Piştî şoreşa 14 Tîrmeh 1958, guhertinên mezin di barûdoxên siyasî û civakî yên Îraqê de çêbûn, û ev yek di berjewendiya giştî ya gelê Îraqê de bû, û yek ji girîngtirîn destkeftiyên şoreşê ji bo Kurdan pesendkirina madeya (3) di destûrê de bû, ku tê de hatibû gotin ku "Kurd û Ereb li Îraqê hevkar in û mafên wan ên neteweyî di destûrê de di çarçoveya Îraqeke yekgirtî de hatine naskirin". Li ser asta azadiya karê siyasî û rêxistinî, piştî vegera siyasetmedar Mistefa Barzanî piştî 12 salan ji sirgûnê, Partiya Dêmokrata Kurdistanê bi fermî destûr wergirt ku wekî tenê partiya Kurdî li Îraqê kar bike.
Hevkariya Kurdî-Erebî li Îraqê tenê ji bo demekê kurt berdewam kir, û madeya sêyem a destûrê qet nehat cîbicîkirin, û barûdoxê siyasî ber bi aloziyê ve diçû û bi awayekî zêde dibû. Hikûmetê ji sozên ku dabûn Kurdan vegeriya, û dest bi dûrxistina efser û karmendên Kurd ji Artêşa Iraqê û karmendên Kurd ji dezgehên wan kir, bi taybetî li navçeyên Kurdî, û xwendina Kurdî li navçeyên Kurdî hat rawestandin, û çapkirina pirtûkên siyasî û wêjeyî li Kurdistanê hat qedexekirin. Desthilatê ji bo razîkirina axayan dest bi dijminatiya cotkaran kir.
Partiya Dêmokrata Kurdistanê li dijî wê siyaseta hikûmetê rawestiya, bi taybetî piştî ragihandina destûra demkî ya Îraqê û pesendkirina madeya duyem a destûrê ku tê de hatibû gotin "Îraq beşek ji neteweya Ereb e". Derbarê vê mijarê û barûdoxan bi giştî, rojnameya Xebat di 19 Cotmeh 1961 de gotarek weşand, û di gotarê de daxwaza bidawîkirina fermanên awarte û dema veguhêz û encamdana hilbijartinên azad û dêmokratîk û azadkirina girtiyên siyasî û rawestandina şopandina endamên partiyên siyasî û rêxistinên sendîkayî û cotkarî kir. Di hember de hikûmetê rojnameya Xebat girt û sernivîserê wê dadgeh kir. Bi taybetî piştî derketina hejmara (462) di 28 Adar 1961 de ku gotarek bi boneya Newrozê weşandibû, tê de bi berfirehî pesnê siyasetmedar Mistefa Barzanî da û bi tundî êrîşî berpirsiyarên hikûmetê kir. Dûre hikûmetê dest bi girtina hejmarek ji kadro û endamên Komîteya Navendî ya Partî kir, û bi vî awayî barûdoxên partiyê careke din vegeriyan rewşa beriya şoreşa 14 Tîrmehê, ku çalakî û têkoşîna xwe ya veşartî ji nû ve dest pê kir.
Bi vexwendina hikûmeta Sovyetê, siyasetmedar Mistefa Barzanî di 5 Mijdar 1960 de serdana paytext Moskowê kir ji bo beşdarbûna di pîrozbahiyên Cotmehê de. Di hevdîtinên ku bi berpirsiyarên payebilind ên Sovyetê re kir, ji wan xwest ku alîkariya asayîkirina peywendiyên di navbera Partiya Dêmokrata Kurdistanê û hikûmeta Îraqê de bikin. Herwiha di wan civînan de gelek nakokiyên di navbera Partiya Dêmokrata Kurdistanê û Partiya Komunîst a Îraqê de hatin çareserkirin.
