Biyografi

  Ali Hamdi Musa Abbas, Ali Bedohi olarak tanınır, 1918 yılında Duhok ilinde doğdu, lise eğitimini Duhok şehrinde tamamladı, 1940 yılında Bağdat Tapu Dairesi'nde memur olarak atandı, 1953 yılında Küfri Tapu Dairesi'ne nakledildi, 1953 yılında Kerkük iline bağlı Küfri Tapu Müdürü olarak atandı. Şam şehrinde yayımlanan Hawar adlı Kürtçe derginin katılımcılarından biridir, 1966 yılında Erbil şehrinde şüpheli bir durumda hayatını kaybetti. Kürtçe ve Arapça dillerini bilmekteydi.

Mücadele Hayatı

1939 yılında Kürdistan Hiva Partisi saflarına katıldı, 1941 yılında Reşid Ali Geylani hareketini destekledi ve bu hareketin yenilgisinden sonra bir yıl hapsedildi, 1944 yılında Kürdistan Hiva Partisi Bağdat Bölge Komitesi sorumlusuydu, 1944 yılının Ağustos ayında Rojava Kürdistanı mücadelecisi Nureddin Zaza'yı Bağdat hapishanesinden kurtarmaya çalıştı, 1945 yılında Kürdistan Rizgari Partisi'nin birinci kongresi Bağdat şehrinde gizlice onun evinde gerçekleştirildi ve kendisi burada delegeydi, 1945 yılında Kürdistan Rizgari Partisi'nin yayın organı olan Rizgari gazetesi gizlice onun evinde basıldı, 1945 yılında Kürdistan Rizgari Partisi kadrolarındandı, 1946 yılında Kürdistan Rizgari Partisi'nin feshedilmesi ve Kürdistan Demokrat Partisi ile birleşmesi amacıyla Bağdat şehrinde düzenlenen ikinci kongresinde delegeydi.

1946 yılında Partinin saflarına katıldı, 1946 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Bağdat şehrindeki birinci kongresinde delegeydi, (1946-_1949) yılları arasında Kürdistan Demokrat Partisi Bağdat Bölge Komitesi sorumlusu olarak görevlendirildi, 1951 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin ikinci kongresi Bağdat şehrinde onun evinde gerçekleştirildi ve burada delegeydi, (1951-_1952) yılları arasında Kerkük şehrinde gizlice faaliyet gösteren ve matbaası kendi evinde saklanan Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı sorumlusuydu, 1953 yılında Üçüncü Şube Komitesi'ne bağlı Irak Kürdistan Demokrat Partisi sorumlusu oldu, 1953 yılında kongre delegeleri tarafından Irak Kürdistan Demokrat Partisi'nin Üçüncü Kongre  Merkez Komitesi üyeliğine seçildi. 

1953 yılında Irak Kürdistan Demokrat Partisi'nin Kerkük iline bağlı Küfri, Hanekin, Hurmatu, Celavla ve Kelar ile Diyala sınırları içerisindeki örgütlenmelerini yönetti, 1959 yılında Irak Kürdistan Demokrat Partisi'nin Dördüncü Kongresi  için Bağdat şehrinde delegeydi, 1960 yılında Beşinci Kongre delegelerinin seçimlerinde Irak Kürdistan Demokrat Partisi seçmenlerinin oylarıyla kazandı, 8 Şubat 1960 Cumartesi günü kongre delegeleri tarafından Irak Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Kongresi Merkez Komitesi üyeliğine seçildi, 1960 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Küfri Bölge Komitesi sorumlusuydu, 1960 yılının başında Küfri ilçesinden Irak'ın güneyindeki Nasıriye iline bağlı Şatra nahiyesine sürgün edildi, 1961 yılında Eylül Devrimi başlangıcında sekizinci kadroda Kürdistan Demokrat Partisi Birinci Şube Komitesi sorumlusu olarak atandı, 1961 yılında Erbil şehrinde gizli parti örgütlenme çalışmalarıyla meşguldü.

