مصطفی ملاشنی حکیم، در سال ١٩١٩ در روستای هوستان از توابع ناحیه بلی، شهرستان مێرگەسور (مێرگەسۆر) در استان اربیل به دنیا آمد. او متأهل بود، در سال ١٩٤٥ به شرق کردستان آواره شد، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به کشور ایران آواره شد. او به زبان‌های کردی و روسی مسلط بود و در سال ١٩٨٦ در کشور ایران درگذشت.
مبارزاتدر سال ١٩٤٣ و پس از بازگشت ملا مصطفی بارزانی از سلیمانیه به منطقه بارزان و شعله‌ور شدن انقلاب دوم بارزان (١٩٤٣-١٩٤٥)، به صفوف ارتش انقلابی پیوست. در سال ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب، همراه با جنگجویان و خانواده‌های بارزانی به شرق کردستان (ایران) آواره شد و پس از تأسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد در اوایل سال ١٩٤٦، در نیروی بارزان به پیشمرگه‌ی جمهوری تبدیل شد و پس از سقوط جمهوری دموکراتیک کردستان در ماه دسامبر سال ١٩٤٦، همراه با ارتش انقلابی بارزان به فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی، پس از چندین نبرد و دلاوری در برابر ارتش شاهنشاهی ایران، از منطقه نازدارداغ در سه راهی مرزی ایران-عراق-ترکیه به جنوب کردستان بازگشت و در صفوف ارتش در منطقه ایل مزوری اقامت گزید.
در ٢٢ ماه مه ١٩٤٧، ژنرال مصطفی بارزانی را در مسیر اتحاد شوروی همراهی کرد و در نبرد گلی کتول (قطور) و نبرد پل ماکو شرکت نمود و پس از سختی‌ها و مشقت‌های فراوان، در ١٨ ماه ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز بین ایران و اتحاد شوروی قرار دارد، به سمت شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد شوروی، در ١٩ ماه ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همرزمانش در شهر «نخجوان» جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد، همانند اسیران جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی میان مناطق آق‌دام، لاچین، آیولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ ماه دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه، لباس نظامی دریافت کردند و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت تمرینات نظامی انجام دادند. در همان زمان، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، به آن‌ها درس‌های یادگیری زبان کردی داده می‌شد.
پس از رفتار بد جعفر باقروف با همرزمان بارزانی، تصمیم گرفته شد که کمپ نظامی در ٢٩ ماه اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی «تاشکند» پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به تمرینات نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ به همراه همرزمانش به صورت دسته‌بندی شده با قطار میان روستاهای تعاونی اتحاد شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند.
پس از تلاش‌های بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی مشکلات همرزمان خود را شرح داده بود. او بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی را صادر کرد و سرانجام تصمیم کمیته این شد که همه آن‌ها در شهر وریفیسکی گرد هم آیند، بنابراین مصطفی ملاشنی حکیم در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریفیسکی در شوروی رفت.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست جمهوری عبدالکریم قاسم تأسیس شد، مصطفی ملاشنی حکیم در ١٦ ماه آوریل ١٩٥٩ به همراه همرزمانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
در سال ١٩٦١ به نیروی پیشمرگه‌ی انقلاب ایلول پیوست و به عنوان پیشمرگه در نبردها شرکت کرد.
منابع:١- حامید گوهری، مدال بارزانی بالاترین نشان افتخار، جلد اول، (اربیل- چاپخانه حاجی هاشم- ٢٠١٥م).
٢- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - انتشارات و پخش آراس- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤م).
٣- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل- چاپخانه روژهلات- ٢٠١٣م).
٤- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٢م).
٥- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان در میان سال‌های ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه وزارت فرهنگ- ٢٠٠١م).
٦- عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی- چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥م).
٧- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه- چاپخانه په‌یوه‌ند- ٢٠١١م).
٨- از یادداشت‌های فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز همراه با بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد شوروی، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه روشنبیری- ١٩٩٧م).
٩- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق، (بغداد- دار الرشید للنشر- ١٩٧٩م).
١٠- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک- چاپخانه خه‌بات- ١٩٩٨م).
١١- نجف‌قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان - ١٩٩٦م).
١٢- آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.