Siyasetçi İdris Mustafa Şeyh Muhammed Şeyh Abdusselam Barzani, İdris Barzani ve barışın mühendisi olarak bilinir, 1961 yılında Eylül Devrimi peşmerge güçleri saflarına katılmıştır, 1962 yılında Başkan Molla Mustafa Barzani 'nin sekreteri olmuştur, 1966 yılında Kürdistan Bölgesi'ndeki Devrim Komuta Konseyi Yürütme Bürosu'nun dış ilişkiler komitesi üyesi ve yürütme ofisinde askeri büro sorumlusu olmuştur, aynı yılın Mayıs ayında Barzani karargahının ilk sorumlusu olarak Eylül Devrimi 'nde görev yapmış ve Irak ordusuna karşı Henderîn Destanı'nın komutasını yönetmiştir, 1970 yılında Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) askeri bürosunun sorumluluğunu üstlenmiştir, yine aynı yıl ve sekizinci kongrede Kürdistan Demokrat Partisi merkez komitesi üyeliğine seçilmiştir, 1975 yılında Kürdistan Demokrat Partisi geçici liderliğinin kurucularından biri olmuştur, 1976 yılında Gulan Devrimi 'nin başlatılmasında ve peşmergelerin Kürdistan'a geri gönderilmesi ve lojistik destek sağlanmasında önemli bir rol oynamıştır, dokuzuncu kongre'de Kürdistan Demokrat Partisi'nin merkez komitesi ve ardından siyasi büro üyeliğine ve dış ilişkiler sorumluluğuna seçilmiştir.

Biyografi

İdris Mustafa Şeyh Muhammed Şeyh Abdusselam Barzani, 14 Mart 1944 tarihinde Barzan köyünde doğmuştur, Barzan tekkesi şeyhlerinin ailesindendir ve Başkan Mustafa Barzani (1903-1979)'nin oğludur, 1945 yılında ikinci Barzan devriminin yenilgisinden sonra, henüz iki yaşından küçükken, devrimci ailesiyle birlikte Piran bölgesindeki Kele köyüne ve Berazgir ovasına çekilmişler ve Barzan bölgesindeki halkın çoğuyla birlikte aynı yılın 11 Ekim tarihinde Kêleşîn ve Dalamper yoluyla Doğu Kürdistan'a gitmişlerdir, 1947 yılında Kürdistan Demokrat Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra amcası Şeyh Ahmed Barzani (1892-1969) ile birlikte Güney Kürdistan'a dönmüştür.

(1947-1958) yılları arasında ailesiyle birlikte Basra, Musul ve Bağdat şehirlerinde sürgünde yaşamıştır, 1952 yılında, ailesinin sürgündeki ve Irak hükümetinin hapishanelerindeki zorlu yaşamına rağmen, Basra şehrinde eğitime gönderilmiş ve 1954 yılına kadar devam etmiştir, aynı yıl hükümet aileyi Musul şehrine taşımış ve orada eğitimini sürdürmüştür, 1956 yılında hükümet onları tekrar Bağdat şehrine taşımıştır, ailesinin yaşadığı bu istikrarsız durum İdris Barzani 'nin eğitimine devam etmesini engellememiş, aksine ilkokulu bitirene kadar devam etmiş ve ardından Bağdat şehrinde ortaöğrenimine devam etmiş ve aynı zamanda dini eğitim de almıştır.

Babasına duyduğu özlemle geçen on iki yıllık ayrılıktan sonra, 1958 yılında babasına kavuşmuştur, 1964 yılında Heme Erehman Ağa'nın kızı Nazdar Hanım ile evlenmiştir. Kürtçe, Arapça, Farsça ve İngilizce dillerini bilmekteydi.

