Di navbera kongreya sêyem û çarem a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê de, ku sê salan dom kir, gelek guhertinên mezin di qada siyasî ya Îraqê û barûdoxê navxweyî yê Partiya Demokrat a Kurdistanê de çêbûn, ku bandoreke rasterast li ser Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê kir, di navbera kongreya sêyem û çarem a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê de, ku sê salan dom kirin.
Di 8ê sibata 1963an de, Beasiyan bi derbeyeke leşkerî dest danîn ser desthilatê û Şoreşa Eylûlê ku nêzîkî du salan bû dest pê kiribû, kete qonaxeke nû piştî derbeyê, hewldanek hat kirin ku bi rêya danûstandinan ji bo çareserkirina pirsgirêkan di navbera hikûmet û serkirdayetiya şoreşê de rêkeftinek pêk were (di wê demê de, endamên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê beşeke mezin ji hêza şoreşê pêk dianîn û bi awayekî çalak bi endam û Pêşmergeyên şoreşê re şer dikirin).
Lê piştî têkçûna danûstandinan, di hezîrana 1963an de Partiya Beas êrîşên xwe yên berfireh li ser hêzên Pêşmergeyên şoreşê dest pê kirin. Tiştê ku bandora herî mezin li ser partî û şoreşê di vê qonaxê de kir, helwesta hin endamên Mekteba Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê bû ji bo tevlîbûna Partiya Beas û rêkeftina wan bi Îranê re, ku di encamê de paşê ji şoreşê vekişiyan.
Di 18ê mijdara 1963an de, artêşê derbeyek li dijî Partiya Beas kir, Ebdulselam Arif desthilat girt destê xwe û danûstandinên bi şoreşê re hatin destpêkirin. Koma Mekteba Siyasî ya ku dixwest veqete, nêzîkî serkirdayetiya şoreşê bû û bi hev re beşdarî danûstandinên hikûmetê bûn, serkeftina danûstandinan bû sedema rêkeftina aştiyê di 10ê sibata 1964an de û vê parçebûna partiyê bandoreke mezin li ser şoreşê û karê rêxistinî yê partiyê kir û bandorên wê bi temamî di Kongreya Çarê ya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê de xuya bûn.
Lidarxistina kongreyê
Di bin siya agirbestê û rêkeftina 10ê sibata 1964an de, ji bo ji nû ve rêkxistina barûdoxên xwe yên navxweyî, bihêzkirina refên xwe û nirxandina guhertin û pêşveçûnan, Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê biryar da ku kongreya xwe ya çarem di sala 1964an de li dar bixe û piştî amadekariyan, kongre di navbera 14 û 18ê sibata 1964an de li gundê Çoxmaxê yê parêzgeha Silêmaniyê hat lidarxistin, ku yek ji navçeyên azadkirî bû û di bin kontrola şoreşê de bû.
Kongre bi dirûşma "Serkeftin ji bo şoreşa me û xweserî ji bo Kurdistanê di nav Îraqeke demokratîk de" dest pê kir. Balkêş e ku endamên Yekîtiya Xwendekaran ên Badînanê ji bo kongreyê nehatibûn vexwendin, tevî ku piraniya wan li navçeyên azadkirî bûn û di refên hêzên şoreşê de bûn. Ev yek wekî hewldanek ji aliyê koma Mekteba Siyasî ve hat dîtin ji bo kontrolkirina temamî ya rêxistinê bi rêya marjînalîzekirina endamên Badînanê.
Tevî vê yekê, kongreyê di çar rojên lidarxistina xwe de serkirdayetiyeke nû ji bo rêxistinê hilbijart, piraniya wan ji Silêmaniyê bûn, Fûad Mela Mehmûd wek serok û Nûşîrwan Mistefa wek sekreter hatin hilbijartin û endamên ofîsa sekreteriyê bi vî awayî bûn:
1- Umer Tewfîq - çavdêrê parêzgeha Silêmaniyê
2- Fûad Îbrahîm - çavdêrê Bexda û derdora wê
3- Hevsenger Selah - çavdêrê parêzgeha Hewlêrê
Ji biryarên herî girîng ên kongreyê:Pêkanîna eniyekê ji Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, Yekîtiya Ciwanên Demokrat a Kurdistanê, Yekîtiya Jinên Kurdistanê û Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê. Qedexekirina çalakiyên her rêxistineke girseyî ya xwendekaran ji bilî Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê. Teqezkirina li ser piştevanîkirina şoreşê.
Serkirdayetiya ku di kongreyê de hatibû hilbijartin di pêşkêşkirina performanseke baş de biser neket, lewma piştî tenê şeş mehan, rêxistinê biryar da ku kongreya xwe ya duyem li dar bixe.
Çavkanî:1- Desteya Ensîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê, Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistanê Kongre û Konferans (Bername û rêziknameya navxweyî), bergê yekem, çapa yekem, (Hewlêr- Çapxaneya Rojhilat- 2021).
2- Sasan Ewnî, Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê çend aliyên têkoşîn û dîrokê, (Hewlêr- Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê- 1998).
3- Erfan Ezîz Ezîz, Kongre û konferansên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, çapa yekem, (Hewlêr-Çapxaneya Rojhilat-2012).
4- Macid Hesen Elî, Tevgera Xwendekarên Kurd li Îraqê (1926-1970), nameya masterê/Zanîngeha Selahedîn li Hewlêrê 2008, weşanên Spîrêz, (Hewlêr- Çapxaneya Hacî Haşim).
5- Ebdulkerîm Fendî, Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê baskekî şoreşgerî yê rêkxistî û piştevaneke bihêz ji bo şoreşa Kurdî, kovara Gulan a Erebî, Mîkî Gulan a Ragihandinê, hejmar 22, Hewlêr, 25 adara 1998an.
6- Şazîn Hêriş, Rêxistinên demokratîk û pîşeyî di çend belgeyên dîrokî de 1958 - 1968, çapa duyem, (Silêmanî - Çapxaneya Raz - 2001z).