Jînenîgarî:
Hesen Îbrahîm li gundê “Xoşkan”ê ku beşek ji “Goratu-Mêrgesor”ê li bajarê Hewlêrê bû, ji dayik bûye. Apê wî Selîm Xan di sala 1914an de bi Şêx Ebdulselam Barzanî re hatibû girtin; çarenûsa Selîm Xan heta roja îro ne diyar e. Ji ber êrîşa rejîma Beis li ser mala wî di sala 1984an de, ew bi kurê xwe Îbrahîm re birîndar bû. Îbrahîm 9 salî bû û di wê êrîşê de hat kuştin. Ew di navbera 13 û 14ê Nîsanê de mir.
:Tomara Xizmetê
Hesen Îbrahîm beşek ji şoreşa duyem a Barzanî bû û di şerên wan de şer kir. Ji ber tevlîbûna wî ya di şoreşê de, di 19ê Tebaxê de, dadgeha “Urfi Sarbazî” dest danî ser hemû mal û milkên wî.
Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna şoreşa duyem a Barzanî, Hasko bi Mistefa Barzanî û hevalên xwe re çûn Kurdistana rojhilat. Piştî avakirina Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) li Mehabadê, Hasko bi artêşa Barzanî re di 31ê Adara 1946an de parastina partiyê kir.
Piştî ketina Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) li Mehabadê û vegera Barzanî ji Kurdistana rojhilat bo Kurdistana başûr, Hasko di şerên “Nehde” û “Şino”yê yên li Kurdistana rojhilat de beşdar bû. Her wiha, ew yek ji wan pêşmergeyan bû ku di 19/4/1947an de bi rêya “Xwakurk û Deşta Barazgirawa” ya li ser axa Kurdistana bakur re çû da ku vegere “Şêrwan” û “Mizûrî”yê.
Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 15/5/1947an de li gundê “Erguş”ê civînek bi hevalên xwe re pêk anî û çavdêriya wan kir ku gelo bimînin an biçin Yekîtiya Sovyetê. Di civînê de, her kes biryar dide ku derkevin û biçin Yekîtiya Sovyetê. Di 23ê Gulana 1947an de, Hasko bi General Mistefa re diçe Yekîtiya Sovyetê û di şerên “Geliyê Qotûr” û pira “Mako”yê de şer dike. Piştî gelek zehmetiyan, di 18ê Hezîrana 1947an de, Hasko piştî derbaskirina çemê Arasê ku di navbera sînorên Îran û Yekîtiya Sovyetê de bû, karî biçe Yekîtiya Sovyetê.
Piştî gihîştina wan a Yekîtiya Sovyetê di 19ê Hezîrana 1947an de li bajarê “Axçawan”ê yê Komara Azerbaycanê, hemû heval li civakekê hatin bicihkirin ku bi têlên dirî dorpêçkirî bû. Ew ji aliyê leşkeran ve dihatin şopandin û dema mijar dibû xwarin û kincan, wek dîlên şer bi wan re dihat kirin. Piştre, hikûmeta Sovyetê biryar da ku hevalan li cihên “Axdam”, “Laçîn”, “Ayulax” û “Kelbajar” ên Komara Azerbaycanê parçe bikin. Di 10ê Kanûna 1947an de, ew birin kampeke leşkerî ya li ser gola “Xezer”ê li paytexta Komara Mehabadê “Bakû”. Di 23ê heman mehê de, kincên leşkerî dan wan û rojane 8 saetan ji aliyê efserên komarê ve hatin perwerdekirin. Ji bilî vê, hin hevalên ku bi Kurdî dizanibûn, rojane 4 saetan ziman hînî wan dikirin.
Piştî reftarên xerab ên “Cefer Baqirov” bi hevalan re, di 29ê Tebaxa 1949an de, Barzanî biryar dide ku kampa xwe ya leşkerî ji komara Mehabadê veguhêze civakeke “Çirçûk”ê ya nêzîkî bajarê “Aşkand”ê ku paytexta Ozbekistanê bû; li wir wan perwerdeyên xwe yên leşkerî berdewam kirin.
Di Adara 1949an de, heval li gundên Yekîtiya Sovyetê û li zeviyên ku sivîlan ew ji hikûmetan kirê dikirin û piştre didan wan, hatin dabeşkirin. Hevalan li van deran kar dikirin.
