Yaşam Öyküsü

Abdurrahman Tayyib Müftü, Duhok iline bağlı Amediye ilçesinde doğmuştur. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve 1954 yılında siyaset ve ekonomi bölümünden lisans derecesi almıştır. Yine Sovyetler Birliği'nde 1954 yılında Vasilia Muhammed Car Hamid ile evlenmiştir. Reşvan Abdurrahman (1956) adında bir oğulları olmuştur. Abdurrahman Müftü 1993 yılında vefat etmiş ve Ebu Gureyb Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Mücadele Hayatı  

Abdurrahman Tayyib Müftü, 23 Mayıs 1947 tarihinde Sovyetler Birliği'ne giden yola katılmış ve Molla Mustafa Barzani 'nin danışmanı olmuştur. Yol üzerindeki çatışmalara katılmış, 28 Mayıs 1947 tarihinde Mirhac Ahmed'in talebi üzerine Cirmi köyündeki toplantıya katılmıştır.

 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçmiştir. Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuşlar ve gıda, giyim ve hareketlilik açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, günde dört saat boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir. 

19 Ocak 1948 tarihinde Irak ve İran Kürdistanı temsilcileri tarafından düzenlenen genel Bakü Konferansı'nda, Irak Kürdistanı Siyasi Liderlik üyesi olmuştur.

Mart 1949 ayında yoldaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır. 

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektuptan ve büyük çabalardan sonra, nihayet Barzani'nin kendi yoldaşlarının yaşadığı zorlukları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaşır. O da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması talimatını verir ve sonuç olarak komite, hepsinin Vriviski şehrinde toplanmasına karar verir. Bu nedenle adı geçen şahıs, Kasım 1951 ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.

14 Temmuz 1958 Irak Devrimi ve General Mustafa Barzani'nin geri dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve (11) maddesinin uygulanması ile 1959 yılında çıkarılan 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına alınmışlardır. 

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuş, adı geçen şahıs 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra Limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.  

Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Bağdat'ta memur olarak atanmış, daha sonra kendisine binbaşı rütbesi verilmiş, 1963 yılında emekli edilmiş ve ardından Mirhac Ahmed ile birlikte Irak hükümeti tarafından hapsedilmiştir.

Kaynaklar:

1- Metin Dergisi röportajı, Ölümsüz Barzani'nin yoldaşı Aziz Qazi anılarını anlatıyor, İkinci Bölüm, Metin Dergisi, Kürdistan Demokrat Partisi Birinci Şubesi - Birlik, Sayı 48, Üçüncü Dönem, Duhok, Havar Matbaası, Ocak 1996.

2- Hamid Gevheri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, İkinci Cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015).

3- Zırar Süleyman Beg Dergelî, 1943-1977 Yılları Arasındaki Anılarım, (Süleymaniye - Rehend Matbaası - 2002).

4- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).

5- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).

6- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).

7- Necef Guli Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi'nin Altın Jübilesi - 1996).

8- Ansiklopedi Heyeti Arşivi Kürdistan Demokrat Partisi.