Biyografi

Hüseyin Cercis Said, 1890 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesinin Pîndro köyünde dünyaya gelmiştir. Birinci Barzan İsyanı'nın yenilgisinden sonra, Şeyh Ahmed Barzani ve çok sayıda Barzani ailesi üyesinin Kuzey Kürdistan'a sığınması üzerine, 21 Haziran 1932 tarihinde ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne mülteci olarak geçmiştir. Daha sonra Türkiye Cumhuriyeti tarafından Irak Krallığı devletine teslim edilmiş ve Irak'ın güneyine nakledilmiştir. 31 Mart 1946 tarihinde Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti Ordusu'na bağlı Barzan Kuvvetleri bünyesinde, Abdullah Hüseyin ve Şino Hüseyin adındaki iki oğluyla birlikte Peşmerge olarak görev yapmıştır. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi; eşinin adı Meryem Salih olup, Abdullah Hüseyin (1923), Hoca Hüseyin (1929), Nergiz Hüseyin (1929), Leşkeri Hüseyin (1931) ve Cercis Hüseyin (1937) adlarında dört oğlu ve bir kızı vardı. 15 Nisan 1947 tarihinde Şeyh Ahmed Barzani ile birlikte Gader Nehri'nde tutuklanıp Dîana tel örgülerine götürülmelerinin ardından, oğullarından Hoca Hüseyin Musul Hapishanesi'ne, Şino Hüseyin ise Kerkük Hapishanesi'ne nakledilmiş; Şino Hüseyin Kerkük Hapishanesi'nde şehit edilmiştir. Rusça ve Kürtçe dillerini bilmekteydi. 1964 yılında Duhok ilinin Qumri köyünde vefat etmiş ve orada toprağa verilmiştir.

Mücadele Hayatı

(1907-1908) yılları arasında Osmanlılara karşı yapılan devrime katılmıştır. 1925 yılında Şeyh Said Piran İsyanı'na katılmış, (1927-1931) yılları arasında Ağrı İsyanı saflarına katılmış, 1932 yılında Birinci Barzan İsyanı saflarına katılarak savaşlarda yer almıştır.

 28 Temmuz 1943 tarihinde İkinci Barzan İsyanı saflarına katılmış, Ekim ayının 12 gününde Xêrezok Polis Karakolu'nun ele geçirilmesine, 20 Ekim tarihinde ise Zêt, Çemê ve Şirvan Mezin polis karakollarının ele geçirilmesine katılmıştır. Aynı yılın Kasım ayının 10 gününde Mezinê Polis Karakolu'nun alınmasında ve Kanyareş Savaşı'nda yer almıştır. Ölümsüz Barzani tarafından Xelan ve Qişla Cisrê Biav cephe komutanı olarak görevlendirilmiştir.

Polis karakollarının ele geçirilmesine katılması nedeniyle, 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak Askeri Örfi Mahkemesi kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulmuştur.

11 Ekim 1945 tarihinde, İkinci Barzan İsyanı'nın yenilgisinden sonra  Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçmiştir. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 31 Mart 1946 tarihinde Barzan Kuvvetleri bünyesinde cumhuriyeti savunmuş, Sekiz cephesindeki savaşlara katılmış ve Qelat köyünde yaralanmıştır.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılması ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşü sonrasında, Doğu Kürdistan'da bulunan Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde (Xakurke ve Deşta Berazger yolu üzerinden) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergeler arasındaydı.

Dönüşlerinden sonra,  General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onlara kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbestlik tanımıştır. Orada tüm yoldaşları mücadeleye devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 23 Mayıs 1947 tarihinde  General Mustafa Barzani'ye eşlik ederek Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Qetûr Vadisi ve Mako Köprüsü savaşlarına katılmış; büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar; askerler tarafından nöbet tutularak, yemek, kıyafet ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, İyulax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler; 23 Aralık tarihinde ise kendilerine askeri kıyafetler verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, günün dört saati okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe dersleri verilmiştir.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, 29 Ağustos 1948 tarihinde askeri kampın Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.

1949 yılının Mart ayında, yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolhoz (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği topraklar) köylerine dağıtılmış ve orada çalışmışlardır.

Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, sonunda Stalin'in eline bir mektup ulaşmış; bu mektupta Barzani yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatmış, Stalin ise derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması talimatını vermiştir. Komisyonun kararıyla hepsinin Vriviski şehrinde toplanması kararlaştırılmış; bu nedenle, adı geçen şahıs 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi'nden sonra   General Mustafa Barzani'nin dönüşüyle birlikte, 25 Şubat 1959 tarihinde, onuncu maddenin üçüncü ve yedinci fıkraları (A) bendi ve 11 maddesinin uygulanmasıyla, 1959 yılında çıkarılan 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu. Söz konusu şahıs, 16 Nisan 1959 tarihinde arkadaşlarıyla birlikte Grozya gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü. 

1961 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı ve bölük komutanı (serleq) oldu, çatışmalarda yer aldı. Mele Mustafa Barzani'nin Mele Mustafa Barzani emriyle devrim üssü olan Kumri'ye gönderildi ve Devrim Hastanesi sorumlusu yapılarak yaralı peşmergelerin tedavisi ve bakımı görevi kendisine verildi.

Kaynaklar:
  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
  2. Hamid Gevheri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, birinci cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
  3. Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  4. Haydar Faruk Es-Samarrai, Ziya Cafer ve Onun Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra - Darulhikme - 2016 M).
  5. Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
  6. Şevket Şeyh Yezdin, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
  7. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, üçüncü cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
  8. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, ikinci cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
  9. Ömer Faruki, Merhum Mele Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi Üzerine Sardar Dana, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
  10. Abdurrahman Mele Habib Ebubekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
  11. Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürdistan Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
  12. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
  13. Hetaw Dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
  14. Şehit Komutan Haso Mirxan Jajoki'nin Günlüklerinden, Barzani ile 62 Gün ve Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, birinci baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
  15. Leys Abdulmuhsin Cevad El-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darürreşid Yayınları - 1979 M).
  16. M. Ahmed Muhammed Çiço, Tarih İçin Muhammed Çiço Pendroyi'nin Günlükleri, birinci baskı, (Erbil - Şehab Matbaası - 2010).
  17. Muhammed Salih Pendroyi (Cegersoz), Mezuri Bala Bölgesinin Kültürel ve Sosyal Yaşamı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2020).
  18. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998),