Hali Mem Hado Yusuf, 1920 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesine bağlı Serderya köyünde doğmuştur. General Mustafa Barzani 'nin Sovyetler Birliği yetkilileri nezdindeki talebi üzerine ve kültürel ve mesleki düzeyini yükseltmek amacıyla, yetkililerden izin ve onay aldıktan sonra Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüştür, 1963 yılında Erbil'de vefat etmiştir.
Mücadele Tarihi1947 yılının Mayıs ayının 23'inde Sovyetler Birliği'ne doğru olan harekete katılmış ve Rirev savaşlarında yer almıştır. 1947 yılının Haziran ayının 18'sinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki uluslararası sınırda bulunan Aras Nehri'nden geçiş yapmıştır. Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19'unda tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar; yemek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır.
1947 yılının Aralık ayının 10'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'deki Hazar Denizi kıyısında bulunan bir kampa nakledilmişler, aynı ayın 23'ünde kendilerine askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, gün içinde dört saat boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, 1948 yılının Ağustos ayının 29'ünde askeri kampın Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verilmiştir ve orada da askeri eğitime devam etmişlerdir. 1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devletin payını verdiği araziler) dağıtılmışlar ve kolhoz çiftliklerinde çalışmışlardır.
General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'in eline Barzani'nin yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlattığı bir mektup ulaşır. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması talimatını verir ve komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur. Bu nedenle kendisi, Sovyetler Birliği'nde 1951 yılının Kasım ayında Vriviski şehrine gitmiştir.
1958 yılının Temmuz ayının 14 devriminden sonra General Mustafa Barzani'nin geri dönüşüyle birlikte, 1959 yılının Şubat ayının 25'sinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve (11) numaralı madde uyarınca, 1959 yılında 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulmuştur. Kendisi, 1959 yılının Nisan ayının 16'sında yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
Kaynaklar:-
Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi
- Hamid Gerdi, Puxtêy Mêjûname (Tarih Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Şaban Ali Şaban, Hêndêk Zanryî Siyasî u Mêjûyî (Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler), Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kronolojîya Kurdistanê u Cîhanê (Kürdistan ve Dünya Kronolojisi), Birinci Baskı, İkinci Cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Eşîretî Barzan lê Nêwan 1931 - 1991, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
- Karwan Muhammed Mecid, Barzanîyekan lê Mehabadewe bo Sovêt (Barzaniler Mahabad'dan Sovyetlere), Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peyvend Matbaası - 2011).
- Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959 .
- Şehit Komutan Haso Mirhan Jajoki'nin anılarında, Barzanilerle Sovyetler Birliği'ne gidişinde 62 gün Barzani ile birlikte, Birinci Baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
- Mesud Barzani, Barzanî u Bizûtnewey Rizgarîxwazî Kurd (Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi) 1931- 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).