Ebdulhekîm Mihemed Ebdulrehman Ebdulqadir, naskirî bi Mela Seyîd Hekîmê Xaneqînî, Mela Hekîmê Hewramî, Mela Hekîmê Xaneqînî, Mela Hekîmê Hûyeyî û Mela Hekîmê Berzincî, di sala 1939an de tevlî refên Partiya Hîwaya Kurd bûye, di sala 1945an de bi Tometa hevkariya Şoreşa Duyemîn a Barzan li girtîgeha Emare hatiye girtin, di sala 1945an de endamê serkirdatiya Partiya Rizgariya Kurd bûye, di sala 1946an de ji aliyê nûnerên Kongreyê ve wek endamê Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrat a Kurd (Kongreya Yekem) hatiye hilbijartin, di sala 1948an de dest ji karê partayetiyê berdide.

Jînenîgarî

Ebdulhekîm Mihemed Ebdulrehman Ebdulqadir, naskirî bi Mela Seyîd Hekîmê Xaneqînî, Mela Hekîmê Hewramî, Mela Hekîmê Xaneqînî, Mela Hekîmê Hûyeyî û Mela Hekîmê Berzincî, di sala 1892an de li parêzgeha Sine ya Rojhilatê Kurdistanê ji dayik bûye, pêşî li bajarokê Tewêleyê yê ser bi (Liwaya Silêmaniyê ya berê) û ser bi sînorê (Parêzgeha Helebçeyê ya niha) li cem Mela Ebdulkerîm Mihemed Fettah (1901-2005) naskirî bi Mela Ebdulkerîmê Muderris xwendiye û piştre rû kiriye bajarê Helebçeyê û dawiyê rû kiriye bajarê Hewlêrê û îcazeya melayîtiyê ji Ebûbekir Hacî Umer Efendî Ebûbekir (1863-1942) naskirî bi Mela Efendî û Melayê Keçke li bajarê Hewlêrê wergirtiye, demekê li cem Mela Mihemed Seîd Efendî Muftî li bajarokê Kifriyê ser bi parêzgeha Kerkûkê xwendiye, zanyarekî ayînî yê navdar ê serdema xwe bûye, li mizgefta Mehmûd Paşayê Caf li Qizilribatê li devera Germesêrê ya ser bi parêzgeha Diyaleyê û li mizgeft û tekkeya Şêx Fettah li bajarê Xaneqînê li devera Germesêrê li sînorê parêzgeha Diyaleyê ders daye feqiyan û pêşnimêjî kiriye.

Di roja yekşemê 15ê kanûna pêşîn a 1957an de li bajarokê Xaneqînê koça dawî kiriye û li goristana Paşa Kopriyê li bajarokê Xaneqînê hatiye spartin. Ji ber girîngiya kesayetiya wî, kovara Şefeq a çapkirî ya bajarê Kerkûkê û kovara Hetaw a çapkirî ya bajarê Hewlêrê nûçeya koça dawî ya wî belav kirine, şareza yê zimanê kurdî, erebî û farisî bûye.

Xebatname

 Di sala 1936an de ji ber hestkirina bi berpirsyariyê û zordariya desthilatdarên Şahnişîna Îraqê dest avêtiye kurdayetiyê, di sala 1939an de tevlî refên Partiya Hîwaya Kurd bûye û berpirsê Xaneqîn û Kifriyê bûye, di sala 1944an de beşdarî civîna mala Hemeyê Ebdulrehman Axa li bajarê Silêmaniyê bûye ku ji aliyê serkirdatiya Partiya Hîwaya Kurd ve hatibû rêkxistin bi mebesta hevkariya Partiya Hîwaya Kurd ji bo Şoreşa Duyemîn a Barzan, di sala 1944an de serperiştiya Kongreya Qendîl (Kongreya 12 a Kelarê) ya Partiya Hîwaya Kurd kiriye bi mebesta vekirina bereya Germiyan û Germesêrê li dijî artêşa padîşahiya Îraqê wek hevkariya Mistefa Barzanî (1903-1979), bi fermana wî ji aliyê hewadaranên Partiya Hîwaya Kurd ve teqe li binkeyên polîsên Germiyan û Germesêrê hatiye kirin û biryara girtina wî hatiye derxistin, lê xwe radest nekiriye, di sala 1945an de ji ber fermana girtina wî ji aliyê polîsan ve ji ber hevkariya Şoreşa Duyemîn a Barzan ji bo demekê li gundê Darîkeliyê yê ser bi parêzgeha Silêmaniyê li mala Şêx Mehmûdê Hefîd (1881-1956) xwe vedişêre.

