Biyografi

Mela Birahim Hesneki, 1927 yılında Erbil iline bağlı Mergesor ilçesinin Hesneka köyünde doğmuştur. 1959 yılında, tarım diploması almasına sadece yedi ay kalmışken Kürdistan'a geri döner. 21 Ocak 2018 tarihinde vefat etmiş ve naaşı Hesneka köyü mezarlığında toprağa verilmiştir.

Mücadele Tarihi

 Dokuz yaşındayken, babası Babekir ve üç amcası 1933 yılında Birinci Barzan Devrimi'nde şehit düşmüşlerdir. 1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmış ve savaşlarda yer almıştır; bu nedenle 19 Ağustos 1945 tarihinde askeri örfi mahkeme kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulmuştur.

İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra, 11 Ekim 1945 tarihinde Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla beraber Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 31 Mart 1946 tarihinde Barzan gücü bünyesinde cumhuriyeti savunmuştur.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönmesinden sonra, Doğu Kürdistan'da Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde (Xwakurk ve Berazger Ovası yolu üzerinden) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasında yer almıştır.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapar ve onları ya kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne gidişinde eşlik etmiştir. Gele Qetur ve Maku Köprüsü savaşlarına katılmış, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde, İran ve Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan kentinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar; bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş ve gıda, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulax ve Kelbajar bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve 23 Aralık tarihinde onlara askeri üniformalar verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından her gün dört saat Kürtçe dil eğitimi verilmiştir.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verilir ve orada askeri eğitime devam ederler.

Mart 1949 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte grup ve bölükler halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kollektif köylerine dağıtılmışlar ve kolhoz tarlalarında (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri arazilerde) çalışmışlardır.

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektup ve büyük çabadan sonra, sonunda Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı acıları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaşır. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komisyon kurulmasına karar verir ve komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur. Bu nedenle kendisi, Kasım 1951 ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gider.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi'nden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde; üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (a) bendi ve 11 sayılı maddenin uygulanması ile 1959 yılı 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Kendisi, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle, Güney Irak'taki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.

1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmıştır. 1966 yılında Mela Mustafa Barzani 'nin peşmerge korumalarının sorumlusu olmuştur. 29 Eylül 1971 tarihinde, ölümsüz Barzani'nin Haci Umran'daki karargahına yapılan bir planlama sırasında yaralanmıştır. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran'a geçmiştir. 1976 yılında İdris Barzani  ve Mesut Barzani  'nin danışmanlık komitesinde görev almıştır.

16 Ağustos 1996 tarihinde, Altın Jübile kutlamaları çerçevesinde; İkinci Barzan Devrimi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti, Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne gidişinde eşlik etmesi, Eylül Devrimi ve Gulan Devrimi'ndeki mücadele ve direnişinden dolayı, Başkan Mesut Barzani tarafından kendisine Ölümsüz Barzani madalyası verilmiştir. 21 Ocak 2018 tarihinde vefat etmiş ve naaşı Hesneka köyü mezarlığında toprağa verilmiştir.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.

  2. Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, Birinci Cilt, (Erbil - Haci Haşim Matbaası - 2015).
  3. Hemid Gerdi, Tarihçe Özeti, Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  4. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Siyasi ve Ekonomik Rolü Irak'ta, (Londra – Darulhikme - 2016M).
  5. Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
  6. Ansiklopedi Heyeti Arşivi, Mela İbrahim Babekir İsmail Formu, 1 Kasım 2018 tarihi - Pirmam.
  7. Barzan Devrimi Şehitlerinin İtibarının İadesine İlişkin Genel Af Komitesi Karar Metni, Rezgari Dergisi, Sayı 2, 3, Rabıta Matbaası, Bağdat, 1 Nisan 1959.