1924 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesinin Ergoş köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve Sovyetler Birliği'nde enstitü diploması almıştır. 1975 yılı Nisan ayının 24'unda Erbil'in Setaqan bölgesindeki el yapımı halı fabrikasında memur olarak çalışmıştır. Kürtçe, Arapça ve Rusça dillerini bilmekteydi.
Mücadele Hayatı1943 yılında İkinci Barzan Devrimi'nin patlak vermesinden sonra Jadır Aziz Hamid devrim saflarına katılmış ve savaşlarda yer almıştır. Bu sebeple 1945 yılı Ağustos ayının 19'sinde Askeri Örfi Mahkeme kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur.
1945 yılı Ekim ayının 11'ünde, İkinci Barzan Devrimi'nin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 1946 yılı Mart ayının 31'sında Barzan gücü çerçevesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a geri dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 1947 yılı Nisan ayının 19'inde (Havakurk ve Berazger ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasında yer almıştır.
Dönüşlerinden sonra General Mustafa Barzani 1947 yılı Mayıs ayının 6'sinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapar ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. 1947 yılı Mayıs ayının 23'sinde General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Qotur halkı savaşına ve Maku köprüsü savaşına katılmıştır. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 18'ünde, İran ile Sovyetler Birliği sınırı arasında yer alan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 19'sında tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili, açık bir alanda kırk gün boyunca tutulmuşlar, askerler tarafından korunmuşlar ve yemek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılı Aralık ayının 10'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler, aynı ayın 23'unda askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günlük sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenim dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, 1948 yılı Ağustos ayının 29'inde askeri kampı Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşımaya karar verirler ve orada da askeri eğitime devam ederler.
1949 yılı Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz çiftliklerinde (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır.
Büyük bir çabadan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı acıları anlattığı bir mektup Stalin'e ulaşır. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması kararını verir ve komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur. Bu yüzden adı geçen, 1951 yılı Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.
Irak'taki 1958 Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılı Şubat ayının 25'sinde, üçüncü ve yedinci maddeler ve onuncu maddenin (a) bendi ile (11) maddesinin uygulanması ve 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmiştir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulur. Adı geçen, 1959 yılı Nisan ayının 16'ünde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış, 1983 yılı Temmuz ayının 31'sında Irak hükümeti tarafından gerçekleştirilen Barzanilerin Enfal operasyonu sırasında Harir yerleşkesinde kaybedilmiştir.
Kaynaklar:-
Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi
- Hamid Gerdi, Puxtey Mijunâme, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım Yayın - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Diya Cafer ve Irak'taki siyasi ve ekonomik rolü, (Londra - Dar el-Hikme - 2016).
- Rêkari Mizuri, Jinen Ross ve Rêgasten ve Enfal ve Komelekuşi, birinci baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010).
- Rêkari Mizuri, Serbora Trajediyayên Barzaniyan, birinci baskı, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2013).
- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
- Ömer Faruki, Serdar Dana Zendegi ve Mubarizat-ı Merhum Molla Mustafa Barzani, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931-1991 Arasında, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - - 2001).
- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürdistan Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
- Karwan Muhammed Mecid, Barzaniler Mahabad'dan Sovyetlere, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
- Şehit Komutan Heso Mirxan Jajoki'nin Günlüklerinden, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişiyle İlgili Barzani ile 62 Gün, birinci baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
- Lays Abdülmuhsin Cevad el-Zübeydi, Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Dar el-Reşid Yayınları - 1979).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).