Di sala 1945an de bi Tometa hevkariya Şoreşa Duyemîn a Barzan li girtîgeha Emare hatiye girtin, di sala 1945an de endamê serkirdatiya Partiya Rizgariya Kurd bûye, di sala 1946an de beşdarî kongreya duyemîn a Partiya Rizgariya Kurd li bajarê Bexda kiriye bi mebesta xwehilweşandin û tevlîbûna Partiya Dêmokrat a Kurd û bi belê deng daye ji bo tevlîbûna refên Partiya Dêmokrata Kurdistanê û hilweşandina Partiya Rizgariya Kurd, di sala 1946an de ji aliyê nûnerên Kongreyê ve wek endamê Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrat a Kurd (Kongreya Yekem) hatiye hilbijartin, di sala 1946an de bi hevaltiya parêzer Reşîd Îsmaîl Ezîz (1920-2001) naskirî bi Reşîd Bacelan wek berpirsê rêkxistinên Xaneqîn û derdora wê ya Partiya Dêmokrat a Kurd hatiye destnîşankirin, di sala 1948an de piştî dûvçûna polîsên Şahnişîna Îraqê ji bo cara duyemîn penah dibe gundê Darêkelî, lê zû vedigere bajarokê Xaneqînê û piştî demekê girtin û dûrxistin bo başûrê Îraqê tê azadkirin û vedigere bajarokê Xaneqînê û dest ji karê partayetiyê berdide.

 

Ji berhemên wî:

