Kapo Halit Zübeyir, 1920 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Barzan nahiyesinde doğmuş, 1983 yılında Baas rejimi tarafından Enfal edilmiştir.
Mücadele Hayatı22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne giden yolda eşlik etmiş, Kotol (Katur) Savaşı ve Mako Köprüsü Savaşı'na katılmıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda yer alan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş, yemek, kıyafet ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Eylah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri kıyafetler verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, günün dört saati okuma yazma bilen yoldaşları tarafından kendilerine Kürtçe eğitim verilmiştir.
Cafer Bagirov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine nakledilmesine karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 Mart ayında, yoldaşlarıyla birlikte bölükler halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kollektif köylerine (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını hükümete verdiği araziler) dağıtılmış ve burada kolhoz tarlalarında çalışmışlardır.
Büyük çabalar ve General Mustafa Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline geçen ve Barzani'nin yoldaşlarının çektiği acıları anlattığı bir mektup üzerine, Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulmasına karar vermiştir. Komitenin kararıyla hepsinin Vriviski şehrinde toplanması sağlanmış, bu nedenle Kapo Halit Zübeyir 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulur ve Kapo Halit Zübeyir, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyine, Kürdistan'a geri dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi Peşmerge güçlerine katılmış ve Peşmerge olmuştur. 1975 yılında ve Eylül Devrimi 'nin çöküşünden sonra Güney Kürdistan'da yaşamını sürdürmüş, 1983 yılında Baas rejimi tarafından Enfal edilmiştir.
Kaynaklar:1- Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, Cilt 1, (Erbil- Hacı Haşim Matbaası- 2015).
2- Hamid Gerdi, Tarih Özeti, 1. Baskı, (Erbil- Aras Basım ve Yayın Kurumu- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2004).
3- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, 3. Baskı, (Erbil- Rojhilat Matbaası- 2013).
4- Ömer Faruki, Serdar Dana (Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi), 2. Baskı, (Erbil- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2002).
5- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, 1. Baskı, (Erbil- Kültür Bakanlığı Matbaası- 2001).
6- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil- Kürt Akademisi Yayınları- Hacı Haşim Matbaası- 2015).
7- Karvan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, 1. Baskı, (Süleymaniye- Peyvend Matbaası- 2011).
8- Şehit Komutan Haso Mirhan Jajoki'nin Anılarından, Barzani'nin Sovyetler Birliği'ne Gidişiyle İlgili 62 Gün Barzani ile Birlikte, 1. Baskı, (Erbil- Kültür Matbaası- 1997).
9- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat- Dar El-Reşid Yayını- 1979).
10- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok- Xebat Matbaası- 1998).
11- Necef Kulu Pessiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, 1. Baskı, (Pirmam- Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübile- 1996).
12- Ansiklopedi Heyeti Arşivi Kürdistan Demokrat Partisi.