Di 13 Çile 1961 de, siyasetmedar Mistefa Barzanî vegeriya Bexda, û piştî demekê ji bendemayînê, di Sibatê de bi Ebdulkerîm Qasim re hevdîtin kir, û di dema hevdîtinê de siyasetmedar Barzanî hewl da gumanên wî rake û hemû delîlên niyetpakî ya Kurdan li hember hikûmetê pêşkêşî Ebdulkerîm Qasim kir, lê bêfêde bû, ku siyasetmedar Barzanî di destpêka Adar 1961 de Bexda bi temamî terikand û vegeriya Barzan, û barûdox di navbera Partiya Dêmokrata Kurdistanê û hikûmeta Îraqê de ber bi xerabûnê ve diçû, hikûmetê dest bi çekdarkirina eşîrên ku pîşeya wan bûbû kirêgirtî (caşayetî) kir, û di hember de siyasetmedar Barzanî hewl da çekan bi dest bixe ji bo amadebûna ji bo her êrîşeke nişkave ya hikûmetê.
Di dawiya meha Hezîran 1961 de, Komîteya Navendî ya Partî ji bo lêkolîna barûdoxan civiya, û di dema civînê de biryar hat dayîn ku nameyek ji Ebdulkerîm Qasim re bê şandin, û di 30 Hezîran 1961 de, name hat şandin. Nameyê bang li bidawîkirina nakokî û şerên di navbera Partî û Ebdulkerîm Qasim û vegerandina aramiyê bo navçeyên Kurdistanê û pêşîgirtina li xerabûna barûdoxan kir, lê Ebdulkerîm Qasim nameya Komîteya Navendî ya Partî paşguh kir û barûdox zêdetir xerab bû. Beriya şandina nameyê û di 12 Tîrmeh 1961 de Komîteya Navendî ya partiyê Celal Talebanî şand Barzan û biryarên dawî yên Komîteya Navendî pêşkêşî siyasetmedar Barzanî kir. Talebanî amadebûna Ofîsa Siyasî ji bo danûstandin bi her pêşhatên nişkave re nîşan da. Nêrîna siyasetmedar Mistefa Barzanî ew bû ku divê niha ti pêngavek neyê avêtin û divê ew di rewşa amadebaşiyê de bimînin, û piştî wê Celal Talebanî vegeriya Silêmaniyê û hin şîretên siyasetmedar Barzanî bi xwe re anîn.
Siyaseta şovenîst a hikûmeta Ebdulkerîm Qasim li hember gelê Kurd berdewam kir, û barûdox gav bi gav nêzîkî teqînê dibû, û ji bo pêşîgirtina li şer û nerazîbûna li hember siyaseta hikûmetê, Partiya Dêmokrata Kurdistanê di 6 Eylûl 196 de, greveke giştî li hemû Kurdistanê saz kir, û ev yek delîlek bû li ser pêgeh û hêza Partî, û armanca grevê rûbirûbûna hikûmetê bû di şandina hêzan bo navçeyên Kurdistanê.
Destpêkirina şoreşêTevî hemû hewldanên Partî ji bo nêzîkbûna ji hikûmetê û pêşîgirtina li şer, lê Ebdulkerîm Qasim hemû hewldan paşguh kirin, û di 11 Eylûl 1961 de hêzên Artêşa Iraqê bi hewayî Derbendî Baziyan û Geliyê Xelkan û derdora Dihokê topbaran kirin. Di 19 Eylûl 1961 de, Ofîsa Siyasî ya Partî biryar da ku rûbirûyê hikûmetê bibe, ev yek gelê Kurd neçar kir ku ji bo parastina xwe penayê bibe ber têkoşîna çekdarî.
Piştî çend şer û rûbirûbûnan, û heta 23 Eylûl 1961ê, hikûmetê karî kontrola hemû navçeyên Kurdistanê bike ji bilî hin navçeyên Barzan, di 6 Cotmeh 1961 de, Omer Debabe û Elî Ebdullah endamên Ofîsa Siyasî ya Partî gihîştin Barzan û bi siyasetmedar Mistefa Barzanî re hevdîtin kirin. Di dema civînê de biryar hat dayîn ku rêxistin û hevahengiya di navbera hêzên Barzan û hêzên çekdar ên Partî û hêzên çekdar ên eşîran ên ku hêj qada şer terikandibûn, ji nû ve bê kirin.