Mücadele Tarihi

İdris Mustafa Barzani 1961 yılında Eylül Devrimi peşmerge güçleri saflarına katılmıştır, 1962 yılında Başkan Molla Mustafa Barzani 'nin sekreteri olmuştur, 1963 yılında Koye'deki geniş katılımlı toplantıya katılmıştır, 1964 yılında misafir olarak altıncı kongre'ye Kürdistan Demokrat Partisi adına katılmıştır, 1966 yılında Kürdistan Bölgesi'ndeki Devrim Komuta Konseyi Yürütme Bürosu'nun dış ilişkiler komitesi üyesi ve yürütme ofisinde askeri büro sorumlusu olmuştur, 1966 yılının Mayıs ayı başında Henderîn Destanı 'nin Irak ordusuna karşı komutasını yönetmiştir, aynı yıl Kürdistan Demokrat Partisi yedinci kongresi temsilcisi olmuştur. O yılın Mayıs ayında Eylül Devrimi'nde Barzani karargahının ilk sorumlusu olarak atanmıştır, 1966 yılında Balekayeti bölgesinde barış için gelen Irak hükümetinin müzakere heyetini karşılamış ve bir yıl sonra Kürdistan Demokrat Partisi heyeti ile birlikte Bağdat'taki Yeşil Köşk'te Irak Cumhurbaşkanı Tuğgeneral Abdurrahman Muhammed Arif (1916-2007) ile görüşmüştür, 1967 Mart ayında Gela'le kasabasında Başkan Mustafa Barzani ile birlikte, taraflar arasındaki sorunları çözmek amacıyla gelen Irak Başbakan Yardımcısı Receb Abdülmecid'i karşılamıştır.

1969 yılında Germiyan bölgesinde İbrahim Ahmed – Celal Talabani grubu güçlerine karşı Helaç – Daban-ı Gewre savaşını yönetmiştir, aynı yıl Başkan Mustafa Barzani komutasındaki Ranya – Serkebkan cephesinde Irak ordusunun ilerleyişini durdurmuştur.

İdris Barzani yaşamı boyunca birçok kez suikast girişimi ve tutuklanma ile karşı karşıya kalmıştır, 6 Aralık 1970 tarihinde Bağdat şehrinde arabası Baas Partisi casuslarının kurşun yağmuruna tutulmuştur ancak kendisi o arabanın içinde olmadığı için kurtulmuştur ve bir kez daha 1972 Haziran ayı başında kendisinin, babasının ve Mesud Barzani'nin (kardeşinin) TNT patlayıcısı kullanılarak suikast girişimi gerçekleştirilmek istenmiş ancak olay gerçekleştirilmeden önce girişim açığa çıkarılmış ve boşa düşürülmüştür, 1978 yılında siyasi faaliyetleri nedeniyle İran'daki SAVAK kurumu tarafından kısa bir süreliğine tutuklanmış ve sorgulanmıştır.

10 Ocak 1970 tarihinde Güney Kürdistan'a özerklik konusunda Baas Partisi yetkilileriyle Bağdat şehrinde müzakereler yürütmek üzere Kürdistan Demokrat Partisi'nin dokuz kişilik heyetinin üyesi olmuştur ve Irak hükümeti ile 11 Mart Anlaşması'nı imzalayan heyette yer almış ve daha sonra Baas Partisi tarafından Irak Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevi teklif edilmiş ancak Başkan Mustafa Barzani bunu kabul etmemiştir.

1970 yılında sekizinci kongre'de Kürdistan Demokrat Partisi merkez komitesi üyeliğine seçilmiştir, 27 ile 29 Kasım 1973 tarihleri arasında Çoman'daki siyasi-askeri konferansa katılmıştır.

8 Mart 1974 tarihinde Bağdat şehrinde, Eylül Devrimi'nin özgürleştirilmiş bölgelerine yönelik Irak ordusu saldırısı öncesindeki son müzakere turunu Saddam Hüseyin (1937-2006) ile gerçekleştirmiş ve daha fazla müzakere alanı kalması için tek taraflı Kürdistan Özerk Bölgesi Yasası'nın ilanının bir yıl daha ertelenmesini önermiş, ancak karşı taraf bunu reddetmiştir.

