Hacı Haydar Süleyman, 1922 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesinin Erguş köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'nde Temerya ile evlenmiş, hem Kürtçe hem de Rusça bilmiştir. 1983 yılının Ağustos ayının 1 gününde Herir kasabasında vefat etmiş ve orada toprağa verilmiştir.
Mücadele Tarihi1943 yılında ikinci Barzan devrimi saflarına katılmış, 1943 yılının Kasım ayının 10 gününde Mezin karakolunun ele geçirilmesine katılmış ve yaralanmıştır. 1945 yılının Ağustos ayının 19 gününde örfi askeri mahkemenin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur.
1945 yılının Ekim ayının 11 gününde, ikinci Barzan devriminin yenilgisinden sonra, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla beraber Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 1946 yılının Mart ayının 31 gününde Barzan kuvvetleri bünyesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönmesinden sonra, Doğu Kürdistan'daki Sekiz cephesindeki savaşlara katılmıştır. Ayrıca 1947 yılının Nisan ayının 19 gününde (Hakkari ve Berazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgelerine dönen peşmergeler arasındadır.
Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 6 gününde Erguş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapar ve kalmaları ya da Sovyetler Birliği'ne doğru gitmeleri konusunda onları serbest bırakır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne doğru gitme kararı alırlar. 1947 yılının Mayıs ayının 23 gününde, General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Geli-i Kotur savaşına ve Maku köprüsü savaşına katılmıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18 gününde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'nden Sovyetler Birliği'ne geçmiştir.
Sovyetler Birliği'ne vardıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19 gününde, tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde kırk gün boyunca dikenli tellerle çevrili açık bir kampta tutulmuşlar, bir grup asker tarafından korunmuşlar, yiyecek, giyecek ve hareket etme bakımından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10 gününde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 gününde onlara askeri kıyafetler verilmiş, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda günde dört saat boyunca bazı okuma yazma bilen yoldaşları tarafından Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29 gününde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte bölükler halinde uçakla Aral Gölü'nün ortasındaki Munyak Adası'na nakledilmişlerdir. Birçok çabadan ve General Mustafa Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline geçen bir mektupta Barzani, yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatır. O da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması kararını verir ve komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması olur. Bu nedenle kendisi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gider.
Irak'ta 1958 yılının 14 Temmuz devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25 gününde, üçüncü ve yedinci maddeler ve onuncu maddenin (a) fıkrası ve 11 maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılının 19 sayılı değiştirilmiş yasasına dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Kendisi 1959 yılının Nisan ayının 16 gününde yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür. Eylül Devrimi'ne katılmıştır, 1974 yılında İsa Suvar kuvvetlerinde tabur komutanı olmuştur.
Kaynaklar:- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.
- Hamid Gerdi, Puxtêy Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra - Dar-ül Hikme - 2016).
- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojava Matbaası - 2013).
- Şevket Mela İsmail Hasan, Eylül Devrimi Tarihinden Günler, Birinci Baskı, (Erbil - Tefsir Basım ve Yayın Bürosu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2007).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, İkinci Cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Üçüncü Cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Ömer Faruki, Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadelelerinin Dahi Komutanı, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
- Ali Tahir Horki, İki Devrimin Peşmergesi (Cedan Emer Hesen) ile Bir Görüşme, Dengi Peşmerge Dergisi, Peşmerge Genel Kültür ve Yayın Bürosu Organı, Sayı 171, Pirmam, Haziran 2012.
- Karvan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peyvend Matbaası - 2011).
- Leys Abdülmuhsin Cevad el-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Dar-ür Reşid Yayını - 1979).
- M. Ahmed Muhammed Çiço, Muhammed Çiço Pendroyi'nin Hatıralarından Tarihe, Birinci Baskı, (Erbil - Şehab Matbaası - 2010).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).