زندگی‌نامه

صالح محمد عبدالله در سال ١٩٢٨ در روستای لێری (لیری) وابسته به ناحیه شیروان مزن در شهرستان مێرگه‌سۆر (مرگه‌سور) در استان اربیل متولد شده است.

کارنامه مبارزاتی

در سال ١٩٤٣ به صفوف انقلاب دوم بارزان (١٩٤٣- ١٩٤٣٥) پیوست و در نبردها شرکت کرد، در ١٩ اوت ١٩٤٥ به دستور دادگاه عرفی نظامی عراق تمامی اموال منقول و غیرمنقول وی مصادره گردید. در ١١ اکتبر ١٩٤٥ پس از شکست انقلاب دوم بارزان، همراه با خانواده‌اش به روژهلات کردستان (کردستان ایران) می‌رود، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در نیروی بارزان وابسته به ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد به خدمت پیشمرگایی پرداخت و در نبردهای جبهه سقز در جمهوری دموکراتیک کردستان شرکت کرده است.

از آن دسته پیشمرگه‌هایی بوده که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از طریق خواکورک و دشت بهرازگر به خاک باکور کردستان (کردستان ترکیه) بازگشته و به منطقه شیروان و مزوری آمده است. پس از بازگشتشان، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش جلسه‌ای با یارانش برگزار می‌کند و آن‌ها را در ماندن یا رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی مخیر می‌گذارد، در آنجا تمامی یاران تصمیم به ادامه مسیر و رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی می‌گیرند، در ٢٢ مه ١٩٤٧ همراه ژنرال مصطفی بارزانی به سوی اتحاد جماهیر شوروی حرکت کرد، از ٩ ژوئن ١٩٤٧ تا ١١ ژوئن ١٩٤٧ در نبردهای گلی قطور و پل ماکو (روژهلات کردستان) شرکت کرد و در این نبرد زخمی شد و پس از آن به شهادت رسید، در روستای هاوسون (روژهلات کردستان) به خاک سپرده شد.

منابع:

١- مصاحبه مجله متین، هه‌وچه‌په‌رێ بارزانیێ نه‌مر عه‌زیز قازی بیرهاتنێت خوڤه‌ دگێریت (هم‌سنگر بارزانی نمیر، عزیز قاضی خاطرات خود را بازگو می‌کند)، بخش اول، مجله متین، شاخه یک پارتی دموکرات کردستان - متحد، شماره ٤٧، دوره سوم، دهوک، چاپخانه هاوار، دسامبر ١٩٩٥ میلادی.

٢- حمید گردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌ (خلاصه تاریخ‌نامه)، چاپ اول، (موسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - اربیل - ٢٠٠٤ میلادی).

٣- حیدر فاروق السامرئی، ضیاء جعفر و دوره‌ السیاسی و الاقتصادي في العراق، (لندن - دارالحکمه - ٢٠١٦ میلادی).

٤- سیامند محمود سیلکی، کاروانێ سه‌رفه‌رازیێ (کاروان سربلندی)، چاپ اول، (چاپخانه پاک - اربیل - ٢٠٠٦ میلادی).

٥- شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژووی (برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی)، چاپ سوم، (چاپخانه روژه‌لات - اربیل - ٢٠١٣ میلادی).

٦- شوکت شیخ یزدین، یوبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه‌ (جوبی طلایی پیشمرگه)، چاپ اول، (چاپخانه خه‌بات - پیرمام - ١٩٩٦ میلادی).

٧- صالح یوسف صوفی، کرۆنۆلۆژیا کوردستانێ و جیهانێ (گاه‌شمار کردستان و جهان)، چاپ اول، جلد دوم، (چاپخانه استانداری دهوک - دهوک - ٢٠١٣ میلادی).

٨- صالح یوسف صوفی، کرۆنۆلۆژیا کوردستانێ و جیهانێ (گاه‌شمار کردستان و جهان)، چاپ اول، جلد سوم، (چاپخانه استانداری دهوک - دهوک - ٢٠١٣ میلادی).

٩- عباس غزالی میرخان، داستانی په‌ڕینه‌وه‌ له‌ ئاراس باوه‌ڕ و دادپه‌روه‌ری پیلانی دوژمنان وردوخاش کرد (حماسه عبور از ارس، باور و عدالت نقشه‌های دشمنان را در هم شکست)، روزنامه برایه‌تی، ارگان پارتی دموکرات کردستان، شماره ٣٧١٤، اربیل، دوشنبه ١٧ ژوئن ٢٠٠٢ میلادی.

١٠- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان ١٩٣١ - ١٩٩١ (عشیره بارزان بین سال‌های ...)، چاپ اول، (چاپخانه وزارت فرهنگ - اربیل - ٢٠٠١ میلادی).

١١- عبدالله غفور، فه‌رهه‌نگی جوگرافیای هه‌ولێر (فرهنگ جغرافیایی اربیل)، (چاپخانه حاجی هاشم - اربیل - ٢٠١٥ میلادی).

١٢- در یادداشت‌های فرمانده شهید حه‌سۆ میرخان ژاژۆکی، ٦٢ رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت (روزی همراه با بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی)، چاپ اول، (چاپخانه روشنبیری - اربیل - ١٩٩٧ میلادی).

١٣- احمد محمد چیچۆ، بۆ مێژوو له‌ یاداشتی محه‌مه‌د چیچۆ پێندڕۆیی (برای تاریخ در یادداشت‌های محمد چیچو پندروی)، چاپ اول، (چاپخانه شهاب - اربیل - ٢٠١٠ میلادی).

١٤- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد ١٩٣١ - ١٩٥٨ (بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد)، (چاپخانه خه‌بات - دهوک - ١٩٩٨ میلادی).

١٦- نجف‌قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (جوبی طلایی پارتی دموکرات کردستان - پیرمام - ١٩٩٦ میلادی).

١٧- هادی قاسم، شه‌هیدی فه‌رمانده‌ مه‌ل محه‌مه‌د ئه‌مین عومه‌ر لێڕی (شهید فرمانده مه‌ل محمد امین عمر لیری)، مجله ده‌نگی پێشمه‌رگه‌ (صدای پیشمرگه)، ارگان دفتر سازماندهی پیشمرگه، شماره ١٥٤، چاپخانه روشنبیری، پیرمام، ژانویه ٢٠١١ میلادی، صفحه ٨٣.

١٨- آرشیو هیئت دایره‌المعارف پارتی دموکرات کردستان.