1961 yılında Irak'ın güneyindeki Nasıriye ilinin Şatra ilçesine nakledildi ancak bu emri uygulamadı ve polis tarafından tutuklanarak Küfri ilçesinde hapsedildi, örgütlenmelerin yardımıyla Kürdistan Demokrat Partisi hapishaneden kaçarak özgürleştirilmiş bölgelere ulaştı, 1961 yılında Peşmerge güçlerinin saflarına katıldı, 1961 yılında geniş katılımlı Avdalani toplantısına katıldı ve direniş ve devrimden yana oy kullandı, 1963 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Dördüncü Şube Komitesi sorumlusu olarak atandı, 14 Şubat 1964 tarihinde Kürdistan Demokrat Partisi temsilcisi olarak Kürdistan Öğrenciler Birliği'nin dördüncü kongresine katıldı ve yöneticilik yaptı, Merdan gizli adıyla mücadele etti, 1964 yılında ikinci kez Peşmerge güçlerinin saflarına katıldı. 1964 yılında Mavet geniş katılımlı toplantısının kararlarını desteklediği için Kürdistan Demokrat Partisi altıncı kongresinde Kürdistan Demokrat Partisi saflarından uzaklaştırıldı, 1964 yılında Süleymaniye iline bağlı Kani Masi köyünde Peşmerge güçleri tarafından Siyasi Büro kanadını desteklemek ve Doktor olarak bilinen Mukaddem Aziz Abdullah Abdulkadir (1919-_1999) Seyid Aziz Şemzini muhaliflerine mektup ulaştırmasına yardım etmek suçlamasıyla Eylül Devrimi bir süre hapsedildi ve daha sonra serbest bırakıldı. 

1966 yılında Erbil'de şüpheli bir durumda hayatını kaybetti.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Mehdi Muhammed Kadir, Irak Kürdistanı Siyasi Gelişmeleri 1945 - 1958, (Süleymaniye - Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi - 2005), s. 103, 128, 132.

  3. Abdurrahman Şerefkendi, Çeşti Mcıwır, (Paris - 1997), s. 444.

  4. Cemal Nebez, Birrewerrinamey Ew Rojaney Carekî Diy Nagerrinewe, (Süleymaniye - Şıvan Matbaası - 2017), s. 215 - 216.

  5. Cemal Baban, Süleymaniye Şare Geşawem, Üçüncü Cilt, İkinci Baskı, (Erbil - Aras Yayın ve Dağıtım Kurumu - Aras Matbaası - 2012), s. 332.

  6. Abdülkerim Fendi, İttihad Telabet Kurdistan Fasil Sawri Munazzam wa Zahir Qawi lil-Sawra al-Kurdia, Gulan el-Arabi Dergisi, Gulan Medya Kurumu, Sayı 22, Erbil, Kültür Bakanlığı Matbaası, 25 Mart 1998, s. 53.

  7. Mam Celal, İbrahim Ahmed Serkirdewekî Bilimet u Jîrî Serdemêkî Newey Kurdayetî, Xak Dergisi, Sayı 58, Beşinci Yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Nisan 2002, s. 7.

  8. Abdülfettah Ali Botani, Muhammed Abdulkadir Ali el-Amidi 1923 - 1992, Duhok Dergisi, Duhok Belediye Başkanlığı, Sayı 21, Duhok, Hawar Matbaası, Ekim 2003, s. 116.

  9. Sıdık Salih, Serpotêkî Jiyannamey Hemze Abdullah, Kurdistanî Nwe Gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği yayın organı, Yadgar Eki, Sayı 8072, Yirmi Dokuzuncu Yıl, Süleymaniye, Perşembe, 30 Ocak 2020, s. 3.

