1926 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesindeki Ergoş köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evli olup eşinin adı Safiye Ali Ahmed'dir ve 1946 yılında doğan Ömer adında bir oğulları vardı.
Derviş Ömer, Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra Moskova'daki Tarım Enstitüsü'nde tarım eğitimi almıştır. Sovyetler Birliği'nde ikinci kez Şefika Murad Ali ile evlenmiş; Sabri (1954 doğumlu), Fatime (1956 doğumlu) ve Fevziye (1959 doğumlu) adında bir oğlu ve iki kızı olmuştur. Eşi Şefika, Kırım Yarımadası Tatar milletindendir.
Derviş Ömer; Kürtçe, Farsça, Türkçe ve Rusça dillerini biliyordu. 29 Ocak 1990 tarihinde Tahran şehrinde vefat etmiş ve Zive yerleşkesindeki Mela Bask mezarlığına defnedilmiştir.
Mücadele Tarihi1945 yılında ikinci Barzani devriminin saflarına katılmış ve çatışmalarda yer almıştır. Bu nedenle 19 Ağustos 1945 tarihinde askeri örfi mahkeme kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulmuştur.
11 Ekim 1945 tarihinde, ikinci Barzani devriminin yenilgisinden sonra, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 31 Mart 1946 tarihinde Barzan kuvvetleri bünyesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde (Hakkari ve Berazgir Ovası üzerinden) Kuzey Kürdistan toprakları yoluyla Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.
Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne doğru gitme konusunda serbest bırakır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru yolculuğunda eşlik etmiş, Qotur geçidi ve Mako köprüsü savaşlarına katılmış; büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler tarafına geçmiştir.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar ve askerler tarafından korunmuşlardır. Yiyecek, kıyafet ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçin, İyolakh ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve 23 ayının aynı gününde kendilerine askeri üniforma verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim yaptırılmıştır. Aynı zamanda günlük dört saat boyunca, aralarında okuma yazma bilen yoldaşları tarafından Kürtçe dil eğitimi verilmiştir.
Cafer Bakırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampı 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçık yerleşkesine taşımaya karar verilir ve orada askeri eğitime devam ederler.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolektif köy çiftliklerine (kolhozlara) dağıtılmışlar ve tarlalarda (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır.
General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'in eline geçen bir mektupta Barzani kendi yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatır. O da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması kararını verir. Komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur; bu yüzden kendisi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.
Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde; üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (A) fıkrası ve (11) maddesinin uygulanması ve 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur ve kendisi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle, Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
Derviş Ömer, Eylül Devrimi'ne katılmış, tabur komutanlığı yapmış ve çatışmalarda yer almıştır. Birçok kez hafif yaralanmış, 1974 yılında Makok Dağı'ndaki Hanzad savaşında ağır yaralanmış ve yarasının ciddiyeti nedeniyle yurt dışına gönderilmiştir. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran Krallığı'na gitmiş, İran Kürdistan Demokrat Partisi'nin savaşına katılmış, ayrıca Gulan Devrimi'nde de yer almıştır. 1988 yılında Xakurke destanına katılmıştır.
Kaynaklar:- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi arşivi.
- Hamid Gerdi, Puxtey Mijunami (Tarih Özeti), birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).
- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil - Rojava Matbaası – 2013).
- Şevket Şeyh Yezdin, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, ikinci cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, cilt üç, (Duhok - Duhok Vilayet Matbaası - 2013).
- Ömer Faruki, Serdar Dana Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
- Abdurrahman Molla Habib Ebubekir, 1931-1991 Yılları Arasında Barzan Aşireti, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
- Hetav Dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
- Şehit Komutan Haso Mirxan Zazoki'nin notlarından, Barzani ile 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
- Leys Abdulmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darürreşid Yayınları - 1979).
- Muhammed Salih Pindroyi (Cegersoz), Mezuri Bala Bölgesi'nin Kültürel ve Sosyal Yaşamı, (Erbil – Rojhilat Matbaası -2020).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
- Necef Gulu Pesiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras'ın Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).