زندگینامه

در سال ١٩٢٤ در روستای لیره‌بیر از توابع ناحیه گورتو در شهرستان مێرگه‌سور در استان اربیل متولد شد، در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد، در سال ١٩٥٨ مدرک کارشناسی خود را در رشته کشاورزی دریافت کرد، زبان‌های کردی، فارسی، ترکی و روسی را می‌دانست، در سال ١٩٩٣ به کردستان بازگشت، در ١٧ سپتامبر ٢٠٠٠ در روستای لیره‌بیر درگذشت.

کارنامه مبارزاتی

در سال ١٩٤٣ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست، در ١٢ اکتبر همان سال در تصرف پایگاه پلیس خیره‌زوک شرکت کرد، در ١٩ اوت ١٩٤٥ به دستور دادگاه عرفی نظامی عراق تمامی اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول وی مصادره شد.

پس از شکست انقلاب دوم بارزان در ١١ اکتبر ١٩٤٥ راهی شرق کردستان شد، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در نیروی بارزان وابسته به ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد پیشمرگه شد، در ٣ مه همان سال در نبرد مل‌قرنی شرکت کرد، پس از سقوط جمهوری دموکراتیک کردستان در ٣ مارس ١٩٤٧ در نبرد نلوس شرکت کرد، وی از آن دسته پیشمرگه‌هایی بود که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از راه (خواکورک و دشت برازگر) از طریق خاک کردستان ترکیه به منطقه شیروان و مزوری بازگشت.

پس از بازگشت، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش جلسه‌ای با همراهان خود برگزار کرد و آن‌ها را در ماندن یا رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی آزاد گذاشت، در آنجا تمامی همراهان تصمیم به ادامه راه و رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی گرفتند، در ٢٣ مه ١٩٤٧ ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد و در نبرد گلی قطور و نبرد پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رود ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرد.

پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همراهانش در شهر "نخجوان" جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، قرار گرفتند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد مانند اسیر جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی بین مناطق آق‌دام، لاچین، آیدولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه لباس نظامی به آن‌ها داده شد و زیر نظر افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در همان حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، درس یادگیری زبان کردی به آن‌ها داده می‌شد.

پس از بدرفتاری جعفر باقروف با همراهان، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه دادند.

در مارس ١٩٤٩ به همراه همراهان به صورت دسته‌ها و گروه به وسیله قطار بین روستاهای اشتراکی اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم به صورت اجاره‌ای از دولت می‌گرفتند و سپس سهم دولت را می‌دادند) کار می‌کردند.

پس از تلاش بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی مشکلات همراهان خود را شرح می‌دهد و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای را برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی صادر می‌کند و سرانجام تصمیم کمیته بر این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریویسکی جمع شوند، بنابراین نامبرده در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی می‌رود.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و طبق هر دو ماده سوم و هفتم و بند (الف) از ماده دهم و کاربست ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، وی و همراهانش مشمول عفو عمومی شدند.

در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس شد، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همراهانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت. 

 در سال ١٩٦١ در انقلاب ایلول شرکت کرد، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به عنوان پناهنده راهی پادشاهی ایران شد، در سال ١٩٧٩ در انقلاب گولان شرکت کرد و سرپل بود، در انقلاب‌های ایلول و گولان در نبردهای سری آکری، سری پیرس، مریبا، شوش و شرمنا، بیرسیاو، بادلیان، ناله، زاویت، نهله و گلی ره‌ش شرکت کرد، در نبرد سری آکری مجروح شد.

منابع:
  1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکراتیک کردستان.
  2. حیدر فاروق السامرائي، ضیاء جعفر ودوره‌ السیاسي و الاقتصادي في العراق، (لندن – دارالحكمة - ٢٠١٦).
  3. شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهه‌لات - ٢٠١٣).
  4. شوکت شیخ یزدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه‌، (پیرمام - چاپخانه خه‌بات - ١٩٩٦).
  5. صالح یوسف صوفی، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپ اول، جلد دوم، (دهوک - چاپخانه استان دهوک - ٢٠١٣).
  6. صالح یوسف صوفی، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپ اول، جلد سوم، (دهوک - چاپخانه استان دهوک - ٢٠١٣).
  7. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٢).
  8. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان ١٩٣١-١٩٩١، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١).
  9. کاروان محمد مجید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤێت، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په‌یوه‌ند - ٢٠١١).
  10. گۆشه‌ی شه‌هیدان، مجله ده‌نگی پێشمه‌رگه‌، ارگان دفتر سازماندهی پیشمرگه، شماره ٥٩، پیرمام، چاپخانه روشنبری، نوامبر ٢٠٠٢.
  11. مجله هه‌تاو، شماره ١٥٤، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ١٥ آوریل ١٩٥٩.
  12. در یادداشت فرمانده شهید حه‌سۆ میرخان ژاژۆکی، ٦٢ روز همراه بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (اربیل - چاپخانه روشنبری - ١٩٩٧).
  13. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثورة ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - ١٩٧٩).
  14. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کورد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خبات - ١٩٩٨م).
  15. نجف‌قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦).
  16.  
  17.