Piştî rêxistinkirina nû û bidestxistina serkeftinên gelek li dijî Artêşa Iraqê, endamên Komîteya Navendî ya partiyê di Sibat 1962 de civîneke berfireh li gundê Ewalan (Ewdalan) ê ser bi parêzgeha Silêmaniyê ve pêk anîn. Endamên Komîteya Navendî nameyek ji Ebdulkerîm Qasim re şandin û tê de diyar kirin ku şerê ew dikin şerê parastina xwe ye, ne şerê êrîşê ye. Herwiha di nameya xwe de navê (Pêşmerge) ji bo şervanên xwe hilbijartin û dirûşma (Dêmokrasî ji bo Îraqê û Xweserî ji bo Kurdistanê) hat berzkirinê. Hinek ji beşdarên civînê ev bûn: Îbrahîm Ehmed, Elî Serbaz, Ehmed Ebdullah, Omer Debabe, Elî Ebdullah, Mela Ebdullah Îsmaîl, Şemsedîn Muftî, Ebdulrehman Zebihî û Nûrî Ehmed Taha. Parêzvanên civînê hêzeke ku ji 15 polîsên Hewlêrê pêk dihat, yên ku nû tevlî refên Pêşmerge bûbûn, û civînê bi piraniya dengan biryar da ku parastinê bidomînin.9
Serkeftinên Artêşa Iraqê demkî bûn, û di demekê kurt de hêzên Pêşmerge refên xwe rêxistin kirin û Artêşa Rizgariya Kurdistanê ava kirin ku gihîşt nêzîkî 20 hezar Pêşmerge, û heta nîvê sala 1962ê vê hêzê piraniya Kurdistanê ji bilî navendên bajarên mezin rizgar kiribû, di destpêka sala 1963ê de hikûmet neçar ma ku agirbestê ragihîne û zêdetir ji carekê hat dirêjkirin, û heta hilweşîna dawî ya hikûmeta Ebdulkerîm Qasim di 8 Sibat 1963ê de berdewam kir, û di wê demê de Partiya Dêmokrata Kurdistanê hewl da nakokiyên xwe bi hikûmetê re bi aştiyane çareser bike, û raya giştî ya Îraqê hewldanên Partî bi xêr hatin kirin.
Derbeya BeisîBû Şoreşa Eylûlê Rê ji bo derbeya 8ê Sibata 1963an a li dijî hikûmeta Ebdulkerîm Qasim xweş kiribû. Derbe di encama lihevkirineke di navbera Partiya Beis û efserên neteweperest de pêk hat, û di dema amadekariyên wan ên ji bo derbeyê de, wan bi Partiya Dêmokrata Kurdistanê re têkilî danî, û soz dan ku hemû daxwazên siyasî û neteweyî yên şoreşa Kurdî pêk bînin û ji rêber Mistefa Barzanî re bi rêya Salih Yûsifî soz dan ku piştî serketina derbeyê xweseriyê ji bo gelê Kurd ragihînin, di hember de serkirdatiya şoreşê soz da ku şerê li dijî hikûmetê rawestîne.
Piştî serketina derbeya 8ê Sibatê, Partiya Beis nameyek ji sekreterê Partî Îbrahîm Ehmed re şand û jê xwest ku hejmarek Kurdan ji bo ku di hikûmeta nû de cih bigirin destnîşan bike, û piştî erêkirina rêber Mistefa Barzanî, Ofîsa Siyasî bi vî awayî bersiva Partiya Beis da: Siyaseta partiya me ev e: (Dêmokrasî ji bo Îraqê û xweserî ji bo Kurdistanê), navên me yên pêşniyarkirî ev in: Baba Elî Şêx Mehmûd, Fûad Arif, Bekir Ebdulkerîm, Umer Mistefa, Celal Talebanî û Elî Serbaz. 12
Di 18ê Sibata 1963an de şandeyek ji Partiya Dêmokrata Kurdistanê bi serokatiya Celal Talebanî û Salih Yûsifî ji bo danûstandinan bi hikûmeta nû re bo Bexda hat şandin, û roja din şande bi berpirsiyarên hikûmetê re civiya. Beisiyan hewl dan ku xwe ji sozên ku beriya derbeyê dabûn Kurdan bidin paş. Herwiha di wan civînan de hat biryardan ku Celal Talebanî, bêyî ku vegere serokê partiyê û Ofîsa Siyasî, bi şandeyeke hikûmetê re ji bo mebesta danûstandinan û pêşkêşkirina doza Kurdî serdana Misir û Cezayîrê bike, û Celal Talebanî di vê serdanê de bi serokê Misirê Cemal Ebdulnasir û serokê Cezayîrê Ehmed Ben Bella re civiya, û her du welatan di dema danûstandinan de piştgiriya xwe ji bo çareseriya aştiyane ya doza Kurdî nîşan dan.
