Ahmed Hado Qurtas (Mela Ahmed-Kurd olarak bilinir), 1924 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Gorêtu nahiyesinin Lerebir köyünde dünyaya geldi. 21 Haziran 1932 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'ne mülteci olarak geçti. 1959 yılında Sovyetler Birliği'nde, Moskova vilayetinin Tambov şehrinde ziraat bölümünde enstitü diploması aldı. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran Krallığı'na gitti. Behdinan bölgesinin kimyasal saldırıya uğradığı sırada Ahmed Hado Qurtas bir kez daha mülteci olarak İran'a geçti ve daha sonra 1991 yılında Kürdistan'a geri döndü. 2022 yılında hayatını kaybetti. Kürtçe, Farsça, Türkçe ve Rusça dillerini bilmekteydi.
Mücadele Tarihi1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katıldı. 2 Ekim 1943 tarihinde Şaneder ve Şirwan Mezin'deki, 12 Ekim 1943 tarihinde Xêrezok'taki ve 6 Kasım 1943 tarihinde Gorêtu'daki karakolların ele geçirilmesinde yer aldı. 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konuldu. 5 Eylül 1945 tarihinde Meydan Morik polis karakolunun ele geçirilmesine katıldı. 11 Ekim 1945 tarihinde İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Rojhilat'a (Doğu Kürdistan) geçti. 31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan kuvvetinde peşmergelik görevinde bulundu. 29 Nisan 1946 tarihinde Sakız bölgesindeki (Rojhilat) Karawa ve Mirdeyi savaşlarına katıldı. 1947 yılında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra Qelatan ve Tergewer (Rojhilat) bölgesi savaşlarına katıldı. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra 3 Mart 1947 tarihinde Nelos savaşına (Rojhilat) katıldı.
Ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde Xwakurk yolu ve Bezargir ovası üzerinden Bakur Kürdistan topraklarından Şirwan ve Mizuri bölgesine geri dönen peşmergeler arasındaydı..
Dönüşlerinden sonra General Mustafa Barzani, 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaptı ve onlara kalma ya da Sovyetler Birliği'ne doğru gitme konusunda serbestlik tanıdı. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı aldılar. 22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etti. Geli Kotol (Katur) savaşı ve Mako köprüsü savaşlarına katıldı ve Mako ovası savaşında brno kurşunuyla yaralandı.
22 Mayıs 1947 tarihinde, Diri köyündeki geniş çaplı toplantı ve Sovyetler Birliği'ne gidiş kararının ardından kuvvetle birlikte yola çıktı. 9 Haziran 1947 ile 11 Haziran 1947 tarihleri arasında Geli Katur ve Mako köprüsü (Rojhilat) savaşlarına katıldı ve Mako ovası savaşında brno kurşunuyla yaralandı. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler tarafına geçti.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutuldular. Bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulax ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler ve 23 Aralık tarihinden itibaren askeri kıyafetler verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda günde dört saat boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşlarından Kürtçe dersleri aldılar..
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık kompleksine taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.
Mart 1949 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında (insanların hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını hükümete verdiği arazilerde) çalıştılar..
General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektuptan ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'e ulaşan ve Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatan bir mektup üzerine Stalin, Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek üzere derhal bir komite oluşturulması talimatını verdi. Komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu, bu nedenle Ahmed Hado Qurtas 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitti..
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu. Ahmed Hado Qurtas, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisi ile Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyine, Kürdistan'a geri döndü.
1963 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı. 1962-1970 yılları arasında Behdinan bölgesinde Heso Mirxan Dolameri ile kaldı. Mriba, Serê Akre, Pirs, Şuş, Şermna, Dinartê ve Qerewani savaşlarına katıldı; Şermna savaşında top şarapneli nedeniyle yaralandı. 1984 yılında Gulan Devrimi'ne katıldı ve Doktor Said Ahmed Nadir gözetimindeki Barzan kuvvetlerinde bölük komutanı oldu. Badliyan savaşına katıldı ve daha sonra özel bir kuvvetle Barzan bölgesine dönerek Beri Nizar, Alka, İrwan, Saka köylerinde bulundu ve Mergesor bölgesi savaşlarına katıldı. 1988 yılında Xwakurk destanına katıldı.
11 Aralık 2010 tarihinde, Kürdistan Demokrat Partisi'nin on üçüncü kongresinde, Barzan'daki ikinci devrimdeki, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin Sovyetler Birliği'ne doğru yolculuğundaki, Eylül Devrimi ve Mayıs Devrimi'ndeki mücadelesi ve direnişi nedeniyle Başkan Mesud Barzani tarafından kendisine Barzani Madalyası verilmiştir.
Kaynakça:1- Hamid Gevheri, Midalyaya Barzani berztirîn xelatî rêzlênan (Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü), Cilt 1, (Erbil- Haci Haşim Matbaası- 2015), s. 432-433.
2- Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Planlama Bakanlığı, Kürdistan Bölgesi illerinin idari birimleri ve ailelerin ve nüfusun sayısı, Erbil, 2009, s. 134, 137-138.
3- Hamid Gerdi, Puxtey Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil- Aras Basın ve Yayın Kurumu- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2004), s. 34, 51, 60, 62, 67, 80, 90, 95, 133, 139, 151, 155, 170.
4- Haydar Faruk es-Samerrai, Ziya Cafer ve Siyasi ve Ekonomik Rolü Irak'ta, (Londra– Darulhikme- 2016), s. 203.
5- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil- Rojhilat Matbaası- 2013), s. 45.
6- Şevket Şeyh Yezdin, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam- Xebat Matbaası- 1996), s. 36.
7- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt 2, (Duhok- Duhok İli Matbaası- 2013), s. 577, 607, 619, 856.
8- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt 3, (Duhok- Duhok İli Matbaası- 2013), s. 974, 1005.
9- Ömer Faruki, Serdar-ı Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2002), s. 39.
10- Abdurrahman Mella Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931- 1991 Arasında, Birinci Baskı, (Erbil- Kültür Bakanlığı Matbaası- 2001), s. 121, 126-127.
11- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil- Haci Haşim Matbaası- 2015), s. 21, 35, 44, 203, 273, 328, 366, 517, 532.
12- Kaid Miro Mirozi, Guretuvi Savaşı, 6 Kasım 1943, Denge Peşmerge Dergisi, Peşmerge Düzenleme Ofisi Organı, Sayı 43, Pirmam, Kültür Matbaası, 31 Temmuz 2001, s. 25.
13- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye- Peywend Matbaası- 2011), s. 84, 94-96.
14- Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959, s. 2, 4.
15- Şehit Komutan Heso Mirhan Jajoki'nin Anılarından, Barzanilerle Sovyetler Birliği'ne Gidişin 62 Günü Barzani ile Birlikte, Birinci Baskı (Erbil- Kültür Matbaası- 1997), s. 118.
16- Leys Abdülmuhsin Cevad ez-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat- Darurreşid Yayıncılık- 1979), s. 288.
17- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok- Xebat Matbaası- 1998), s. 91, 95, 131, 139, 153, 184, 188, 193-197, 200-201, 205, 456.
18- Necef Gulu Pessiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam- Kürdistan Demokrat Partisi'nin Altın Jübilesi- 1996), s. 260.
19- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Kurulu Arşivi.