  10. Hazırlayan: Selah Reşîd, Mam Celal Dîdarî Temen Len Lawêtiyewe Bo Koşkî Komarî, Birinci Bölüm, (Süleymaniye – Karo Matbaası – 2017), s. 41.

  11. Hazırlayan: Lütfiye İbrahim Salih, Henedîk Len Bîreweriyekani Behîye Me'ruf Berzincî, (Süleymaniye – Genel Baskı ve Yayın Müdürlüğü – Kültür Bakanlığı Matbaası – 2002), s. 157.

  12. Ebu Rîbvar, Men ellezî iğtale eş-şehîd el-munadil Alî Hemdî Bîdwehî, Sahîfet el-İttihad, es-Sahîfet el-Merkaziyye lil-İttihad el-Watanî el-Kurdîstanî, Sayı 213, Beşinci Yıl, Süleymaniye, Cumartesi, 12 Nisan 1997, s. 5.

  13. Hazırlayan: Mümtaz el-Haydarî, Muhtarat min Muzekkîrat Salih el-Haydarî, İkinci Baskı, (Süleymaniye – Renc Matbaası – 2004), s. 27.

  14. B. Hewraz, Kurte Lêkolînekeyek Lemerr Damêzrandin u Helweşandiney Hizbî Şoreş u Rizgarî Len Kurdistanî Başûr, (Yer yok – Mayıs 1993), s. 19.

  15. Rojîn Çelebî Munîr, Zaxo 14ê Tîrmeh 1958 – 6ê Adar 1975, (Yer yok – Zaho Kürt Araştırmaları Merkezi – 2018), s. 226.

  16. Muhammed Sehl Takuş, Tarih el-Ekrad 637 – 2015, (Beyrut – Dar en-Nefaîs lil-Tıba'a ven-Neşr vet-Tevzî' – 2015), s. 204.

  17. Habib Muhammed Kerim, Te'rîh el-Hizb ed-Dîmukratî el-Kurdîstanî – el-Irak (fî mahattat raîsiyye) 1946 – 1993, (Duhok – Xebat Matbaası – 1998), s. s. 50, 68.

  18. Sû-i Kasd be Mella Mustafa Barzanî, Gazete-ye İttila'at, sayı 11928, Tahran, Perşembe, 19 İsfend 1344 H.Ş., s. 4.

  19. Hemey Ferec Helebceyî, Len Şinrwê Wewe Bo Stokholm, Üçüncü Baskı, (Süleymaniye – Karo Matbaası – 2015), s. 152.

  20. Hinde Abdülmecid, es-Seyyide Süreyya Muhammed tervî zikrayatiha en-nıdaliyye li-sahîfet el-İttihad, Cerîdet el-İttihad, Lisan-ı Hal el-İttihad el-Watanî el-Kurdîstanî, Sayı 495, Süleymaniye, Cuma, 18 Teşrin-i Evvel 2002, s. 16. 

  21. Xelef Gefur, Defrî Zêrîn, Birinci Cilt, (Kerkük – Kerkük Kültür ve Sosyal Cemiyeti – Karo Matbaası – 2011), s. 44.

  22. Seyyid Haşim Seyyid Ahmed, Zikrayat an Mu'temer el-Hizb ed-Dîmukratî el-Kurdîstanî el-Muvahhad am 1960, Cerîdet el-İttihad, Lisan-ı Hal el-İttihad el-Watanî el-Kurdîstanî, Sayı 487, Süleymaniye, Onuncu Yıl, Cuma, 23 Ağustos 2002, s. 5. 

  23. Şeban Elî Şeban, Henedîk Zaniyarî Siyasî u Mêjûyî, Üçüncü Baskı, (Erbil – Rojhilat Matbaası – 2013), s. s. 108, 111.

  24. Şîrko Fethullah Ömer, el-Hizb ed-Dîmukratî el-Kurdîstanî ve Hareket et-Tahrur el-Kavmî el-Kurdiyye fî el-Irak 1946 – 1975, (Süleymaniye – Kürdistan Bölgesel Yönetimi Kültür Bakanlığı – Ron Matbaası – 2004), s. 115.

