لە ساڵی ١٩٤٣، کاتێک مەلا مستەفا بارزانی لە سلێمانییەوە گەڕایەوە بۆ بارزان، کاکۆ مەلا عەلی مێرگەسوری پەیوەندی بە هێزە شۆڕشگێڕەکانەوە کرد و چەکی هەڵگرت. بەهۆی لێهاتوویی و ئازایەتییەکەیەوە، وەک فەرماندە دەستنیشانکرا. بەشدارییەکی چالاکانەی لە چەندین شەڕی گرنگدا کرد، لەوانە شەڕی گوندی بێستەر لە بناری چیای پیران لە قەزای مێرگەسور، شەڕی مەیدانی مۆریک، و شەڕەکانی بێڵێ، بارزان و چیای پیرس لە قەزای ئاکرێ.
لە ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥، دوای تێکچوونی شۆڕشی دووەمی بارزان، کاکۆ مەلا عەلی لەگەڵ خێزانەکەی بەرەو ڕوژهه‌لاتی کوردستان کۆچی کرد. لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٦، پەیوەندی بە هێزەکانی بارزانی سوپای کۆماری دیموکراتی کوردستان لە مەهاباد کرد، و بەشداری لە شەڕەکانی بەرەی سەقز کرد، بەتایبەتی شەڕی بەناوبانگی قەرەوا لە سارووچاوە. بەڵام لە ٢ی شوباتی ١٩٤٧، دوای ڕووخانی کۆمارەکە، بە سەختی بریندار بوو، برینێکی قووڵ بەر قاچی ڕاستی کەوت و چاوی چەپیشی لەدەست دا. بەهۆی سەختی برینەکانییەوە، نەیتوانی لەگەڵ مستەفا بارزانی و هاوڕێکانی بەرەو یەکێتی سۆڤیەت بڕوات. لەبری ئەوە، لەگەڵ شێخ ئەحمەد بارزانی و خێزانەکەی گەڕایەوە باشووری کوردستان. کەمئەندامییەکەی بووە هۆی ئەوەی لەلایەن حکومەتی عراقەوە دەستگیر نەکرێت.
دوای چاکبوونەوە لە برینەکانی، کاکۆ مەلا عەلی ڕووی کردە زنجیرە چیای برادۆست، کە تا ساڵی ١٩٥٨ بە نهێنی تێیدا دەژیا. لەو ماوەیەدا، پشتی بە هاوکاری دانیشتوانی گوندەکان دەبەست کە خۆراکیان بۆ دابین دەکرد، لە کاتێکدا لە زستانە سەختەکاندا لە ئەشکەوتەکاندا خۆی دەحەواندەوە. لە ساڵی ١٩٥٨، دوای گەڕانەوەی مستەفا بارزانی بۆ عراق لە یەکێتی سۆڤیەت و هەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوول، کاکۆ مەلا عەلی دیسانەوە پەیوەندی بە هێزی پێشمه‌رگه کردەوە، لە تەنیشت حەمەدەمین میرخان مێرگەسوری. ڕۆڵێکی گرنگی لە شەڕی زاوێتە لە ناوچەی بادینان بینی و دواتر لە ٧ی شوباتی ١٩٦٢ بەشداری لە شەڕی مەربا لە ناوچەی شێخان کرد.
دواتر، کاتێک مەلا مستەفا بارزانی بەرەو ناوچەی سۆران چوو، کاکۆ مەلا عەلی لەگەڵ هێزەکاندا بەڕێکەوت و بەشداری لە هەموو شەڕەکانی ئەو ناوچەیەدا کرد. لە ساڵی ١٩٦٢، لە شەڕێکدا لە ناوچەی سیدەکان بە سووکی بریندار بوو، و لە ساڵی ١٩٦٣، لە شەڕی کەلی بنی بیا بە سەختی بریندار بوو. سەختی برینەکانی ناچاری کرد واز لە خزمەتی چالاکانەی پێشمه‌رگه بهێنێت و بۆ ماوەی ٣٨ ساڵ لەسەر جێگە کەوت، کە تێیدا هاوسەر و منداڵەکانی چاودێرییان دەکرد.
وەک ڕێزلێنانێک بۆ دڵسۆزی و قوربانیدانی نەپساوەی، کاکۆ مەلا عەلی لە ١٦ی ئابی ١٩٩٦، لە کاتی ئاهەنگی یۆبیلی زێڕینی پارتی دیموكراتی كوردستان (پەدەکە) مەدالیای بارزانی لەلایەن سەرۆک بارزانییەوە پێ بەخشرا.
سەرچاوە:ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیای پارتی