Azmar, Kürdistan'da ünlü bir yüksek dağdır. Süleymaniye'nin kuzeydoğusunda yer alır. Yüksekliği nedeniyle askeri konum açısından coğrafi olarak önemli kabul edilir. Peşmerge güçleri için yüksek dağlar, direniş ve savunma yeriydi. Bu yüzden Irak ordusu, tüm bölgeye hakim olmak amacıyla bu yüksek yerleri ele geçirmeye karar verdi. Irak ordusu Süleymaniye'de güce sahip olsa da, Peşmerge güçleri Azmar Dağı'nın tepelerine hakim olduğunda, Irak ordu birlikleri askeri görevlerini ve faaliyetlerini yerine getirmekte zorlandılar. Bu yüzden dağı ele geçirmek için askeri bir saldırı hazırlamaya başladılar.

 

19 Haziran 1974 günü saat 5:30'te Irak ordusu, Azmar Dağı'ndaki Peşmerge mevzilerine saldırı düzenleyeceğini duyurdu. Bu saldırıya Kerkük'ün 2. Tümeni'ne bağlı 4. Kuvvet, Özel Kuvvetler, 8. Tümen'in Tank Taburu, Hava Kuvvetleri, 2. Tümen'in Topçu Birliği ve onların paralı askerleri katıldı. Peşmerge güçleri ise savunma hattındaydılar; Nuri Hama Ali komutasındaki Pencwin Direniş Gücü'nün 4. Taburu da savaşa katılmıştı.

 

Hükümet, Kürt devrimini yenilgiye uğratmak için güçler, silahlar, ittifaklar, tanklar, uzun menzilli toplar, zırhlı araçlar ve hava kuvvetleri dahil olmak üzere devrimci bölgelere yönelik saldırılarda tüm askeri yeteneklerini kullandı. Askeri bir taktik olarak Irak ordusu başlangıçta Azmar Dağı'nı topçu ve uçaklarla bombalamaya başladı. Ancak Peşmerge güçleri bunu öngörmüş ve mevzilerini uygun şekilde emniyete almıştı, bu da bombardımandan zarar görmelerini engelledi. Ayrıca, bombardıman sonucunda bazı insanlar yaralanmasına rağmen, Peşmergeler savunma hattını korumak için hala nöbetteydi.

Irak ordusunun hava kuvvetleri dağlardaki Peşmerge mevzilerini bombalarken, Peşmerge hava savunma kuvveti bir helikopteri makineli tüfekle düşürdü, bu da moral üzerinde önemli bir etkiye sahip oldu. Bombardıman durduktan sonra Irak ordusu, tank taburunun saldırının ilk hattı olduğu ve piyade ile 'caş' (hain/işbirlikçi) savaşçılarının önünde yer aldığı büyük bir taarruz başlattı. Tanksavar mayınlarının varlığı nedeniyle hareket hızlı olmasa da, piyade ve 'caş' kuvvetleri başka yerlerden ilerlemeye başladılar ve Peşmerge mevzilerine yaklaştılar. Aralarında şiddetli bir çatışma patlak verdi. Gün boyunca Peşmerge güçleri saldırıya mümkün olan en güçlü şekilde yanıt verebildi. Dolayısıyla saldırı Peşmerge güçleri tarafından püskürtüldü. Irak ordusu geri çekilme sırasında ölüleri tanklarla taşımaya çalıştı, ancak birçok askerin ve 'caş'ın cesedi savaş alanında bırakıldı.

Irak ordusu o gün dağı ele geçirmeyi başaramadı. Ertesi gün, 19 Haziran 1974, bir önceki günle aynı, ancak bombardıman ve hava saldırıları açısından daha yoğun olan büyük bir taarruza yeniden başladılar. Ardından, tanklar ve zırhlı taburun desteğiyle Peşmerge mevzilerine saldırı başlattılar. Ancak Irak ordusu, çok sayıda askerini kaybettiği ve birkaç tank ve zırhlı aracın imha edildiği çetin ve kanlı bir çatışmanın ardından geri çekilmek zorunda kaldı. Bu geri çekilme, Irak ordusu liderlerinin sonuçtan memnuniyetsiz ve öfkeli olmasına yol açtı. Liderlerin öfkesi, Peşmerge'yi yenmek için diğerlerine korku salmak amacıyla bazı ordu subaylarının cezalandırılmasına yol açtı. Çok fazla baskı, sürekli saldırılar ve sayısız asker, ağır silahlar, tanklar, toplar, zırhlı araçlar ve hava kuvvetlerinin ardından, ordu ve paralı askerlerin ağır kayıplarına rağmen ordu Azmar Dağı'nı ele geçirebildi. Peşmerge güçleri de kayıpsız değildi.

Kaynaklar:

  1. Senger İbrahim Xoşnav: Rûdawayên Leşkerî yên Şoreşa Îlonê 1970-1975, Çapa yekem, Çapxaneya Danişfer, Hewlêr, 2022.

  2. Mlazım Xidir Ebdullah Debax: Bîrwerîyekanm u Topxaneya Şoreşa Îlonî Mezın, Çapxaneya Roşnbîrî, Çapa sêyem, Hewlêr – 2020.

  3. Karwan Cewher Mihemed: Îdrîs Barzanî 1944 - 1987 Jîyan u Rolî Sîyasî u Leşkerî le Bizutneweyî Rizgarîxwazî Kurdda, Çapxaneya Hêvî, Hewlêr, 2019.

  4.  Îbrahîm Celal: Başûrî Kurdistan u Şoreşa Îlonê Binyadnan u Hiltekanin, Çapa çwarem, 2021.