Encûmena Serkirdatiya Şoreşê
Di heyama ji 28an heta 29ê Îlona 1964an de civînek li bajarokê Qeladizê, bi amadebûna rêber Mistefa Barzanî û hejmarek ji kadroyên pêşketî yên Partiya Dêmokrata Kurdistanê û serbazên serbazî û kesayetiyên civakî yên ji eşîr û malbatan hat lidarxistin, ev ji bo rêkxistina karûbarên şoreşê bû, rêber Mistefa Barzanî kongre bi gotarekê vekir ku tê de behsa danûstandinan û rêkxistina refên şoreşê kir û banga avakirina Encûmena Serkirdatiya Şoreşê li Kurdistana Îraqê bi rêya hilbijartineke azad kir da ku karûbar bên meşandin.
Di dawiya Îlona 1964an de, rêber Mistefa Barzanî û Ofîsa Siyasî li ser bingeha biryarên Kongreya Şeşem û civîna Qeladizê li ser diyarkirina roja heftem a Cotmeha 1964an ji bo avakirina Encûmena Serkirdatiyê ji bo rêvebirina navçeyên azadkirî li hev kirin, di destpêkê de gundê Bûskên wekî cihê lidarxistina civînê hat hilbijartin, lê civîn paşê bo gundê Kirdesbî yê li navçeya Pişder hat veguhestin û nîqaşên wan bo dema deh rojan bi berdewamî dom kir. Di civînê de 63 kes amade bûn, ji wan 17 endamên serkirdatiya Partiya Dêmokrata Kurdistanê, 17 ji fermandarên hêzan, 29 ji rûhaniyên Îslamî, Xiristiyan û Êzidiyan, kesayetiyên civakî, serokên eşîran û kesayetiyên malbatî bûn.
Di demek berê de, serokên eşîran li ser berbijarên xwe li hev kiribûn û gelek ji wan bi hejmaran bi ser ketibûn, herwiha endamên serkirdatiya Partî û fermandarên hêzan jî li encûmenê hatin zêdekirin, û di 9ê Cotmeha 1964an de destûra Encûmena Serkirdatiya Şoreşê li Kurdistana Îraqê li gundê Bûskên hat îmzekirin ku ji 11 madeyan pêk dihat, û di 10ê Cotmeha 1964an de biryar û pêşniyarên Komîsyona Dadwerî ya wilayeta Kurdistanê di 13 xalan de hatin îmzekirin, piştî wê yasayên îdarî di 12 madeyan de hatin amadekirin, û yasayên darayî di sê beşan de hatin rêkxistin: darayiya şoreşê, bac û gumrik.
