عزت سلیمان بیگ دەرگەڵەیی، معروف به مام عزت بیگ، در سال ١٩٣٢ در روستای دەرگەڵه از توابع شهرستان رواندز استان اربیل متولد شده است، پس از آنکه بارزانیها در نتیجه نبرد میدان موریک و شکست انقلاب اول بارزان (١٩٣١- ١٩٣٢) به شرق کردستان روی آوردند، در روز ١١ سپتامبر ١٩٤٥ عزت سلیمان بیگ و خانواده‌اش همراه با بارزانیها به مهاباد رفتند، پس از اعلام جمهوری دموکراتیک کردستان در سال ١٩٤٦ و مشارکت بارزانیها در جمهوری، به دستور ژنرال مصطفی بارزانی و پیشوا قاضی محمد به عنوان دانش‌آموز برای تحصیل به تبریز فرستاده شد، نامبرده به همراه احمد بلوریان، احمد صالحی، بابان‌زاده، رحمان برادر هژار موکریانی و محسن صالح عبدالرحمن کتانی در تبریز بود، پس از فروپاشی جمهوری آذربایجان به ناچار همراه با دیگر دانشجویان کُرد به مهاباد بازگشت، پس از سقوط جمهوری کردستان، پدر نامبرده و یکی از برادرانش همراه با ژنرال مصطفی بارزانی به اتحاد جماهیر شوروی رفتند و او نیز که ١٥ سال داشت همراه با شیخ احمد بارزانی و سایر بازگشتگان به عراق آمد و به مدت سه ماه همراه با بارزانیها در شهرک دیانا بازداشت بود.
عزت سلیمان بیگ پس از آزادی به روستای دەرگەڵه بازگشت و سپس به واسطه سعید قزاز که استاندار موصل بود و با پدرش آشنایی داشت، به عنوان مسئول کارگران ساخت جاده هامیلتون بین شهرک دیانا و حاجی عمران گمارده شد، در آن مدت به دلیل نزدیکی به کمونیست‌ها که در آن منطقه فعالیت داشتند، به صفوف حزب رهایی ملی (تحرر وطنی) که وابسته به حزب کمونیست عراق بود پیوست.
در سال ١٩٦٣ و پس از آنکه حزب بعث قدرت در عراق را به دست گرفت، عزت سلیمان بیگ و نیروهای مسلحش از طریق سرهنگ دوم عزیز آکره‌ای که فرمانده پیشمرگ‌های جبهه سپیلک بود، نزد ژنرال مصطفی بارزانی آمده و به انقلاب ایلول پیوست، سپس خود و گروه مسلح همراهش در نبردهای سپیلک، کوه کورک و هندرین شرکت کردند. سپس به عنوان فرمانده گردان ٤ در نیروی بالک گمارده شد.
در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول، نامبرده همراه با خانواده‌اش آواره کشور ایران شد و به شرق کردستان روی آورد و ابتدا در شهر مهاباد بود و سپس به شهر کرج رفت، زمانی که ژنرال مصطفی بارزانی در روز ١٩ ژوئن ١٩٧٦ برای بار دوم به منظور درمان بیماری‌اش از ایران به کشور آمریکا فرستاده شد، عزت سلیمان بیگ بنا به درخواست خودش و دریافت موافقت ژنرال مصطفی بارزانی به عراق بازگشت.
بنا به درخواست دولت عراق در سال ١٩٧٨ به کشور آمریکا رفت تا ژنرال مصطفی بارزانی را ببیند و شاید حاضر شود با عراق مذاکره کند، بار دوم نیز بنا به درخواست برزان تکریتی، نامبرده برای دیدار با رهبر مسعود بارزانی به منظور آغاز گفتگو میان انقلاب و دولت بعث رفت، در روز ٢٧ مارس ٢٠١١ از سوی رئیس بارزانی، مدال بارزانی نامیرا به وی اعطا شد. در روز ٣٠ ژانویه ٢٠٢١ درگذشت و در قبرستان روستای دەرگەڵه با حضور جمع کثیری از مردم به خاک سپرده شد.
منبع:١-آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.