

دانشنامهٔ حزب دموکرات کردستان
Loading

سیاست گازی عراق و موضع حزب دموکرات کردستان (١٩٥٨-١٩٧٥)
علی خلیل بیتکاری
این کتاب یک پژوهش آکادمیک است که از زبان عربی ترجمه شده است و به تاریخ جنبش دانشجویان کرد و مبارزات صنفی و سیاسی آنان در عراق بین سالهای (١٩٢٦-١٩٧٠) میپردازد و شامل پیشگفتار، مقدمه، چهار بخش و پیوستها میباشد.
در مقدمه به آغاز پیدایش قشر دانشجویان کرد و ظهور آگاهی سیاسی و سازمانی دانشجویان در پایان دوره دولت عثمانی پرداخته میشود، سپس گامهای نهاده شده برای تأسیس اولین سازمان دانشجویان کرد به نام «کومەڵەی هێڤی» (انجمن امید) در سال ١٩١٢ و نقش دانشجویان کرد در آن انجمن و سازمانها بررسی میگردد.
بخش اول درباره نقش دانشجویان کرد در انجمنهای فرهنگی و سازمانهای سیاسی کرد در عراق بین سالهای (١٩٢٦-١٩٤٦) است و شامل دو محور میباشد: نقش دانشجویان کرد در شکلگیری انجمنهای فرهنگی و سازمانهای سیاسی تا استقلال عراق در سال ١٩٣٢ مانند انجمن مدرسه «نَهزه» (خیزش)، انجمنهایی که پس از تعیین تکلیف ولایت موصل تشکیل شدند، انجمن جوانان، انجمن یاور کرد و انجمن پیشاهنگی کرد. همچنین گسترش نقش دانشجویان کرد در مرحله پس از استقلال عراق مانند باشگاه سمکو شکاک، انجمن آزادی کرد، انجمن بروسک، انجمن دارکَر، پیشگامی دانشجویان در حزب هیوا و نقش دانشجویان در انجمنها و سازمانهای چپگرای کرد.
بخش دوم به گسترش تشکیلات دانشجویان کرد در عراق بین سالهای (١٩٤٦-١٩٧٠) اختصاص دارد و از دو محور تشکیل شده است که به تلاشهای ایجاد سازمان دانشجویان در عراق میپردازد، مانند تلاشهای اولیه برای تشکیل اتحادیه دانشجویان در عراق، تأسیس اولین سازمان دانشجویان در عراق، ظهور یک سازمان از جنبش دانشجویان کرد پس از تأسیس پارتی دموکرات کرد (پارتی) در سال ١٩٤٦، شکلگیری سازمان دانشجویان کرد (K.P.X) (انجمن پیشرفت سوادآموزی) در سال ١٩٤٦ در کویه و کنگره «السباع» در سال ١٩٤٨ و اتحادیه عمومی دانشجویان عراق. شکلگیری سازمان دانشجویان کرد در عراق به عنوان تأسیس و گسترش اتحادیه دانشجویان کردستان.
بخش سوم که شامل دو محور است درباره موضع دانشجویان و تشکیلات دانشجویان کرد در قبال تحولات سیاسی داخلی و خارجی بین سالهای ١٩٢٦-١٩٧٠ است؛ تحولات داخلی مانند جنبش رهاییبخش ملیگرای کرد، رویدادها و تحولات سیاسی دوره بین سالهای (١٩٢٦-١٩٦١)، قیام بارزان بین سالهای ١٩٤٣-١٩٤٥، موضع دانشجویان در قبال سیاست دولت نسبت به بارزانیها، انقلاب ١١ سپتامبر و تحولات ١٩٦١-١٩٧٠، جدایی از پارتی در سال ١٩٦٤ و توافقنامه ١١ مارس ١٩٧٠. همچنین تحولات سیاسی عراق و عربی مانند جنبش مه ١٩٤١، قیام (وثبه) ژانویه ١٩٤٨، قیام نوامبر ١٩٥٢، انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ و رژیم جدید، کودتای ٨ فوریه ١٩٦٣، مسئله فلسطین و تجاوز سهجانبه به مصر در سال ١٩٥٦.
بخش چهارم به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی جنبش دانشجویان کرد در عراق میپردازد، مانند روزنامهنگاری و انتشارات، کتاب و مقاله، شرکت در جشنوارههای جهانی، ارائه نمایشهای تئاتری و هنری، برگزاری جشن به مناسبت عید ملی نوروز، جشنهای آشنایی و سایر فعالیتها.