  25. Selahaddin Abdülhamid Abdullah, Mêjûyî Hozî Zengene, (Süleymaniye – Rehend Matbaası – 2018), s. 75.

  26. Abdürrezzak Mutlak el-Fehd, el-Ahzab es-Siyasiyye fî el-Irak ve Devruha fî el-Harakat el-Wataniyye vel-Kavmiyye 1934 – 1958, (Beyrut – Şirket el-Matbu'at lit-Tevzî' ven-Neşr – 2011), s. 241.

  27. Abdüssettar Tahir Şerif, Tarih el-Hizb es-Sevrî el-Kurdîstanî, İkinci Baskı, (Bağdat – Menşurat es-Sevrî – 1979), s. 46. 

  28. Abdülfettah Ali el-Butanî, Mıntıkat Badînan 1925 – 1970 Dîraset fî el-Vaka'i' vet-tatavvurat es-Siyasiyye, Birinci Kısım, (Erbil – Kürdistan Akademisi – 2017), s. 478.

  29. Abdülkerim Fendî, İttihad Talabet Kurdîstan Fesîl Sevrî Munazzam ve Zahîr Kavî lil-Sevr el-Kurdiyye, Mecellet Gulan el-Arabî, Müessese Gulan el-İ'lamiyye, Sayı 22, Erbil, 25 Mart 1998, s. 53.

  30. Ali Abdullah, Mêjûyî Kürdistan Demokrat Partisi – Irak ta bestenî Kongrey Sêyemî, (Yer yok – Eylül 1968), s. 90. 

  31. Abdülhalid Sabir Kerim, Bîrî Neteweyî Len Peyrew u Amancêkanî Cem'iyet u Hizbe Kurdîyekan 1919– 1945 Lêkolîneyekî Mêjûyî Siyasîye, (Süleymaniye – Süleymaniye Baskı ve Yayın Müdürlüğü – Kemal Matbaası – 2013), s. 313.

  32. 1. Şube İnternet Sitesi Kürdistan Demokrat Partisi :

  33. Mam Celal, Len Yadî Xebatgêrêkî Gumravî Kurdayetî Len Yadî Mîrza Fendî Abdülkerim Da, Rojnamey Kurdistanî Nwê, Organî Yekêtîy Nîştimanîy Kurdistan, Sayı 473, İkinci Yıl, Erbil, Perşembe, 9 Eylül 1993, s. 3.

  34. Muhammed Şakelî, Germiyan Rabirdûy Nazîk u Ayinde, (Süleymaniye – Karo Matbaası – 2003), s. 90.

  35. Müzekkiret Hizbuna ed-Dîmukratî el-Kurdîstanî ila Seyyid el-Hakim el-Askerî el-Am, Cerîdet Xebat (en-Nıdal), Lisan-ı Hal el-Hizb ed-Dîmukratî el-Kurdîstanî, Sayı 412, İkinci Yıl, Bağdat, Pazar, 22 Kânûn-ı Sânî 1961, s. 4.

  36. Mesud Barzanî, el-Barzanî vel-Harakat et-Tahruriyye el-Kurdiyye, Üçüncü Cilt, (Erbil – Eğitim Bakanlığı Matbaası – 2002), s. 144.

  37. Mustafa Neriman, Bîreweriyekani Jiyanm, (Bağdat – Kürt Kültür ve Yayın Kurumu – Dar el-Hürriye Matbaası – 1994), s. 188. 

  38. Mahmud Mela İzzet, Karwanî Bê Kotayî, (Süleymaniye – Serdem Baskı ve Yayın Kurumu – 2000), s. 82.

  39. Nuri Şawis, Min Muzekkîratî, (Yer yok – Kürdistan Demokrat Halk Partisi Yayınları – 1985), s. s. 22, 33, 43, 82.