Bi biryara encûmenê, Ofîsa Cîbicîkar ji yanzdeh endaman bi serokatiya Mistefa Qeredaxî ku sekreter bû hat avakirin, serokatiya wî paşê bo Mehmûd Usman hat guhertin. Li ser asta kêmneteweyan, Tirkmenan ji ber şert û mercên xwe yên taybet tevlî encûmenê nebûn, tevî hewldanên rêber Mistefa Barzanî yên bi wan re di vî warî de, û ji bo ku kesek wekî nûnerê encûmenê li Ewropayê hebe, endamê encûmenê Dr. Ismet Şerîf Wanlî ji bo vê erkê hat destnîşankirin, yê ku beşdarî kongreya duyem a gel û civînên avakirina encûmenê bûbû, vî encûmenî pênc komîsyon avakirin ku ev in:
1- Komîsyona Destûrî
2- Komîsyona Dadwerî
3- Komîsyona Serbazî
4- Komîsyona Îdarî
5- Komîsyona Aborî
Di dawiyê de, endamên van komîsyonan li ser sê astan bi serokatiya rêber Mistefa Barzanî hatin hilbijartin, ji wan endamên Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê, fermandarên Şoreşa Eylûlê, serokên eşîran, û kesayetiyên olî û neteweyî.
Endamên Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê ev bûn: Mistefa Barzanî, Hebîb Mihemed Kerîm, Dr. Mehmûd Usman, Salih Yûsifî, Ezîz Eqrawî, Dr. Fûad Celal, Ebdulkerîm Murad, Elî Qasim Sincarî, Numan Îsa, Îsmaîl Arif, Haşim Hesen Eqrawî, Îsmaîl Mela Ezîz, Şêx Mihemed Hersîn, Mistefa Qeredaxî, Mihemed Emîn Mihemed Elî, Umer Şerîf û Remezan Eqrawî.
Fermandarên Şoreşa Eylûlê ji van pêk dihat: Eqîd Ebdulrehman Qazî, Eqîd Nûrî Mela Me'rûf, Eqîdê Rêkan Ebdulkafî Nebewî, Eqîd Şêx Salih Şêx Mihemed, Muqedem Nafiz Celal Hewêzî, Muqedem Nûrî Mela Hekîm, Eqîd Bekir Ebdulkerîm Hewêzî, Eqîd Yûsif Cemîl Mîran, Eqîd Şêx Riza Kûlanî, Melazim Reşîd Sindî, melazimê polîsan Ebdulwehab Etruşî, Es'ed Xoşewî, Îsa Siwar, Heso Mîrxan Dolmerî, Elî Xelîl, Ebdullah Axa Pişderî û Hecî Şêx Qadir.
Ji serokên eşîran û kesayetiyên olî û neteweyî: Dr. Ismet Şerîf Wanlî, Dr. Kemal Fûad, Şêx Letîfê Hefîd, Kake Ziyad Xefûrî, Muhsin Dizeyî, Şêx Huseyn Bûskên, Babîr Babekir Axa, Şêx Mihemed Balîsanî, Wehab Axa Cindiyanî, Abas Mamend Axa, Îsmaîl Siware Axa, Salih Beg Mîran, Silêman Hecî Bedrî Sindî, Ehmed Mihemed Emîn Dizeyî, Mehmûd Beg Koleyî, Mistefa Beg Caf, Şêx Kokes Seyîd Taha Nehrî, Koyxe Îsmaîl Talan, Hac Axa Hêro, Mecîd Heme Reşîd Xan, Mehmûd Abas Axa, Ebdulrehman Axa Nûrik, Şêx Reûf Hencîre, Hac Îbrahîm Cermka, Şêx Muhyiddîn Sendûlan, Metran Marîo Wela, Metran Bûlis Bîdarî, Gurgîs Malik Ceko û Tehsîn Beg Seîd Beg.
Avakirina Encûmena Serkirdatiya Şoreşê gaveke girîng bû di rêkxistin û karê îdarî de, ev encûmen li ser asta herî bilind berpirsiyar bû ji destnîşankirina rêvebirên nahiyeyan û qeymeqaman, bi diyarîkirin û dabeşkirina menasib û navnîşanên karî ji bo fermandarên cuda yên artêşa şoreşê, herwiha pêşniyarkirina Ofîsa Siyasî ji bo karê partîtiyê û hilbijartina sekreterê wê, û avakirina Ofîsa Cîbicîkar ku berpirsiyariya rêvebirin û cîbicîkirina biryarên taybet bi karûbarên navxweyî û çavdêriya saziyên hikûmetê li navçeyên azadkirî digirt ser xwe. Ev encûmen rasterast ji aliyê rêber Mistefa Barzanî ve dihat birêvebirin.
