Peşmerge güçlerinin Zaho Boğazı savaşındaki zaferinden sonra İsa Suwar, Barzani'den Ayn Zala petrol şirketine saldırmak için bir güç oluşturmasını istedi. Onay alınıp operasyonun tüm yönleri tartışıldıktan sonra büyük bir gizlilikle hazırlıklara başlandı. Ardından Badinan bölgesinin genel komutanı Esad Xoşewi, askeri operasyonu yönetmesi için İsa Suwar'ı görevlendirdi.
Bölge komutanları, dağlık bölgeden yaklaşık 15 ila 20 kilometre uzaklıkta ve en yakın Peşmerge mevzisine yürüyerek 8 ila 10 saat mesafede bulunan Ayn Zala bölgesi hakkında bilgi toplamaya önem verdiler. Dicle Nehri, Peşmergelerin geçişi için bir su engeli teşkil ediyordu ve operasyonun rekor sürede yapılması gerekiyordu; böylece geri çekilme sırasında hükümet güçleriyle karşılaşılmayacak ve savaş uçaklarının bombardımanından kaçınılacaktı. Peşmergeler için operasyonu kolaylaştıran şey ise, Eylül 1962 tarihinde Ayn Zala petrol şirketinde çalışan Kürt polisler Heme Sûr Huseyin Berzenci ve Mustafa Ferec Şwani'nin devrime katılmasıydı. Bölge komutanlarıyla yapılan tartışmalar, istişareler, bilgi alışverişi ve görüş alışverişlerinden sonra operasyona katılım için nihai onay verildi.
Peşmergelerin HazırlıklarıPeşmergeler Dicle Nehri'ni geçmeden önce İsa Suwar, tüm Peşmerge komutanları ve yetkilileriyle bir toplantı düzenledi. Toplantıda güçler üç gruba ayrıldı ve her grubun başına görevi şu şekilde olan bir komutan atandı:
Birinci grup: Molla Hamdi Abdülmecid el-Selefi, Abdürrahim Cesim, Onbaşı Derviş ve Hacı Qado Qeravi ile rehber Mustafa Ferec'ten oluşan İsa Suwar'ın gücü. Bu grubun görevi şirketin ana kapısını kontrol altına almaktı.
İkinci grup: Ali Seyfeddin, Murad Momi ve Şahin Şeyho ile bir grup Peşmerge ve başkomutan Heme Sûr Huseyin Berzenci'den oluşan Haşim Mirozi'nin gücü. Bu grubun temel görevi Ayn Zala polis merkezine saldırmaktı.
Son grubun komutanı ise Ali Halo Ali idi. Yanında tim komutanı Abdurrahman Dino ve diğer bir grup Peşmerge bulunuyordu. Bu grubun görevi, özellikle santral ve telsiz odası başta olmak üzere şirket içindeki birçok önemli kurumu kontrol altına almak ve şirketi çevreleyen tepelere yedek bir güç yerleştirmekti.
Düşmanın Kayıpları ve Peşmergenin Kazanımları11-12 Ekim 1962 gecesinde Peşmerge güçleri operasyonu planlandığı gibi başlattı. Muhafızlar ve şirket polisleriyle yaşanan şiddetli çatışmanın ardından hedeflerini vurmayı başardılar; birçok polis öldü ve yaralandı. Peşmerge güçleri ayrıca, şirketin müdürü Dick Dancourt ile iki İngiliz mühendis dahil olmak üzere 70 polis ve subayı esir almayı başardı.
Bu esnada Peşmergeler bir petrol deposunu, telefon santralini ve şirkete ait sekiz aracı ateşe verdi. Peşmergelerin ganimetleri arasında 33 tüfek, makineli tüfek, altı tabanca, iki Bren hafif makineli tüfek, iki fotoğraf makinesi ve büyük miktarda tıbbi malzeme bulunuyordu. Peşmerge güçlerinin bu destansı operasyondaki kaybı, Şahin Şeyho adlı Peşmergenin şehadeti oldu. Irak güçleri daha sonra cenazesini mezardan çıkarıp Ayn Zala'da bir askeri aracın arkasında sürükleyerek insanlık dışı bir şekilde hakaret etti.
