Irak hükümetinin, 11 Mart 1974 Anlaşması'nın maddelerini ve hükümlerini uygulamaktan vazgeçme ve yan çizme çabasına girmesinden sonra, dört yıllık müzakere süresince Sovyetler Birliği ile imzaladıkları (Dostluk ve İşbirliği) anlaşması aracılığıyla kurduğu askeri ilişkiler ve anlaşmalar yoluyla ordusunu yeniden düzenleme ve silahlandırma gibi askeri açıdan kendini yeniden organize etmeyi başarmıştı; bu, Kürt devrimine kısa sürede son vermek için Irak ordusuna askeri destek sağlamak içindi. Sovyetler Birliği tarafı ise Orta Doğu'daki konumunu güçlendirmek amacıyla Irak'ta yatırım yapma niyetindeydi.
Peşmerge güçlerinin Revanduz garnizonunu kuşatması nedeniyle, Irak ordusu savaş yeniden başlamadan önce, Nisan ayı başında tüm güçlerini Spilik garnizonuna çekti. Ayrıca Kuzey Geli Ali Beg'deki Balekiyan köyünde bulunan bir tugay karargahını da aynı yere taşıdı.
16 Nisan 1974 tarihinde Mustafa Barzani Kürdistan Demokrat Partisi Başkanı ve Eylül Devrimi lideri tarafından, Irak ordusunu şaşırtmak ve o stratejik noktayı ele geçirmek amacıyla Halifan kasabasının batısındaki Spilik garnizonuna saldırı emri verildi. Peşmerge saldırıyı gerçekleştirmiş olsa da, Irak ordusunun güçlü savunması, asker sayısı ve gelişmiş silahları nedeniyle başarılı olamadı. Bir başka kayıtta belirtildiğine göre, Irak hükümeti, Peşmerge tarafından kuşatılmış olan bir Irak askeri tugayının bulunduğu sarp Spilik bölgesine saldırdı. Şiddetli çatışmalar ve yüzleşmelerden sonra, Irak ordusu Peşmerge kuşatmasını kırmayı başardı ve her iki Irak ordu birliği birleşerek Revanduz'a yönelik büyük bir saldırı için kendilerini hazırladılar.
Peşmerge güçlerinden bir tabur, Mîrxan Muhammed Emin komutasında Serçiya'da konuşlandırılmıştı. Devrim liderliğine Irak ordusunun o eksendeki ilerleyişi hakkında bilgi ulaştıktan sonra, Nisan ayı sonlarında Zozik'in 2 taburuna, komutan Mülazım Yunus Rojbeyani komutasında görevini Serçiya'ya taşıması emredildi; bu taburun o koldaki savunma hattını daha da güçlendirmesi için. Havdiyan'dan Xelan-Biavad vadisi üzerinden belirlenen noktaya ulaşmak isteyen Peşmerge gücünün görevi, Spilik-Halifan ana yolunu savunmaktı; çünkü Irak ordusu oradan ilerleyerek Revanduz, Diyana ve Balekayeti'deki devrim bölgelerine girmek istiyordu.
Görünen o ki, o günün sabahı 2 taburu ulaşmadan önce, Irak ordusu Spilik-Halifan yolundan ilerlemeye başlamıştı. Orada daha önce konuşlanmış olan Peşmerge güçlerinin bir kolu onlarla karşılaştı. Güçlü bir direnişle, beş Peşmerge'nin şehit olması ve birçoğunun yaralanmasından sonra, Irak ordusuna ağır kayıplar verdirip onları geri çekilmeye zorlayabilmişlerdi.
O gece Yunus Rojbeyani taburunun ulaştığı zaman, uzun bir yolu kat ettikleri için çok yorgun ve bitkin düşerler. Durumu sorarlar; eğer Irak ordusunun hareketliliği hakkında bir haber varsa Serçiya'nın tepesine çıkmaları gerektiğini belirtirler. Ancak daha önce o eksende konuşlanmış olan Peşmergeler, bu konuda bir bilgilerinin olmadığını söylerler. Sabah olduğunda ise Irak ordusunun Serçiya'yı ele geçirdiğini görürler. Spilik-Halifan yolunu savunan Peşmerge koluna, Serçiya sıradağlarının sonunda bulunan ve Halifan'a tepeden bakan Paneser'e gitmeleri emredildi. Irak ordusu Serçiya'yı ele geçirdikten sonra, Askeri Büro'dan karşı saldırı düzenlenmesi ve Serçiya'nın Irak ordusundan geri alınması için telsiz mesajı ulaştı. Peşmerge güçleri Serçiya saldırısı için hazırlıklara başladı. Xelan-Biavad yolundan Paneser'e gitmekte olan tüm Peşmergeler, o noktadan Serçiya saldırısını gerçekleştirmek üzere, gün boyunca bölge semalarında dolaşan Irak uçaklarının hedefi oldular.
Peşmerge gücü Paneser'e ulaştığı ve Serçiya saldırısı için hazırlıklarla meşgul olduğu sırada, aniden bir Irak ordusu birliği Peşmerge mevzilerine saldırdı. Ancak Peşmergeler çok şiddetli bir şekilde karşı koydular ve askerlerin tamamını etkisiz hale getirdiler; sadece 3 ile 4 asker yaralı olarak Peşmerge'nin eline geçti. Peşmerge tarafında da şehit ve yaralılar vardı. Daha sonra Peşmergeler karşı saldırıya geçerek üst komutanlığın emrini uygulamaya başladılar. Ancak önlerine bir engel çıktı; bu, Peşmerge güçleri içindeki bazı sorumluların ihaneti ve casusluğu nedeniyle bilginin Irak ordusuna sızmasıydı. Irak ordusu saldırının sıfır saatini öğrenmişti, bu yüzden Peşmerge'nin saldırısı başarısız oldu.
Peşmerge'nin başarısızlığından sonra, savaş eksenindeki komutanlar devrim liderliğinden Spilik garnizonunun top ateşine tutulmasını istediler; çünkü orada çok sayıda asker vardı ve saldırı ile ilerleme hazırlığı içindeydiler. Devrim liderliği bunu önemli bir faaliyet olarak değerlendirdi ve doğrudan devrim topçu komutanı Hali Dolemeri'ye Spilik garnizonunu top ateşine tutmaları talimatını verdi. Bir gece içerisinde iki topu Xelan ve Biavad'a ulaştırdılar. Bradost Dağı'nda da topçu komutanı ve Zozik'in 2 taburunun komutanı top atışlarını yönetiyorlardı. Güneşin doğuşuyla birlikte topçulara faaliyete geçme emri verildi. Yoğun bir topçu ateşinden sonra, garnizon içindeki mühimmat ve yakıt depolarının patlaması sonucu garnizonda çok büyük hasar meydana geldi.
Kaynaklar:
1. İbrahim Celal, Güney Kürdistan ve Eylül Devrimi, İnşa ve Yıkım, 1961-1975, Dördüncü Baskı, 2021.
2. Amerikan Gizli Belgelerinde Kürtler ve Kürdistan, Hazırlayan: Lokman Miho, İngilizceden çeviren: Wrya Rahmani, Rojhilat Matbaası, Erbil, 2009.
3. Senger İbrahim Xoşnaw, Eylül Devrimi'nin Askeri Olayları 1970-1975, Birinci Baskı, Erbil, 2022.
4. Eylül Devrimi Peşmergesi Kadir Hasan Sitkani ile görüşme 31/12/2022
5. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, üçüncü cilt, ikinci bölüm, birinci baskı, Erbil 2004.