  1. Hazihi silsilat ejdadi hesbema hefizu (destnivîs).
Çavkanî:
  1. Arşîva Desteya Ensîklopediya Partiya Dêmokrata Kurdistanê.
  2. Umer Elî Şerîf, Cewanib min nidal hizb Hîwa fî mintaqat Kilar xilal amey 1944 - 1945, Cerîdet Xebat, lîsan hal el-hizb el-dîmuqratî el-kurdîstanî, el-eded 932, Erbîl, el-cum'e, 9 temûz 1999m, s 11.
  3. Îsmaîl Şukir Resûl, Kerkûk lêkolîneke dîrokî ye li rûyê siyasî û bîrê 1939 - 1945, (Hewlêr - 2007z), l 62.
  4. Mihemed Seîd Kurde, Carê caran, (Hewlêr - Çapxaneya Hêvî - 2019z), l l 254 - 259.
  5. Zubeyr Bîlal Îsmaîl, Ulema we medarîs fî Erbîl, (Mûsil - Metbe'et el-Zehra el-hedîse - 1984m), s s 32 - 33.
  6. Mehdî Mihemed Qadir, Pêşhatên siyasî yên Kurdistanê Îraq 1945 - 1958, (Silêmanî - Sentera lêkolîna stratejî ya Kurdistanê - 2005z), l l 122 - 123, 126.
  7. Umer Elî Şerîf, Mela Seyîd Hekîm 1892 - 1957, 100 navdarên Kerkûk û Germiyan, (Silêmanî - Çapxaneya Karo - 2019z), l l 441 - 444.
  8. Cemal Nebez, Bîranînnameya ew rojanên careke din nayên vegerandin, (Silêmanî - Çapxaneya Şivan - 2017z), l 215.
  9. Cemal Baban, Silêmanî bajarê geşawem, berga sêyem, çapa duyem, (Hewlêr - Dezgeha çap û belavkirina Aras - Çapxaneya Aras - 2012z), l 323.
  10. Ehmed Bawer, Dîroka mîrayetiya Bacelan, berga duyem, (Silêmanî - Navenda lêkolîna dîrokî ya Cemîl Rojbeyanî - Çapxaneya Taran - 2017z), l l 178 - 179.
  11. Ehmed Bawer, Dîroka hewçerxa Îraqê 1914 - 1968, (Silêmanî - Çapxaneya Karo - 2018z), l l 275 - 277.
  12. Î'dad Mumtaz el-Heyderî, Muxtarat min muzekîrat Salih el-Heyderî, el-teb'et el-sanîye, (El-Silêmanîye - Metbe'et Renç - 2004m), s 49.
  13. B. Hewraz, lêkolîneke kurt li ser damezrandin û hilweşandina Partiya Şoreş û Rizgariyê li Kurdistana Başûr, (bê cih - Gulan 1993z), r. 19.
  14. Bekir Berzincî, kesayetiyên navdar ên Kurd, berga heştem, (Beyrût - Navenda Rewşenbîriya Libnanî ji bo çap û weşan û werger û belavkirinê - 2012z), r. 180.
  15. Cemal Baban, E'lam el-Kurd, cilda yekem, çapa duyem, (Hewlêr - Dar Aras ji bo çap û weşanê - 2012m), r. r. 338 - 341.
  16. Hebîb Mihemed Kerîm, Tarîx el-Hizb el-Dîmuqratî el-Kurdistanî - Îraq (fî mehetat re'îsîye) 1946 - 1993, (Duhok - Çapxaneya Xebat - 1998m), r. 35.
  17. Hesen Îsmaîl Xan Delo, navçeya Kifrî di navbera salên 1914 - 1945, çapa duyem, (Hewlêr - Çapxaneya Zanîngeha Selahedîn - 2014z), r. r. 150, 152 - 153, 155.
  18. Hesen Letîf el-Zubeydî, Mewsû'et el-Ehzab el-Îraqîye, (Beyrût - Mîkî el-Arif ji bo weşanan - 2007m), r. 338.
  19. Şîrîn Hemîd, Cewanib min nidal hizb Hîwa fî mentiqet Germiyan xilal amey 1944 - 1945, Kovara Sîrwan, hejmar 11, payîz 2010m, r. r. 56 - 57.
  20. Selahedîn Ebdulhemîd Ebdullah, bajarê Kifrî di teraziya resenayetî û şaristaniyetê de, çapa duyem, (Silêmanî - Çapxaneya Rehend - 2012z), r. r. 115, 117.
  21. El-Ereb wel-Kurd el-Mesalih wel-Mexawif wel-Muşterekat, Se'd Beşîr Îskender, el-Sabit wel-Mutegeyir fî el-Mewqif el-Qewmî el-Kurdî tijah el-Sulte el-Erebîye fî Bexdad xilal el-Ehd el-Melikî 1921 - 1958, (Beyrût - El-Merkez el-Erebî lil-Ebhas we Diraset el-Siyasat - 2019m), r. 97.
  22. Elî Ebdullah, dîroka Partiya Dêmokrata Kurdistanê- Îraq heta girêdana kongreya sêyem, (bê cih - Îlon 1968z), r. 63.
  23. Mamosta Seyîd Hekîm koça dawî kir, Kovara Şefeq, hejmar yek, sala yekem, Kerkûk, Çapxaneya Şîmal, 15ê kanûna duyem 1958z, r. 11.
  24. Mamosta Mela Seyîd Ebdulhekîm, Kovara Hetaw, hejmar 118, sala 4, Hewlêr, Çapxaneya Kurdistan, sêşem, 31ê kanûna pêşîn 1957z, r. 16.
  25. Mihemed Fatih, pêşketina jiyana hizbayetî li Kurdistana Başûr de, (Hewlêr - Çapxaneya Zanîngeha Selahedîn Hewlêr - 2014z), r. 365.
  26. Mesûd Barzanî, el-Barzanî wel-Hereket el-Tehrîrîye el-Kurdîye, el-Muced el-Ewwel, çapa duyem, (Beyrût - Kawa ji bo çanda Kurdî - 1997m), r. 217.
  27. Mistefa Nerîman, bîranînên jiyana min, (Bexda - Dezgeha Rewşenbîrî û belavkirina Kurdî - (Dar el-Hirîye lil-Tiba'e) - 1994z), r. 119.
  28. Mukerem Talebanî, çend rûpel ji têkoşîna Partiya Hîwa, beşa duyem, Kovara Rewşenbîriya Nû, hejmar 136, 1999z, r. 27.
  29. Nerîman, el-Mela el-Seyîd Ebdulhekîm, Cerîdet el-Te'axî, hejmar 1276, Bexda, Metbe'et el-Taymes, el-Selasê, 7 Adar 1973m, r. 3.