 5ی ئابی 1987
- شه‌ڕی هیران، 16ی ئابی 1987
- شه‌ڕی ده‌ره‌لوك، 11ی كانوونی دووه‌می 1988
- شه‌ڕی بالیسان، 26ی شوباتی 1988
- شه‌ڕه‌كانی زاخۆ بۆ باتوفا، 26ی شوباتی 1988
- شه‌ڕی په‌لاماری هه‌ڵه‌بجه، ئاداری 12، 1988
- شه‌ڕی فه‌وجی 143، 13ی ئاداری 1988
- شه‌ڕی زاخۆ، 8ی كانوونی دووه‌می 1988
- شه‌ڕی مه‌ندیل، 10ی كانوونی دووه‌می 1988
سه‌رچاوه‌كان:مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد، ١٩٥٨-١٩٦١، به‌رگی دووه‌م، (٢٠١٢).
مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد ١٩٦١ـ ١٩٧٥، به‌رگی سێیه‌م، به‌شی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ـ ٢٠٠٤ز).
مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد ١٩٦١ـ ١٩٧٥، به‌رگی سێیه‌م، به‌شی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ـ ٢٠٠٤ز).
مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد ١٩٦١ـ ١٩٧٥، به‌رگی چواره‌م، به‌شی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ڕۆكسانا ـ ٢٠٢١ز).
مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد ١٩٦١ـ ١٩٧٥، به‌رگی چواره‌م، به‌شی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ڕۆكسانا ـ ٢٠٢١ز).
مێژووی پارتی دیموكراتی كوردستان، كۆنگره و كۆنفرانس (پرۆگرام و په‌یڕەوی ناوخۆ). ده‌سته‌ی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر- چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات- ٢٠٢١).
صلاح الخرسان، التیارات السیاسیة في كردستان العراق، قراءة في ملفات الحركات و الأحزاب الكردیة في العراق ١٩٤٦-٢٠٠١، (بیروت – مطبعة البلاغ – ٢٠٠١م).
حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ ١٩٩٨م).
دكتۆر شێركۆ فه‌تحوڵا عومه‌ر، پارتی دیموكراتی كوردستان و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ی كورد ١٩٤٦ – ١٩٥٧، و. سواره قه‌ڵادزه‌ێی، (چاپخانه‌ی شه‌هید ئازاد هه‌ورامی - ٢٠١٣).
ئه‌رشیفی ده‌سته‌ی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان.