Öğretmen Haydar Muhammed-Amin, 1946 yılında Partinin saflarına katıldı, 1953 yılında Kürdistan Öğrenciler Birliği'nin ilk kongresinde idari kurul üyesi seçildi, kısa bir süre sonra Kürdistan Öğrenci Birliği sekreteri olarak atandı. 1960 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin (5. Kongre) Merkez Komitesi yedek üyeliğine seçildi.

Biyografi 

Öğretmen Haydar Muhammed-Amin, 1927 yılında Erbil'de doğdu, 1946 yılında hapishanede lise son sınıf bitirme sınavlarına girdi, 1953 yılında Bağdat Eğitim Fakültesi İngilizce bölümünden lisans derecesini aldı, 1953 yılında Kürt mücadelesi nedeniyle kendisine istihdam hakkı verilmedi ve geçimini sağlamak için özel bir şirkette çalıştı. 1957 yılında Hilla Lisesi'ne öğretmen olarak atandı, 1958 yılında Irak Krallığı rejiminin yıkılmasının ardından Erbil Eğitim Müdürlüğü'ne tayin edildi ve öğretmen olarak görev yaptı. 1958 yılında Erbil İlköğretim Öğretmenler Evi'nde İngilizce Öğretmeniydi.

16 Ocak 1960 tarihinde Erbil'de kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti ve 22 Aralık 1960 tarihinde, Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı Khabat gazetesi ölüm haberini yayımladı; Kürdistan Demokrat Partisi Sekreteri ve Kürdistan Öğretmenler Sendikası Erbil şubesi ailesine başsağlığı dileklerini iletti. Kürtçe, Arapça ve İngilizce biliyordu.

Mücadele Anıları 

1942 yılında, Kürt yurtsever mücadelesi nedeniyle tutuklanan avukat Avni Yusuf Ahmed (1908-1988), Dr. Cafer Muhammed Kerim (1910-2000) (Dr. Cafer Fayli olarak bilinir) ve Hasan Taha Abdul-Aziz (1915-1999) (Hasan Katani olarak bilinir) adlı kişilerin serbest bırakılması amacıyla Erbil valiliği kapısı önünde düzenlenen gösteriye katıldı. Erbil valisi tarafından hapsedildiler, o ise 1946 yılında Parti saflarına katıldı, 1948 yılında hapsedildi ve lise son sınıf sınavlarını hapishanede geçti. 1948 yılında Bağdat Eğitim Fakültesi İngilizce bölümüne kabul edildi. 1948 yılında Genel Irak Öğrenciler Birliği'nin (Şeran Kongresi) temsilcisiydi.

1948 yılında Genel Irak Öğrenciler Birliği (Şeran Kongresi) üyesiydi, 1949 yılında siyasi faaliyetleri nedeniyle hapsedildi, 1953 yılında Kürdistan Öğrenciler Birliği'nin kurucu üyesiydi, 1953 yılında Kürdistan Öğrenciler Birliği'nin ilk kongresinin hazırlık komitesi üyesiydi, 1953 yılında Kürdistan Öğrenci Birliği'nin ilk kongresinde idari kurul üyesi seçildi ve kısa bir süre sonra Kürdistan Öğrenciler Birliği sekreteri olarak atandı. 1953 yılında Kürdistan Demokratik Gençlik Birliği'nin kurucusu ve liderlik üyesiydi. 1959 yılında Kürdistan Demokrat Partisi ikinci şube komitesinin Erbil Bölge Komitesi başkanı olarak atandı.

1959 yılında Irak Kürdistan Demokrat Partisi'nin dördüncü Kongresi için hazırlık kurulu üyesiydi, 1959 yılında Bağdat'ta Irak Kürdistan Demokrat Partisi'nin dördüncü kongresinin temsilcisiydi, 10 Aralık 1959 tarihinde Irak Kürdistan Demokrat Partisi temsilcisi olarak, Arap Sosyalist Baas Partisi tarafından düzenlenen suikast girişiminden sağ kurtulan Baştuğgeneral Abdülkerim Kasım'ın (1914-1963) iyileşmesi ve hastaneden taburcu olması vesilesiyle Erbil'deki Khabat gazetesi genel merkezinde bir konuşma yaptı. 15-17 Ağustos 1960 tarihlerinde, Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin ikinci kongresinde (Şaklava İkinci Kongresi) Erbil valiliği temsilcisiydi. 1960 yılında kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyeliğine (Beşinci Kongre) seçildi, 1960 yılında Kürdistan Öğretmenler Birliği Erbil şubesi sekreteriydi.

Kaynaklar:

  1. Hazırlayan: Selah Reşid, Mam Celal Didari Temen le Laweti-yewe bo Koşki Komari, birinci cilt, (Süleymaniye - Karo Matbaası - 2017), s. 40, 65.

  2. Sadi Yusuf, Zikra el-Munadil Haydar Muhammed Emin el-Muraşah lil-Lajna el-Markaziya lil-Parti, Ceridet Xebat, lisan-ı hal el-Hizb ed-Dimuqrati el-Kurdistani, Sayı 937, Erbil, Cuma, 13 Ağustos 1999, s. 7.