 4 Ocak 1975 tarihinde Eylül Devrimi askeri planlama heyeti üyeliğine atanmış ve İran ile Irak arasında Eylül Devrimi'ni kuşatmayı amaçlayan Cezayir Anlaşması'na karşı direnişi sürdürmek amacıyla 8 Mart tarihinde Hacı Ömeran'da yapılan toplantıya katılmış ve toplantıda devrimin devam etmesi için "evet" oyu kullanmıştır.

1975 yılında Eylül Devrimi yenilgisinden sonra İran ülkesine mülteci olmuş ve o ülkedeki mültecilerin işlerinin yönetimini üstlenmiş, 1976 yılında Berlin Konferansı'nda Kürdistan Demokrat Partisi Geçici Yönetimi Siyasi Büro üyeliğine atanmıştır.

1976 yılında Gulan Devrimi'nin başlatılmasında ve peşmergelerin Kürdistan'a geri gönderilmesinde, peşmergelere lojistik destek sağlanmasında önemli bir rol oynamıştır. 1977 yılının ortalarında, Kürdistan Demokrat Partisi Geçici Yönetimi'ne destek sağlamak ve İran'daki yüz elli bin Güney Kürdistanlı mültecinin yönetimini üstlenmek amacıyla onun gözetiminde geniş kapsamlı Kerec toplantısı düzenlenmiştir.

5 Mart 1979 tarihinde Şino ilçesindeki Mustafa Barzani'nin mezarı başında, yüz bin kişinin katılımıyla Barzani ailesi adına bir konuşma yapmıştır. Aynı yıl 9. Kongre Hazırlık Komitesi üyesi olmuş ve bu kongrede Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyeliğine, daha sonra Merkez Komitesi'nin ilk toplantısında Siyasi Büro üyeliğine ve İlişkilerden Sorumlu Başkanlığa seçilmiştir.

1981 Eylül ayından 1982 baharına kadar Kürdistan Demokrat Partisi'nin Güney Kürdistan'daki güçlerini yönetmiş ve karargahı Erbil ilinin sınırları içindeki Berazger ovasındaydı. 1983 yılında Cudi Cephesi Güçleri Askeri Komuta Komitesi üyeliğine seçilmiş, 1983 yılında Şam şehrinde Abdullah Öcalan ile ortak iş birliği anlaşması imzalamıştır.

8 Kasım 1986 tarihinde Kürdistan Demokrat Partisi heyetinin başkanlığında İran İslam Cumhuriyeti'nin başkenti Tahran'da, Kürdistan Yurtseverler Birliği Genel Sekreteri Celal Talabani (1933-2017) ile barış anlaşması imzalamıştır.

Kürdistan'daki siyasi güçler arasındaki uzlaşı mühendisiydi ve daha sonra 1988 Mayıs ayında kurulan Kürdistan Cephesi'nin kuruluşunda ana rol oynamıştır.

 31 Ocak 1987 tarihinde Doğu Kürdistan'ın Slivane köyündeki özel karargahında kalp durması sonucu hayatını kaybetmiş ve Doğu Kürdistan'daki Helec mezarlığında Mustafa Barzani mezarının yanında toprağa verilmiştir.

6 Ekim 1993 tarihinde İdris Barzani ve babası Mustafa Barzani'nin naaşlarını taşıyan kafile, İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri'ne ait iki helikopterle Süleymaniye ilinin sınırındaki Başmak sınır noktasına ulaştırılmış ve Celal Talabani, Neçirvan Barzani ve Kürt özgürlük hareketinin diğer liderleri ve sayısız halk kitlesi tarafından karşılanmıştır. 8 Ekim tarihinde, ölümsüzlerin kafilesinin Kürdistan'ın köy, kasaba ve şehirlerinden geçişinin üzerinden iki gün geçtikten sonra, nihai olarak Barzan köyünde, büyük bir halk kitlesi ve birçok liderin katılımıyla tekrar toprağa verilmişlerdir.

