Hesen Elî Şêrwanî, 1926 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Gorretu nahiyesindeki Spindar köyünde doğdu. Sovyetler Birliği'nde Şerîfe Hesen Tufa ile evlendi ve dört çocuğu oldu; eşi, Kırım Yarımadası Tatarıydı. 1993 yılında emekli oldu. Hesen Elî; Kürtçe, Türkçe ve Rusça biliyordu. 29 Nisan 2013 tarihinde vefat etti.
Mücadele Tarihi1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katıldı. 2 Ekim 1943 tarihinde Şanedêr polis karakolunun ele geçirilmesine, 12 Ekim aynı yıl Xêrezok polis karakolunun ele geçirilmesine katıldı. 8 Ağustos 1945 tarihinde Mergesor polis karakolunun ele geçirilmesine katıldı, bu sebeple 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin emriyle tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konuldu.
İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 11 Ekim 1945 tarihinde Doğu Kürdistan'a geçti. 31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan kuvvetlerinde Peşmerge oldu. 3 Mayıs 1946 tarihinde Mılqerenê savaşına katıldı ve teğmendi. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra 19 Mart 1947 tarihinde Şino ve Neğede savaşlarına katıldı. 19 Nisan 1947 tarihinde (Xwakurk ve Berazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şêrwan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergeler arasındaydı.
Döndükten sonra General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaptı ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bıraktı. Orada tüm yoldaşları devam etmeye ve Sovyetler Birliği'ne doğru gitmeye karar verdiler. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etti. Qetur geçidi savaşı ve Maku köprüsü savaşına katıldı. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçti.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutuldular. Bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyim ve hareketlilik açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'deki Hazar Denizi kıyısında bir kampa nakledildiler. 23 Aralık ayında askeri üniformalar verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının denetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda, okuryazar olan bazı yoldaşları tarafından günlük dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verildi.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.
1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve bölükler halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolektif köylere dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri araziler) çalıştılar.
Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaştı ve bu mektupta Barzani yoldaşlarının çilelerini anlatıyordu. O da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek üzere bir komite kurulmasına karar verdi ve sonunda komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu, bu nedenle adı geçen kişi 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitti.
Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden sonra ve General Mustafa Barzani'nin dönüşüyle birlikte, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) fıkrasına ve 11 sayılı kanunun uygulanmasına, 1959 yılında değiştirilen 19 sayılı kanuna dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlandılar.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kuruldu. Adı geçen kişi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle, Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü.
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı ve teğmendi. Soran bölgesi savaşlarına katıldı ve Bradost Dağı savaşında yaralandı. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran Krallığı'na geçti ve Neğede'ye yerleşti. 1977 yılında Kürdistan'a döndü, daha sonra Irak hükümeti tarafından Ramadi'ye gönderildi, orada fazla kalmadı ve Spindar köyüne döndü. 1 Haziran 1990 tarihinde Irak hükümeti tarafından Şaxolan yerleşkesine nakledildi ve daha sonra mülteci olarak İran İslam Cumhuriyeti'ne geçti ve Neğede'de ikamet etti, ta ki 1992 yılına kadar, kendi köyüne döndü.
2010 yılında Kürdistan Demokrat Partisi On Üçüncü Kongresi'nde İkinci Barzan Devrimi, Mahabad Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği'ne gidiş yolu ve Eylül Devrimi'ndeki mücadelesi ve direnişinden dolayı Başkan Mesud Barzani tarafından Barzani Ölümsüz Madalyası ile ödüllendirildi.
Kaynakça:- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.
- Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, birinci cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
- Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Haydar Faruk El-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).
- Rêkar Mizuri, Rus Kadınları, Tehcir, Enfal ve Soykırım, birinci baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010).
- Sefer Yusuf Mirkhan, Bugünün Kürdistan'ını Kuranlar, (Erbil - Genel Kütüphaneler Müdürlüğü - 2010).
- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
- Şevket Şeyh Yezdin, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, İkinci Cilt, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Üçüncü Cilt, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013).
- Ömer Faruki, Rehber: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadeleleri, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
- Abdurrahman Molla Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931-1991 Arasında, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001.
- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürdistan Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
- Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
- Şehit Komutan Hasso Mirkhan Jajoki'nin Hatıralarında, Barzani ile 62 Gün: Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, Birinci Baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darürreşid Neşriyat - 1979 M).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
- Necef Gulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyıları'na, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).