Biyografi

Hoşevi Mela Muhammed, 1915 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Goretu nahiyesinin Kaniyalenc köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve 1935 yılında doğan Said adında bir oğlu vardı. Hoşevi Mela Muhammed, 1949 yılında Sovyetler Birliği'nde ikinci evliliğini Avize Emir Esen ile yapmış; Cevahir (1951 doğumlu), Halil (1956 doğumlu) ve kardeşlerinden küçük olan Zira (1958 doğumlu) adında bir erkek ve iki kız çocukları olmuştur. Hoşevi'nin eşi Avize, Kırım Yarımadası'ndaki Tatar milletindendi.

Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra, Hoşevi 1978 yılında Irak hükümeti tarafından Harir yerleşkesine nakledilmiştir. 1983 yılı Temmuz ayının 31 tarihinde Barzanilerin Enfal operasyonunda, Irak hükümeti tarafından Harir yerleşkesinde oğlu Said ve Hali Said (1961-1983) adındaki torunu kaybedilmiştir. Hoşevi Mela Muhammed, 2004 yılı Mart ayının 15 tarihinde Kaniyalenc köyünde vefat etmiş ve orada defnedilmiştir.

Mücadele Tarihi

1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 1945 yılı Ağustos ayının 19 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm menkul ve gayrimenkul mal varlığına el konulmuştur. İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 1945 yılı Ekim ayının 11 tarihinde Doğu Kürdistan'a geçmiş, 1946 yılı Mart ayının 31 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan kuvvetlerinde peşmerge olmuştur. Aynı yılın Nisan ayının 29 tarihinde Sakız bölgesindeki Karava savaşına katılmıştır.

Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra, 1947 yılı Mart ayının 3 tarihinde Nelos savaşına, 19 tarihinde ise Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. 1947 yılı Nisan ayının 19 tarihinde (Havakurk ve Bazargar ovası üzerinden) Kuzey Kürdistan toprakları yoluyla Şirvan ve Mızuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Döndükten sonra General Mustafa Barzani 1947 yılı Mayıs ayının 6 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı düzenlemiş ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılı Mayıs ayının 23 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne kadar eşlik etmiş, Geli-i Kutur ve Mako Köprüsü savaşlarına katılmış, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 1947 yılı Haziran ayının 18 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 19 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, etrafı dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından korunmuşlar ve yiyecek, giyim, hareket özgürlüğü bakımından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılı Aralık ayının 10 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde askeri kıyafetler verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, günün dört saati bazı okuryazar yoldaşları tarafından onlara Kürtçe öğretilmiştir.

Cafer Bağirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılı Ağustos ayının 29 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitimlerine devam etmişlerdir.

1949 yılı Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'nin kooperatif köylerine dağıtılmış ve Kolhoz tarlalarında (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır.

Büyük çabalardan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline geçen bir mektupta Barzani kendi yoldaşlarının yaşadığı acıları anlatmış, o da hemen Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması talimatını vermiştir. Nihayetinde komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanmaları yönünde olmuştur, bu nedenle adı geçen şahıs 1951 yılı Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.

Irak'taki 1958 yılı Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılı Şubat ayının 25 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (a) fıkrası ve (11) maddesinin uygulanması ile 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuştur. Adı geçen şahıs, 1959 yılı Nisan ayının 16 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a dönmüştür. 

 1962 yılında Eylül Devrimi başladıktan sonra devrime katılmış, Barzan bölgesi, Pires Dağı ve Gorezi Dağı savaşlarında yer almıştır.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi

  2. Hamid Gerdi, Puxtey Mijunami (Tarih Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  3. Haydar Faruk el-Samarrai, Diya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).
  4. Rikar Muzuri, Serborê Trajedyayên Barzaniyan (Barzanilerin Trajik Serüvenleri), Birinci Baskı, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2013).
  5. Şaban Ali Şaban, Hinek Zanyari Siyasi u Mijuwi (Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler), Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
  6. Şevket Şeyh Yezdin, Yobili Zerini Peşmerge (Peşmergenin Altın Jübilesi), (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
  7. Salih Yusuf Sufi, Kronolojiya Kurdistanê u Cihanê (Kürdistan ve Dünya Kronolojisi), Birinci Baskı, Cilt 2, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013).
  8. Salih Yusuf Sufi, Kronolojiya Kurdistanê u Cihanê (Kürdistan ve Dünya Kronolojisi), Birinci Baskı, Cilt 3, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013).
  9. Ömer Faruki, Serdar-ı Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
  10. Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931-1991 Arasında, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Basımevi – 2001).
  11. Karvan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peyvend Basımevi - 2011).
  12. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Basımevi - 1998).
  13. Necef Kulu Pesiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına Kadar, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).