  3. Şwan Muhammed-Amin Taha Xoşnaw, Hewler le Newan Salani (1958 - 1963) Lekolîneweyek le Barudoxi Siyasi, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2012), s. 186.

  4. Cemal Nebez, Bîrrewerinameyê Ew Rojaneyî Carekî Diyî Nagerrinewe, (Süleymaniye - Şivan Matbaası - 2017), s. 41, 417 - 418, 513.

  5. Mam Celal, Xebat le Çî Yewe Hat u Çon Bu be Organî Partî? u Çon Berêwe Deçû?, Govarî Xak, Sayı 55, beşinci yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Ocak 2002, s. 5.

  6. Mam Celal, Salî Kongreyî Xwêndkaran, beşinci bölüm, Govarî Xak, Sayı 14, ikinci yıl, Süleymaniye, Diler Ofset Matbaası, 10 Ağustos 1998, s. 6, 8.

  7. El-Üstad Haydar Muhammed Emin fi Zimet el-Xulud, Ceridet Xebat (En-Nidal), lisan-ı hal el-Hizb ed-Dimuqrati el-Kurdistani, Sayı 413, ikinci yıl, Bağdat, Pazartesi, 23 Ocak 1961, s. 2.

  8. Zikra el-Munadil Haydar Muhammed-Amin el-Muraşah lil-Lajna el-Markaziya lil-Parti, Ceridet Xebat, lisan-ı hal el-Hizb ed-Dimuqrati el-Kurdistani - el-Muwahhad, Sayı 937, Erbil, Cuma, 13 Ağustos 1999, s. 7.

  9. Saman Kerim Mahmud, Yekîtî Qutabiyanî Kurdistan 1953 - 1975, (Kerkük - Kerkük Aydınlanma ve Sosyal Derneği - 2010), s. 34, 58.

  10. Sirwan Osman, Mêjûyêkî Pirşingdar u Karwanêkî Nepsawe, (Erbil - Roşinbirî Matbaası - 2014), s. 41.

  11. Sıddık Celilzade, Çen Wişeyekî Emek u Wefadarî bo Giyanî Pakî Xwalêxoşbu Haydar Muhammed Emin, Rojnameyî Birayetî, organı Kürdistan Demokrat Partisi - Yekgirtû, Sayı 1922, Erbil, Cumartesi, 16 Nisan 1994, s. 4.

  12. Abdülsettar Tahir Şerif, Kürdistan Devrimci Partisi Tarihi, İkinci Baskı, (Bağdat - Devrimci Yayınları - 1979), s. 142. 

  13. İrfan Aziz Aziz, Kürdistan Öğrenci Birliği Kongre ve Konferansları, (Erbil - Kürdistan Öğrenci Birliği Tarihini Yazma Projesi - Rojhilat Matbaası - 2012), s. 18.

  14. Mamoste Haydar Muhammed Emin'in vefatı, Rojî Nwê, sayı 11, birinci yıl, Süleymaniye, Kamaran Matbaası, Şubat 1960, s. 100.

  15. Beşinci Kongresi Kürdistan Demokrat Partisi, Rojî Nwê Dergisi, sayı üç, birinci yıl, Süleymaniye, Kamaran Matbaası, Haziran 1960, s. 56.

  16. Şaklava'daki Kürt Öğretmenlerin İkinci İç Kongresi, (Süleymaniye - Öğretmenler Sendikası Süleymaniye Şubesi - Jîn Matbaası - 1960), s. 109.

  17. Özel bir görüşmede Başkan Talabani (Kürdistan Öğrenci Birliği)'nin kuruluş detaylarını açıklıyor, Xebata Xwendekaran Dergisi, Kürdistan Öğrenci Birliği organı, sayı 109, Erbil, Roxana Matbaası, Haziran 2012, s. 9.

  18. Mam Celal, övülen meziyetlere, insani erdemlere, ender vasıflara ve yüksek ahlaka sahip bir mücadele adamı, El-İttihad gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin merkezi gazetesi, sayı 384, sekizinci yıl, Süleymaniye, Cuma, 5 Ağustos 2000, s. 3.

  19. Mam Celal, Kürdistan Öğrenci Birliği'nin kuruluşunun 46. yıl dönümü vesilesiyle, El-İttihad gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin merkezi gazetesi, sayı 306, yedinci yıl, Süleymaniye, Cuma, 19 Şubat 1999, s. 5.

  20. Şaklava'daki Kürt Öğretmenlerin İkinci İç Kongresi üyelerinin isimleri, Hetaw Dergisi, sayı 184, yedinci yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Çarşamba, 31 Ağustos 1960, s. 19.

  21. 15 - 17 Ağustos 1960 tarihlerinde Şaklava'da düzenlenen Kürt Öğretmenlerin İkinci Kongresi'ne katılan öğretmenlerin isimleri, Dengî Kurd gazetesi, sayı 19, birinci yıl, Bağdat, Mahabad Matbaası, Pazartesi, 22 Ağustos 1960, s. 3.

  22. Newzad Fuad Reşid, Kürdistan Demokrat Gençlik Birliği tarihinden bir buket çiçek, ikinci cilt, (Erbil - Kürdistan Demokrat Gençlik Birliği Sekreterliği - Welat Matbaası - 2018), s. 14.