Biyografi

İsmail Taha Ali, 1932 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Barzan nahiyesinin Bazi köyünde dünyaya gelmiştir. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve 1959 yılında Ziraat bölümünden üniversite diplomasını almıştır. Yine Sovyetler Birliği'nde Larisa Mihail Grigoryeviç ile hayatını birleştirmiş; Kürdistan, Pakistan ve Ali adlarında iki kız ve bir erkek çocukları olmuştur. Sovyetler Birliği'nden dönüşleri ve Eylül Devrimi'nin patlak vermesinden sonra, 12 Haziran 1963 ile 20 Aralık 1963 tarihleri arasında eşi Larisa Mihail, üç çocuğuyla birlikte Baas rejimi tarafından, eşinin Molla Mustafa Barzani'nin Peşmergesi olduğu gerekçesiyle Erbil'de tutuklanmış ve hapse atılmıştır. Daha sonra İskan Mahallesi'nde ve ardından Seyidava Mahallesi'nde ikamet ettirilerek gözetim altında tutulmuş ve daha sonra Sovyetler Birliği'ne geri dönmüştür.

Mücadele Hayatı

1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmış, bu nedenle 19 Ağustos 1945 tarihinde örfi askeri mahkemenin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulmuştur.

İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra, 11 Ekim 1945 tarihinde Molla Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçmiş, Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından 31 Mart 1946 tarihinde Barzan gücü çerçevesinde cumhuriyeti savunmuştur.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde (Hakkâri ve Barazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergeler arasında yer almıştır.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Gatur Halk Savaşı ve Maku Köprüsü Savaşı'na katılmış, büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırı arasında yer alan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar; yemek, giyim ve hareket serbestisi açısından savaş esiri gibi muamele görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın ve Ayolah bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Bakü kampına nakledilmişler ve 23 Aralık ayında kendilerine askeri kıyafetler verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldırılmıştır.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar; yemek, giyim ve hareket serbestisi açısından savaş esiri gibi muamele görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve 23 Aralık ayında kendilerine askeri kıyafetler verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldırılmıştır. Aynı zamanda günlük dört saat boyunca okuma yazması olan bazı yoldaşları tarafından Kürtçe öğrenim dersleri verilmiştir.

Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolhoz köylerine (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdiği araziler) dağıtılmış ve kolektif çiftliklerde çalışmışlardır.

General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Barzani'nin kendi yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup Stalin'e ulaşmış, o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması talimatını vermiştir. Komitenin kararıyla hepsinin Vriviski şehrinde toplanması kararlaştırılmış, bu nedenle kendisi 1951 Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.

14 Temmuz 1958 devriminden sonra Irak'ta ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve 11 maddesinin uygulanmasıyla, 1959 yılında değiştirilen 19 sayılı yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuş, kendisi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Groziya gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı yoluyla Kürdistan'a dönmüş ve Erbil'e yerleşmiştir.

1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış, 31 Temmuz 1983 tarihinde Irak hükümeti tarafından gerçekleştirilen Barzani Enfal operasyonunda, Abdulcebar İsmail (1968-1983) adındaki oğluyla birlikte Erbil iline bağlı Kuştepe yerleşkesinde kaybolmuştur.

Kaynakça:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi arşivi.

  2. Hamid Gerdi, Müşahhas Tarihçe, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi - 2004).
  3. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).
  4. Şehit komutan Haso Mirxan Jajoki'nin anılarında, Barzani ile 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997).
  5. Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
  6. Ansiklopedi Heyeti, Muhammed Esad Taha ile yapılan görüşme metni, 5 Mart 2019 tarihinde - Pirmam.
  7. Barzan devrimi şehitlerine itibar iadesine ilişkin genel af komitesi kararı metni, Rizgari dergisi, sayı 3،2, Rabita Matbaası, Bağdat, 1 Nisan 1959.