Kaynaklar:
  1. 27 عاما من النضال, نشرة اخبار كردستان, لحزب الدیمقراطي الكردستاني, المكتب السیاسي, قسم النشر والاعلام, العدد 17, آب 1973م.
  2. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.
  3. Ali Muecani, Solmaz Sidki..., Çağdaş Irak Şahsiyetleri Kültürü, (Tahran - İslami Şura Meclisi Dokümantasyon Merkezi - 1390 H.Ş).
  4. Aso Haci, Barzani Bağımsızlık Peşmergesi, (Erbil - Rudaw Medya Ağı - 2019 M).
  5. Şehit İdris Barzani .. Hayat ve Mücadele'nin parlak birkaç sayfası, Brayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik Organı, Sayı 1861, Erbil, Pazartesi, 31 Ocak 1994 M.
  6. Satırlarla Şehit İdris Barzani, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Organı, Sayı 616, Şubat 1992 M sonu.
  7. Bekir Berzenci, Ünlü Kürt Şahsiyetleri, Beşinci Cilt, (Beyrut - Lübnan Kültür Merkezi Baskı, Yayın, Çeviri ve Dağıtım - 2012 M).
  8. Biwar Abdulrahman, Bir Şehidin Keşkülü, (Erbil - Mokriyani Baskı ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004 M).
  9. Her Zaman Yaşayan İdris'in Biyografisinin Özeti, Brayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik Organı, Sayı 2266, Erbil, Perşembe, 30 Ocak 1997 M.
  10. Habib Muhammed Kerim, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi - Irak (Ana Duraklarda) 1946 - 1993, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998 M).
  11. Sami Şoreş, Kürdistan ve Kürtler, İkinci Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2019 M).
  12. Şehit İdris Barzani'nin temiz ruhuna selam olsun, Brayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik Organı, Sayı 1861, Erbil, Pazartesi, 31 Ocak 1994 M.
  13. Şekib Akravi, Kürdistan'da Çile Yılları: 1958 ile 1980 yılları arasında Kürdistan ve Irak'taki en önemli siyasi ve askeri olaylar, İkinci Baskı, (Erbil - Manara Matbaası - 2007 M).
  14. Şaban Ali Şaban, Bazı siyasi ve tarihi bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013 M).
  15. İzzet Süleyman Beg, 1966 yılındaki ünlü Henderen Savaşı destanı, Birinci Bölüm, Brayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Organı, Sayı 1643, Erbil, Perşembe, 13 Mayıs 1993 M.
  16. Ali Sincari, Kürt Meselesi ve Irak'taki Arap Sosyalist Baas Partisi, Üçüncü Cilt, (Duhok - Xani Matbaası - 2012 M).
  17. Ali Sincari, Kürdistan Demokrat Partisi'ndeki hafızamın kaynağından sayfalar, (Duhok - Xani Matbaası - 2015 M).
  18. Ali Kemal Berzi, Yirminci yüzyılın ünlü Kürt şahsiyetleri, Birinci Cilt, (Erbil - Berzi Projesi - Üniversite Matbaası - 1999 M).
  19. Felekedin Kakayi, Hatıra .. İdris Barzani 1944 - 1987, El-Ta'ahi Gazetesi, El-Ta'ahi Baskı ve Yayın Evi, Sayı 4180, Üçüncü Dönem, Bağdat, Pazar, 29 Şubat 2004 M.
  20. Karvan Cevher Muhammed, İdris Barzani 1944 - 1987 Kürt özgürlük hareketindeki yaşamı ve siyasi ve askeri rolü, (Erbil - Hêvî Matbaası - 2019 M).
  21. Muhammed Mela Kadir, Ölümsüzlerin Hikayesi, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2014 M).
  22. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Üçüncü Cilt, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).