زندگی‌نامه

وی در سال ١٩٢٤ در روستای ارکوش از توابع بخش شیروان مزن در شهرستان ميرگسور در استان اربیل متولد شد. او در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد و مدرک انستیتو را در آنجا دریافت نمود. وی در ٢٤ آوریل ١٩٧٥ در کارگاه فرش دستباف در سیتاقان اربیل استخدام شد. او به سه زبان کردی، عربی و روسی تسلط داشت.

صفحات مبارزه

ملحق شد جادر عزیز حمید به صفوف دومین انقلاب بارزان در سال ١٩٤٣ پس از آغاز انقلاب، و در تمامی نبردها شرکت کرد و به همین دلیل در ١٩ اوت ١٩٤٥ تمامی اموال منقول و غیرمنقول وی به دستور دادگاه نظامی عرفی مصادره شد.

در ١١ اکتبر ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب ایلول دوم، او به همراه مصطفی بارزانی و همراهانش به شرق کردستان رفت و پس از تأسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد در ٣١ مارس ١٩٤٦ در چارچوب نیروی بارزان از جمهوری دفاع کرد.

پس از فروپاشی جمهوری کردستان در مهاباد و بازگشت بارزانی از شرق کردستان به جنوب کردستان، وی در دو نبرد نقده و اشنویه در شرق کردستان شرکت کرد و در میان همراهان پیشمرگه خود بود که در ١٩/٤/١٩٤٧ از طریق (خواکورک و دشت برازگره) و از خاک شمال کردستان به مناطق شیروان و مزوری بازگشت.

پس از بازگشت آنها، ژنرال مصطفی بارزانی دیداری با همراهان خود در روستای ارکوش در تاریخ ١٥/٥/١٩٤٧ داشت و آنها را بین ماندن یا رفتن به اتحاد جماهیر شوروی مخیر کرد. در آنجا همه همراهان وی تصمیم به ادامه راه و عزیمت به اتحاد شوروی گرفتند. در ٢٣ مه ١٩٤٧ ژنرال مصطفی بارزانی را به اتحاد شوروی همراهی کرد، در دو نبرد قطور و پل ماکو شرکت نمود و پس از تحمل رنج و خستگی فراوان، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز ایران و اتحاد شوروی قرار دارد، عبور کرد.

پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧، او و تمامی همراهانش در شهر نخجوان در جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز محصور با سیم خاردار و تحت حراست سربازان بازداشت شدند. با آنان از نظر غذا، پوشاک و رفت‌وآمد مانند اسیران جنگی رفتار شد و با تصمیم دولت شوروی، بعدها در مناطق آق‌دام، لاچین، یولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ آنان را به اردوگاهی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل کردند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی تحویل گرفتند و روزانه هشت ساعت تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان آموزش نظامی می‌دیدند. هم‌زمان، روزانه چهار ساعت آموزش زبان کردی توسط برخی از همراهان باسوادشان به آنها ارائه می‌شد.

پس از بدرفتاری جعفر باقروف با همراهانش، بارزانی تصمیم گرفت تجمع نظامی خود را در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از آذربایجان به مجتمع چرچیک در نزدیکی تاشکند، پایتخت ازبکستان منتقل کند، جایی که در آنجا به آموزش نظامی خود ادامه داد.

در مارس ١٩٤٩، او و همراهانش در قالب گروه‌هایی با قطار در روستاهای اشتراکی اتحاد شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوز (زمینی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و بخشی از سهم آن را به دولت می‌پرداختند) کار کردند.

پس از تلاش‌های فراوان و ارسال چندین نامه از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام استالین نامه‌ای دریافت کرد که بارزانی در آن از رنج‌های همراهانش سخن گفته بود و فوراً دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را صادر کرد. تصمیم نهایی کمیته این بود که آنان در شهر فریفسکی جمع شوند، لذا در نوامبر ١٩٥١ به شهر فریفسکی شوروی رفت.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ عفو عمومی شامل حال او و همراهانش شد، بر اساس مواد (٣) و (٧) و بند (الف) از ماده (١٠) و اقدام به ماده (١١) به موجب قانون شماره (١٩) اصلاحی سال ١٩٥٩.

در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد و او با همراهانش در ١٦ آوریل ١٩٥٩ با کشتی کروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

در سال ١٩٦١ در انقلاب ایلول شرکت کرد و در ٣١ ژوئیه ١٩٨٣ در جریان عملیات انفال بارزانی‌ها توسط دولت عراق در مجتمع حریر ناپدید شد.

منابع:

- حه‌مید گه‌ردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ‌- ٢٠٠٤ز).

- حیدر فاروق السامرائي، ضياء جعفر ودوره‌ السیاسي و الاقتصادي فی العراق، (لندن – دارالحكمة- ٢٠١٦م).

- ڕێكاری مزویری، ژنێن رۆس و ڕاگواستن و ئه‌نفال و كۆمه‌لكوژی، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر – چاپخانه‌ی مناره‌ - ٢٠١٠ز).

- ڕێكارێ مزویری، سه‌ربۆرا تراژیدیایێن بارزانییان، چاپا یه‌كێ، (هه‌ولێر - چاپخانا حاجی هاشم - ٢٠١٣ز).

- شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات - ٢٠١٣ز).

- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢ز).  

- عه‌بدولڕه‌حمان مه‌لا حه‌بیب ئه‌بوبه‌كر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان ١٩٣١- ١٩٩١، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری - ٢٠٠١ز).

- عه‌بدولڵا غه‌فور، فه‌رهه‌نگی جوگرافیای هه‌ولێر، (هه‌ولێر - بڵاوكراوه‌كانی ئه‌كادیمیای كوردی - چاپخانه‌ی حاجی هاشم - ٢٠١٥ز).

- كاروان محه‌مه‌د مه‌جید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤیەت، چاپی یه‌كه‌م، (سلێمانی - چاپخانه‌ی په‌یوه‌ند - ٢٠١١ز).

- له‌ یادداشتی فه‌رمانده‌ی شه‌هید حه‌سۆ میرخان ژاژۆكی، ٦٢ رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤیەت، چاپی یه‌كه‌م (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی رۆشنبیری - ١٩٩٧ز).

- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدي، ثورة ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - ١٩٧٩م).

- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهۆك - چاپخانه‌ی خه‌بات - ١٩٩٨ز).

- آرشیو نهاد دایرةالمعارف حزب دموکرات کردستان.