Biyografi

Babekir Muhammed Zübeyr, 1920 yılında Erbil vilayetinin Mergesor kazasına bağlı Hesni köyünde dünyaya geldi. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve ziraat bölümünden enstitü diploması almıştır. Yine Sovyetler Birliği'nde Şükriye Yusuf ile evlenmiş ve 1959 yılında doğan Zübeyr Babekir adında bir oğulları ve Hediye adında bir kızları olmuştur. Ailesi (Ukrayna Cumhuriyeti'ndeki) Kırım Yarımadası'nın Tatar milletindendir. 12 Haziran 1963 tarihinden 20 Aralık 1963 tarihine kadar Şükriye Yusuf, iki çocuğuyla birlikte Erbil'de Baas rejimi tarafından eşinin Mustafa Barzani ile birlikte olması ve peşmerge olması suçlamasıyla tutuklanmış ve hapse atılmıştır. Hapisten çıktıktan sonra İskan Mahallesi'nde ve daha sonra Seydawe Mahallesi'nde ikamet etmiş, hükümet adamlarının gözetimi altında kalmış ve daha sonra Sovyetler Birliği'ne dönmüştür.

Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra Babekir Muhammed, 1959 yılında Erbil Ziraat Müdürlüğü'nde ziraat rehberi olarak atanmıştır. Eylül Devrimi'ne katılımından dolayı işinden uzaklaştırılmış ancak 1971 yılında 11 Mart Anlaşması'ndan sonra işine geri dönmüştür. 1972 yılından 1975 yılına kadar ziraat rehberi olarak Barzan Ziraat Müdürlüğü'ne nakledilmiştir. Kürtçe, Rusça ve Farsça olmak üzere üç dil biliyordu. 1998 yılında ailesiyle birlikte Güney Kürdistan'a dönmüş ve 2003 yılında vefat etmiş ve Hesni köyünde toprağa verilmiştir.

Mücadele Hayatı

 Babekir Muhammed, 1943 yılında devrime katılmadan önce Irak ordusunda askerdi ve Kürdistan halkının büyük çoğunluğu gibi Irak ordusunda asker olmayı kabul etmeyerek askerlikten kaçmış ve ikinci Barzan Devrimi saflarına katılmıştır. Bu nedenle 19 Ağustos 1945 tarihinde askeri örfi mahkeme kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur.

11 Ekim 1945 tarihinde ve ikinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra, beraberindeki Mustafa Barzani ve arkadaşları Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokrat Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 31 Mart 1946 tarihinde Barzan gücü çerçevesinde cumhuriyeti savunmuştur. Zübeyr Muhammed adında bir kardeşi de 1945 yılında Kürdistan Demokrat Cumhuriyeti'nde vefat etmiştir.

 Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'daki Neğede savaşı ve Şino savaşına katılmış, ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde Hınere ve Berazgir ovası yoluyla Kuzey Kürdistan topraklarından Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasında yer almıştır.

Dönüşlerinden sonra General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde arkadaşlarıyla bir toplantı yapar ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakır. Orada tüm arkadaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani 'nin Sovyetler Birliği'ne gidişinde ona eşlik etmiş, Qetur halk savaşına ve Mako köprüsü savaşına katılmıştır. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm arkadaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili üstü açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuş, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş ve yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayvalak ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Bakü kentindeki bir askeri kampa nakledilmişler ve 23 Aralık ayında askeri üniformaları verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda gün içerisinde dört saat boyunca okuryazarlığı olan bazı arkadaşları tarafından kendilerine Kürtçe dersi verilmiştir.

Cafer Bağırov'un arkadaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verilir ve orada da askeri eğitime devam ederler.

1949 yılının Mart ayında arkadaşlarıyla birlikte grup ve bölükler halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (kolhoz) dağıtılmışlar ve (insanların hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri) kolhoz tarlalarında çalışmışlardır.

Büyük bir çabadan ve General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaşır; Barzani bu mektupta arkadaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatır. Stalin derhal Barzani'nin arkadaşlarının durumunu incelemek üzere bir komite kurulması emrini verir. Komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur. Bu nedenle kendisi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi'nden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve 11. maddenin uygulanması ile, 1959 tarihli 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve arkadaşları genel aftan yararlanmışlardır.

Irak Cumhuriyeti 1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında kurulduktan sonra, 16 Nisan 1959 tarihinde arkadaşlarıyla birlikte Grozia gemisi ile Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür. 

1962 yılında Eylül Devrimi 'ne katılmış, üstçavuş olmuş ve savaşlara katılmıştır. 1975 yılında, Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran'a gitmiş ve Doğu Kürdistan'ın Neğede şehrine yerleşmiştir.

 1979 yılında Gulan Devrimi yapmıştır ve hem Lolan Savaşı hem de Elovtan Savaşı'na katılmıştır. 1992 yılında emekli olmuş ve 1998 yılında ailesiyle birlikte Güney Kürdistan'a geri dönmüştür.

Kaynaklar:

    1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi

    2. Hamid Gerdi, Puxtêy Mêjûnamê (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayıncılık Kurumu - Eğitim Bakanlığı Basımevi - 2004).
    3. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Siyasi ve Ekonomik Rolü Irak'ta, (Londra – Dar el-Hikme - 2016).
    4. Şehit komutan Hasso Mirxan Jajoki'nin notlarından, Barzani ile 62 Gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, Birinci Baskı (Erbil - Roşinbiri Basımevi - 1997).
    5. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Basımevi - 1998).
    6. Barzan Devrimi Şehitlerinin İtibarının İadesine İlişkin Genel Af Komitesi Karar Metni, Rizgari Dergisi, Sayı 2،3, Rabıta Basımevi, Bağdat, 1 Nisan 1959.
    7. Ansiklopedi Heyeti Arşivi, Nadir Babekir Muhammed Zübeyr ile yapılan görüşme metni, 13 Nisan 2019 tarihi - Pirmam.