Artêşa şoreşê bi vî awayî hat rêkxistin:
* Serokê Giştî: Rêber Mistefa Barzanî
* Serokê Erkan: Nûrî Mela Me'rûf
* Artêşa Yekem li Badînan: Es'ed Xoşewî, û hêzên wî ji van pêk dihat:
- Hêza Zaxo: Îsa Siwar
- Hêza Dihokê: Elî Xelîl
- Hêzên Şêxan û Eqreyê: Heso Mîrxan Dolmerî
* Artêşa Duyem li Hewlêrê: Reşîd Sindî û hêzên wî ji van pêk dihat:
- Hêza Sefîn: Tahir Elî Walî
- Hêza Kawe li Pişder: Heso Mîrxan Zazokî
- Hêza Bêtwatê: Elî Şaban
* Artêşa Sêyem li Silêmanî û Kerkûkê: Melazim Ezîz Eqrawî, û hêzên wî ji van pêk dihat:
- Hêza Xebat: Ebdulwehab Etruşî
- Hêza Qeredax: Fazil Talebanî
- Hêza Rizgarî: Tariq Ehmed
Peymana 11ê Adara 1970an
Peymana Cezayîrê 1975 û paşketina şoreşê
Hikûmeta Iraqê rêkeftina 11ê Adara 1970an wekî ku hatibû lihevkirin bi cih neanî, ev yek bû sedema xirabûna barûdoxê di navbera serkirdatiya şoreşê û hikûmeta Iraqê de. Di 26ê Adara 1974an de rejîma Beisî ragihand ku danûstandinên bi serkirdatiya şoreşê re hatine rawestandin, piştî wê hemû foca sînorî betal kirin û şer di navbera her du aliyan de dest pê kir, topavêjên rejîmê di wê mehê de dest bi topbarankirina deverên di bin kontrola şoreşê de kirin, û heta dawiya Eylûla 1974an piraniya deverên di bin kontrola şoreşê de xistin bin destê xwe. Serkeftinên artêşê dirêj nekirin, û ji aliyê artêşa şoreşê ve hatin neçar kirin ku ji wan deverên ku dagîr kiribûn vekişin, û şoreş di wê heyamê de piştewaniya berfireh ji hikûmeta Şahînşahê Îranê werdigirt.
Di dawiya demsala payîza sala 1974an de Bexda ragihand ku şer berdewam dike, û tekez kir ku ew heta demsala zivistanê jî berdewam dibin.4 Rejîma Beisî û Sedam Huseyn wan têkçûnan qebûl nekirin. Hikûmet li hemberî şoreşê ewqas lawaz bû ku neçar ma sûdê ji bikaranîna kesên xwe yên hêzî werbigire. Herwiha pereyên hêzî yên hikûmetê dest bi xilasbûnê kirin, îradeya Şahê Îranê ew bû ku bi rêya piştewaniya şoreşê zextê li ser Iraqê bike da ku peymana Gulanê ya 1937an a taybet bi Şetûl-Ereb ve binirxîne, û ji bo vê armancê Şah karîbû Dewletên Yekbûyî razî bike ku bi dizî û bi çavdêriya wî piştewaniya şoreşê bikin.
Şahê Îranê Mihemed Reza gav bi gav nêzîkî pêkanîna armanca xwe dibû. Di 6ê Adara 1975an de kongreya serokên OPEKê li Cezayîrê bi amadebûna nûnerên sêzdeh welatên endamên rêxistinê hat lidarxistin. Di dema kongreyê de peymaneke siyasî û serbazî di navbera cîgirê serokkomarê Iraqê yê wê demê Sedam Huseyn û Şahê Îranê Mihemed Reza Şah Pehlewî de û bi alîkariya serokê welatê mêvandar Howarî Bûmedyen hat îmzekirin. Ji peymanê ev encam derketin: Îran alîkariya Iraqê bike ji bo dorpêçkirina şoreşa Kurdî, parastina sînorên xwe yên bi Iraqê re û dest ji destwerdana karûbarên navxweyî yên Iraqê berde, li hemberî wê Iraq hin axên li Şetûl-Ereb bide Îranê, vegerandina sînorên avî yên di navbera her du welatan de bo peymana Stenbolê ya sala 1913an a di navbera Îran û Dewleta Osmanî de hatibû îmzekirin.