Bu Operasyonun Yankıları
Peşmerge güçlerinin bu operasyondaki zaferinin önemi ve yankıları nedeniyle Molla Mustafa Barzani Peşmerge güçleri tarafından tüm polislerin ve şirket çalışanlarının serbest bırakılmasının ardından İsa Suwar'a bir tebrik telgrafı gönderdi. Yabancı mahkumlar, Başkan Barzani'nin emriyle onun karargahına gönderildi. Karargaha ulaştıklarında Barzani onları bizzat karşıladı, büyük saygı gördüler ve tüm rahat ihtiyaçları karşılandı. Şunu belirtmek gerekir ki, bu mahkumlar ve tüm yabancılar serbest bırakılırken Kürt devrimi hiçbir taraftan maddi bir çıkar talep etmedi; aksine ücretsiz olarak serbest bırakıldılar.
Bu da şu anlama geliyor: Kürt devrimi, devrim lideri Molla Mustafa Barzani'nin talimatlarıyla her zaman insan hakları ilkelerini, insani değerleri ve savaş hukukunu gözetmiştir. Savaş esirlerine işkence ve şiddete asla başvurmamıştır. Düşman ordusunun vahşetine ve devrime uluslararası desteğin yokluğuna rağmen dağlar onun dostuydu ve onlara güvendiler.
Irak Ordusu Komutanlarının Anılarında Ayn Zala OperasyonuBu büyük operasyona, Kürt devriminin düşmanı olan Irak ordusu komutanlarının yazılarında ve hatıralarında bile açıkça değinilmiştir. Örneğin, o dönemde Irak ordusunun 11. Tugayına bağlı 2. Piyade Alayı komutanı olan Tuğgeneral Said Hamu el-Telafari şöyle yazmıştır: "Bu cesur eylem yüksek fiziksel güç gerektiriyordu, çünkü Peşmerge güçleri Dicle Nehri'ni iki kez geçmeyi başardı ve operasyon iki gece bir günde gerçekleştirildi." Yine Irak ordusu 1. Tümen komutanı Tuğgeneral Abdülkerim Ferhan, "Kürt devrimciler, Musul'un kuzeybatısındaki Ayn Zala'daki petrol kuyularına karşı başarılı ve cesur bir operasyon düzenlediler" diye yazmıştır.
Operasyonun AmacıBu operasyonun amacı, Irak hükümetine Peşmerge güçlerinin sadece dağlık bölgeleri aşmakla kalmayıp, çok daha ötesine geçerek geniş düzlüklerde de benzer dağlık eylemler gerçekleştirebileceğini göstermekti. Diğer yandan Ayn Zala şirketine yapılan saldırının uluslararası finans çevrelerinde büyük yankısı oldu. Sonuç olarak uluslararası koridorlarda Kürt devrimine olan ilgi iki katına çıktı. Başka bir açıdan bakıldığında, kurumlarını koruyamadığı için hükümetin itibarını zedeledi ve Irak'ta petrol çıkarları olan yabancı ülkeleri korkuttu. Operasyonun başka bir olumlu yönünden daha söz edilebilir; Kürt devriminin itibarı ve hükümetin itibarının zedelenmesi, yabancı gazetecileri Kürdistan'ı ziyaret etmeye, Kürt devrimi ve Kürt halkının savaşma nedenleri üzerine araştırmalar yapmaya ve Kürt devriminin sesini dünyaya duyurmaya teşvik etti.
Kaynaklar:1- Abdulfettah Ali el-Butani, Badinan Bölgesi 1925 – 1970, Cilt 2, (Salahaddin Üniversitesi Matbaası- Erbil- 2017).
2- Rojin Çelebi Münir, Zaho 14 Temmuz 1958 – 6 Mart 1975, Zaho Kürt Araştırmaları Merkezi, (Zaho- 2018).
3- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Üçüncü Cilt, Birinci Bölüm, (Eğitim Bakanlığı Matbaası, 2004).
4- Şevket Molla İsmail Hasan, Eylül Devrimi Tarihinden Günler, İkinci Baskı, (Tefsir Ofisi- Erbil- 2006).
5- Said Hamu, Piyade Tugay Komutanının Anıları, Bağdat, 1977.