Piştî gelek nameyên General Barzanî ji Stalîn re, nameyek di dawiyê de digihîje Stalîn ku tê de behsa zehmetiyên hevalan dike. Stalîn tavilê partiyekê ava dike da ku hevalên Barzanî lêkolîn bike; partî digihîje wê biryarê ku divê her kes li bajarê “Vrivsky”yê kom bibe. Her kes di Mijdara 1951ê de diçe wî bajarî.
Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Îraqê û vegera General Mistefa Barzanî di 25ê Sibata 1959an de, Barzanî û hevalên wî efûya giştî wergirtin. (Min beşên aloz ên ku tê de behsa “madeyên 3 û 7” tê kirin wergerandiye da ku wergerê xera nekim. Ez nafikirim ku bikaribim “madeyan” binivîsim bêyî ku nivîs ji bo xwendinê nebaş bibe).
Di 1958an de, Komara Iraqê ji aliyê Ebdulkerîm Qasim ve hat avakirin. Di 16ê Nîsana 1959an de, Hasko bi hevalên xwe re bi keştiya “Grozya”yê bi rêya bendava “Besra”yê vegeriyan Kurdistanê.
Hasko di şoreşa “Îlon”ê de beşdar bû. Di sala 1984an de, wek koçber çû Komara Îslamî ya Îranê. Hasko di şoreşa “Gulan”ê de jî beşdar bûye. Ew di sala 1997an de vegeriya Kurdistanê.
Çavkanî:
-
حه‌مید گه‌ردی، پوخته‌ی مێژوونامه، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده - 2004ز).
-
حیدر فاروق السامرائي، ضیاء جعفر ودوره السیاسي و الاقتصادي في العراق، (لندن – دارالحكمة - 2016م).
-
شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژووی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات - 2013ز).
-
شه‌وكه‌ت شێخ یه‌زدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه، چاپی یه‌كه‌م، (پیرمام - چاپخانه خه‌بات - 1996ز).
-
صالح یوسف صوفي، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپا ئێكێ، به‌رگێ دووێ، (دهۆك - چاپخانا پارێزگه‌ها دهۆكێ - 2013ز).
-
صالح یوسف صوفي، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپا ئێكێ، به‌رگێ سێ، (دهۆك - چاپخانا پارێزگه‌ها دهۆكێ - 2013ز).
-
عه‌بدولڕه‌حمان مه‌لا حه‌بیب ئه‌بوبه‌كر، عه‌شیره‌تی بارزان له نێوان 1931- 1991، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری – 2001ز).
-
عه‌بدوڵڵا غه‌فور، فه‌رهه‌نگی جوگرافیای هه‌ولێر، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی حاجی هاشم - 2015ز)
-
كاروان محه‌مه‌د مه‌جید، بارزانییه‌كان له مه‌هاباده‌وه بۆ سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م، (سلێمانی - چاپخانه‌ی په‌یوه‌ند - 2011ز).
-
Di bîranînên fermandarê şehîd Hesoyê Mîrxanê Jajokî de, 62 roj li gel Barzanî, çûna barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Rewşenbîrî - 1997z).
-
Leys Ebdulmuhsîn Cewad El-Zubeydî, Şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê, (Bexda - Dar El-Reşîd bo Weşanê - 1979m).
-
Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebat - 1998z).
-
Necef Qulî Pesyan, Ji Mehabada xwînawî heta beravên Arasê, w. Şewket Şêx Yezdîn, çapa yekem, (Pîrmam - Yûbîlya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996z).
-
A.D.A., pelgeya hejmar AI-10, lîsteya hevalên Mistefa Barzanî bo Yekîtiya Sovyetê, belge ji aliyê Segvan Halo ve hatiye pêşkêşkirin, 2016z.
-
A.D.A., pelgeya hejmar AN-81, jiyannameya Hesen Îbrahîm Ebdullah a bi navê Hesko Îbrahîm tê naskirin, ji aliyê Samî Ebdî ve hatiye pêşkêşkirin, 6ê Tîrmeha 2019z.
-
A.D.A., pelgeya hejmar HB-74, Partiya Demokrat a Kurdistanê, Baregeha Barzanî, Lijneya Bilind a Navçeya Barzan, forma Hesen Îbrahîm Ebdullah Şîne, Pîrmam, 1ê Mijdara 2018z.