Dema ku peymana Cezayîrê hat ragihandin, rêber Mistefa Barzanî bi vexwendina Şahê Îranê bi şandeyekê re çûbû Tehranê. Rêber Barzanî ji Tehranê Muhsîn Dizeyî şand Hacî Omeranê ji bo civîneke awarte bi endamên Ofîsa Siyasî û serkirdên siyasî û serbazî yên şoreşê re bike û wan ji pêşhatên dawî agahdar bike. Muhsîn Dizeyî piştî nîvroya roja 8ê Adara 1975an gihîşt Hacî Omeranê û li wir civîneke lidar xist, û şandiyê Barzanî beşdaran agahdar kir ku rejîma şahî ya Îranê biryar daye sînorên xwe ji 1ê Nîsanê ve bigire û êdî ne amade ye alîkariya şoreşê bike. Rêber Barzanî xwest ku endamên serkirdatiyê biryarê bidin, ka ew ê xwe bispêrin Îranê yan şoreşê berdewam bikin.
Piraniya endamên Ofîsa Siyasî piştgiriya berdewamkirina şoreşê bi rêya şerê gerîlayî dikirin, û teslîmî ti aliyekî nebin, û Muhsîn Dizeyî di 9ê Adarê de vegeriya Tehranê, û rêber Barzanî ji biryar û pêşniyarên civînê agahdar kir. Di heman rojê de bersiva rêber Mistefa Barzanî bi rêya amûra bêtêlê ya ofîsa Partiyê li Tehranê bo Hacî Omeranê hat şandin, ji bo piştgirîkirina pêşniyara serkirdatiya Partiyê ya ji bo berdewamkirina şerê gerîlayî.
Piştî vegera Şah Mihemed Reza ji Cezayîrê di 11ê Adara 1975an de, bi şandeyeke serkirdatiya şoreşê re li Tehranê civiya, û Şah peyman bi vê gotinê rewa kir: (Divê min berjewendiyên welatê xwe bixista pêşiya berjewendiyên din, tam wekî ku we bi wan re peymana 11ê Adara 1970an ji bo berjewendiya xwe ya taybet îmze kiribû).
Di 12ê Adarê de rêber Mistefa Barzanî û şandeya pê re vegeriyan Hacî Omeranê û di heman rojê de civîneke bi endamên serkirdatiya Partiyê re lidar xistin, û di civînê de biryar hat dayîn ku şer berdewam bike. Di 13ê Adarê de piştî ragihandina agirbestê, rêber Mistefa Barzanî civîneke din a berfirehtir lidar xist ku tê de serbazên deveran û kesayetiyên siyasî û kadroyên pêşketî yên partiyê beşdar bûn. Biryar hat dayîn ku deverên şoreşê li çend qonaxan bên dabeşkirin û ji bo her qonaxekê fermandeyekî meydanî yê taybet bê destnîşankirin, ev yek ji bo sivikkirina barê ser milê şoreşê û kêmkirina hejmara Pêşmergeyan di hêzan de bû. Herwiha hat ragihandin ku azadiya bijartinê ji bo her kesê ku bixwaze vegere Iraqê da ku lêborîna giştî wî bigire, yan wekî koçber biçe Îranê, yan jî li deverên di bin kontrola şoreşê de bimîne û şer berdewam bike, tê dayîn.
