Jînenîgarî

Tofîq Xwace Pîr, di sala 1919an de li gundê Mîroz ê ser bi nahiyeya Şêrwan li qezaya Mêrgesor li parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye, berî çûna xwe bo Yekîtiya Sovyetê bi Xezîm Mihemed Kerîm re zewicî bû, kurek (Reûf Tofîq 1945) û keçek (Helîme Tofîq 1946) wan çêbûn, dema ku derbe li ser desthilatdariya şahî hat kirin, û biryara lêborînê ji bo hevsengerên Barzanî hat derxistin, ku General Mistefa Barzanî hevsengerên xwe di navbera vegerandina bo Iraqê an mayîna li Yekîtiya Sovyetê de hilbijartin, ew bi hevsengerên xwe re negeriya Kurdistanê di sala 1959an de, û di sala 1990î de vegeriya Kurdistanê û li Behirkê bi cih bû, ku di dîroka 24ê Tîrmeha 1999an de koça dawî kir. 

Rûpelên têkoşînê

General Mistefa Barzanî di dîroka 15/5/1947an de li gundê Arkûş hevdîtinek bi hevsengerên xwe re kir û ew di navbera mayîn an çûna bo Yekîtiya Sovyetê de hilbijartin. Li wir hemû hevsengerên wî biryar dan ku berdewam bikin û ber bi Yekîtiya Sovyetê ve biçin, di 23ê Gulana 1947an de hevaltiya General Mistefa Barzanî kir bo Yekîtiya Sovyetê, beşdarî şerên Qetûr û Pira Makû bû. Piştî zehmetiyên mezin û westiyayîbûnek dijwar, di 18ê Hezîrana 1947an de derbasî çemê Aras bû, yê ku li ser sînorê di navbera Îran û Yekîtiya Sovyetê de ye.

Piştî gihîştina wan bo Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevsengerên wî li Nexçewan a Komara Azerbaycanê bo dema çil rojan di komelgehek vekirî ya bi têlên dirî dorpêçkirî hatin girtin û leşkeran ew diparastin, û ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wekî dîlên şer bi wan re hat kirin, û bi biryara hikûmeta Sovyetê paşê li ser herêmên Axdam, Laçîn, Eyûlax û Kelbecer li Komara Azerbaycanê hatin belavkirin. Di 10ê Kanûna 1947an de ew bo kampê li ser Deryaya Xezer li paytexta Komara Azerbaycanê Bakû hatin veguhastin, û di 23ê heman mehê de cilên serbazî wergirtin, û wan bo dema heşt saetan rojane perwerdeya serbazî bi çavdêriya efserên Komara Azerbaycanê werdigirtin, û di heman demê de, wan dersên zimanê Kurdî bo dema çar saetan rojane ji aliyê hin hevsengerên xwe yên xwendewar ve werdigirtin.

Piştî reftarên xerab ên Cefer Baqirov bi hevsengerên wî re, Barzanî biryar da ku koma xwe ya serbazî ji Komara Azerbaycanê di 29ê Tebaxa 1948an de bo komelgeha Cerjûk a nêzîkî paytexta Ozbekistanê Taşkentê veguhêze, li wir wan perwerdeya xwe ya serbazî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevsengerên wî bi şêweyê komên bi trênê li ser gundên hevkariyê li Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û di zeviyên Kolxozê de (erdê ku xelkê ji hikûmetê kirê dikirin û paşê para hikûmetê jê didan) xebitîn.

Piştî hewldanên mezin û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa azarên hevsengerên xwe kir, û tavilê biryar da ku komîsyona ji bo lêkolîna rewşa hevsengerên Barzanî ava bike, û biryara komîsyonê di dawiyê de ew bû ku ew li bajarê Frîvskî bên komkirin, lewma di Mijdara 1951ê de ber bi bajarê Frîvskî yê Sovyetê ve çû.

Çavkanî:

- Şe'ban Elî Şe'ban, Hendêk zaniyarî sîyasî û mêjûyî, çapî sêyem, (Hewlêr - Çapxaneyî Rojhelat - 2013z).

- Omer Farûqî, Serdar Dana jiyan û têkoşînên rehmetî Mela Mistefa Barzanî, çapa duyem, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê - 2002z).

- Karwan Mihemed Mecîd, Barzanîyekan le Mehabadewe bo Sovêt, çapî yekem, (Silêmanî - Çapxaneyî Peywend - 2011z).

- Le bîrdashtî fermandeyî Şehîd bûne Hesoy Mîrxan Jajokî, 62 roj legel Barzanî da çûnî Barzanîyekan bo Yekêtî Sovêt, çapî yekem (Hewlêr - Çapxaneyî Roşenbîrî - 1997z).

- Mesûd Barzanî, Barzanî û bizûtneweyî rizgarîxwazî Kurd 1931-1958, (Dihok - Çapxaneyî Xebat - 1998z).

- Arşîvî Heyetî Mûsew'eyî Partî Dîmokratî Kurdistanî.