Piştî girtina biryara berdewamkirina şoreşê, di 18ê Adarê de, general Mensûr Pûr nûnerê Mihemed Reza Şah gihîşt devera di bin kontrola şoreşê de û bi rêber Mistefa Barzanî û hin endamên Ofîsa Siyasî re hevdîtin kir. Mensûr Pûr ji serkirdatiya şoreşê re got: (Heke hûn biryar bidin şer berdewam bikin, wê demê destûr ji hêzên serbazî yên Iraqê re hatiye dayîn ku derbasî axa Îranê bibin ji bo têkbirina şoreşê, û heke pêwîst bike hêzên Îranî dê alîkariya wan bikin). Di 18ê Adarê de serkirdatiya şoreşê biryar da ku civîneke awarte lidar bixe. Di dema civîna ku endamên Ofîsa Siyasî û Komîteya Navendî tê de amade bûn, rêber Barzanî raya xwe ji beşdaran re anî ziman, ku ew jî rawestandina şer bi awayekî demkî ye, û destpêkirina wê di demekî guncawtir de, û piştî nîqaşên berfireh li ser barûdoxê bi giştî bi serbazan û kesayetiyên siyasî re, hemûyan li ser pêşniyara rêber Barzanî li hev kirin. Heta 25ê Adara 1975an piraniya serkirdên şoreşê û Pêşmerge û sivîlan koçberî Îranê bûbûn, herwiha gelek ji wan lêborîna giştî wergirtin û li Kurdistanê man, paşê bo başûr û navenda Iraqê hatin koçberkirin.
Şerên girîng* Çiyayê Bêrs 1961
* Geliyê Zawîte 1961
* Kanî Masî 1961
* Geliyê Cama 1961
* Serzerî 1961
* Serê Akrê 1961
Çavkanî:* Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgariya Kurdî, 1958-1961, Bergê duyem, (2012).
* Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgariya Kurdî 1961-1975, Bergê sêyem, Beşa yekem, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê 2004z).
* Selah Xersan, Tevgerên siyasî li Kurdistanê Iraqê, xwendinek di pelgeyên tevger û Partiyên Kurdî li Iraqê 1946-2001, (Beyrût – Çapxaneya Belax 2001).
* Hebîb Mihemed Kerîm, Dîroka Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Iraq (di stasyonên sereke de) 1946 - 1993, (Duhok – Çapxaneya Xebat – 1998).
* Mam Celal, Îbrahîm Ehmed, Fermandeyekî zana ji bo serdemeke nû ya Kurdîyetî, Kovara Xak, Hejmara 58, Sala pêncem, Silêmanî, Çapxaneya Delîr bo Ofset, 10ê Nîsana 2002z.
* Selah Reşîd, Mam Celal: Hevdîtina temenî ji ciwaniyê heta Qesra Komarî (Silêmanî - Çapxaneya Kardo – 2017).
* Dr. Şêrko Fethullah Omer, Partiya Dêmokrata Kurdistanê û tevgera rizgariya neteweya Kurdî 1946-1957 - Siware Qeladizê (Çapxaneya Şehîd Azad Horamî – 2013).
• Şewket Mela Îsmaîl Hesen, Roj di dîroka Şoreşa Eylûlê 1961-1975, (Hewlêr, Ofîsa Tefsîr bo Weşan û Ragihandinê, Çapxaneya Wezareta Perwerdeyê, 2007z).
* Ismet Şerîf Wanlî, Kurdistanê Iraqê nasnameyeke neteweyî (Lêkolînek di şoreşa 1961ê de), wergera Suad Mihemed Xidir (Silêmanî, Mîkî Zîn, Çapxaneya Şivan, 2012).
* Şêrzad Zekeriya Mihemed, Encûmena Serkirdatiya Şoreşê li Kurdistanê - Iraq 1964 - 1970 lêkolîneke dîrokî siyasî ya giştî (Duhok - Navenda Lêkolînên Kurdî û Parastina Belgeyan - Zanîngeha Duhokê - Çapxaneya Zanîngeha Duhokê – 2010).
* شورای فرماندهی انقلاب عشایر تشكیل شد كمیته دفاع از حقوق عشایر، روزنامه اطلاعات، شماره 11533، تهران، شنبه، 16 آبان 1343ھ . ش.
* به دنبال صدور اعلامیه عشایر عراق درباره خودمختاری، روزنامه اطلاعات، شماره 11534، تهران، یكشنبه، 17 آبان 1343ھ . ش.