Mart 11 anlaşmasından geri adım atarak liderlikle görüşmeleri askıya alan Irak hükümeti, Eylül Devrimi devrimi kısa sürede bitirme niyetiyle savaşı yeniden başlattı. Çünkü dört yıllık ateşkes ve görüşmeler sürecinde eski Sovyetler Birliği gibi süper güçlerle olan ilişkilerini güçlendirerek silah, mühimmat ve askeri danışmanlık temini vb. yollarla kendini öyle bir silahlandırmıştı ki artık hedefi olan Kürt devrimini bastırmayı gerçekleştirme gücüne sahipti.
Bölgenin önemli ve stratejik dağlarından biri olan Korêk Dağı'nda herhangi bir askeri güç dağın bütünü üzerinde hakimiyet kurarsa, Rewandiz şehri, Diyana ovası ve Soran havzası olarak adlandırılan çevresi tehlikeye girerdi; diğer gücün bu bölgede tutunması imkansız hale gelirdi. Irak ordusu daha önce askeri güçlerini Rewandiz garnizonundan ve Balekiyan köyünden Xelîfan kasabasının batısındaki Spîlik bölgesine çekmiş olsa da, Korêk Dağı'nın zirvesini hiçbir şekilde boşaltmamıştı.
Savaşın 1974 yılında yeniden başlamasıyla birlikte Peşmerge güçleri birkaç kez oraya sefer düzenledi ve saldırdı ancak zirveye hakim olamadı; aksine Irak ordusu gelişmiş silahlar, büyük güç ve arazinin zorluğu sayesinde orayı savunmayı başardı.
Korêk Dağı'nın coğrafi konumu, Geli Eli Beg'i Gorêz Dağı'ndan ayıracak şekildedir. Peşmergeler, Nisan 1974'te Gorêz'e düzenledikleri bir saldırıda Irak ordusuna ait karakolları ele geçirmeyi başardı. Irak ordusu defalarca orayı geri alıp oradan Diyana ovasına ve Balekayetî bölgesine doğru ilerlemeye çalışsa da başarılı olamadı.
Irak ordusu Geli Eli Beg'de de saldırı başlatmak ve ilerleyişini Hamilton yolu üzerinden sürdürmek istedi, ancak Peşmergeler savaşın bu cephesini korumak ve Irak ordusunun saldırı planını boşa çıkarmak için yolları mayınladı ve tank ve zırhlı araçlarının geçememesi için köprüleri patlatma hazırlıkları yaptı.
Saldırının başlamasıyla birlikte Peşmergeler, yol üzerinde bulunan birkaç köprüyü patlattı. Askerler köprüleri onarmakla meşgulken ve ordunun istihkam ile mayın temizleme birimi yolu açmaya başladığında, devrim topçuları şiddetli bir şekilde ateş açtı ve Belekian ile Bapıştian dağlarının yüksek noktalarından uzun menzilli Doçka silahlarıyla çalışmalarını yürütmelerine izin vermedi. Saldırıları başarısız oldu, bu nedenle ordu komutanları Rus danışmanların yardımıyla saldırıyı gerçekleştirebilecekleri başka bir yol düşündüler.
Gorêz ve Geli Eli Beg saldırılarıyla eş zamanlı olarak, Nisan ayında Korêk'in eteklerinde, Bêxal şelalesinin üst tarafında ve dağın başında Irak ordusu, savaş uçaklarının, ağır silahların ve sayısız askerin desteğiyle Peşmerge mevzilerine saldırdı. Başlangıçta Darqesp ve Gor Nok gibi bazı yerleri ele geçirmeyi başardılar ki bu her iki tarafta da can kaybına yol açtı, ancak Peşmergeler mevzilerini geri almak ve Irak ordusunu bu yerlerden çıkarmak için 19 Nisan 1974'da karşı saldırı düzenledi ve başarıya ulaşarak mevzilerine geri dönmeyi başardılar.
8 Ağustos 1974'de Irak ordusu, Tuğgeneral İsmail Taye Naimi komutasında, Peşmerge mevzilerini kırmak ve Rewandiz ile Diyana ovasını geri almak için hem Korêk hem de Gorêz dağlarına karşı yeniden kapsamlı bir saldırı başlattı. Arazinin zorluğu nedeniyle tank ve zırhlı araçlara güvenemeyeceği açıktı. Peşmerge güçleri çok sert bir şekilde önlerini kesti ve saldırıya karşılık verdi. Sonuç olarak Irak ordusu engellendi, çok büyük bir yenilgiye uğratıldı ve geri püskürtüldü; hatta savaş meydanında 400 ölülerini bıraktılar. Bu savaşta Peşmerge güçlerinden altı Peşmerge şehit düştü. Şunu belirtmek gerekir ki, Halid Dolemeri komutasındaki devrim topçuları, Irak ordusunun bu saldırısının başarısızlığa uğratılmasında önemli bir rol oynadı.
Irak ordusunun bu büyük yenilgiyle içi soğumadı, aksine savaş stratejisini değiştirdi. Peşmergelerin hayal ve düşüncesinden uzak bir plan düşündüler. Albay rütbeli Abdülvehhab komutasında, gecenin karanlığında Korêk Dağı'nın tepesinden aşağıya doğru, yani Korêk ile Bêxal arasında bir yol açmaya başladılar. Kaya bloklarını kaldırmak ve tank ile zırhlı araçlar için yol açmak amacıyla ağır buldozerler kullandılar.
8 Ağustos 1974 sabahında, 4 Tugayı'nın 5 dağ piyade gücü ve 8 zırhlı kuvvetinin 2 tank taburundan oluşan Irak ordusunun saldırısı; bu birlikler (T55) Sovyet tankları ve (M113) Amerikan zırhlılarından oluşuyordu ve dağın tepesinden aşağıya, Bêxal yoluna ulaşana kadar indiler.
Durum Irak ordusunun lehine döndü ve Peşmergeler o mevzileri boşaltarak geri çekildiler. Irak ordusunun tankları Rewandiz şehrine girdi ve Bapıştian Dağı'nın arka tarafından, dağın alt kısmına yerleştirilen ve Geli Eli Beg'e tepeden bakan Doçka'ya doğru tırmandılar. Bu Doçka, Gorêz Dağı, Geli Eli Beg ve Korêk eteklerinde Peşmerge güçlerine destek veriyordu; özellikle Geli Eli Beg'deki Irak ordusu askerleri, o Doçka nedeniyle Kani Maran'daki vadide başlarını çıkaramıyorlardı. Peşmerge güçlerinin içine düştüğü durumdan ve Irak ordusunun tankının onlara ulaştığından habersizdiler; orada üç Peşmerge vardı ve hepsi esir alındı.
Irak ordusu bu saldırıda, beş aydır Rewanduz ve Diyana'ya yeniden ulaşmak için yoğunlaştırdığı çabalarının ardından büyük bir zafer elde etti. Peşmerge güçleri de Seri Gorez'de Diyana'nın gerisine çekildi, Bêxal tarafında ise Korê Dağı'nın eteklerini terk ederek Benekawil ve Berziwe'ye çekildi; bu doğrultuda Akoyan Vadisi, Hindiren, Zozk ve Omer Ağa Boğazı'nda bir savunma hattı oluşturdu.
Kaynaklar:1- Eylül Devrimi Peşmergesi Kadir Hasan Sitkani ile görüşme 31/12/2022.
2- Gazi Adil Gerdi, Barzani'nin hizmetinde bir Peşmerge ... Haci Biroxi, birinci cilt, ikinci baskı, 2020, s. 446-448.
3- Senger İbrahim Xoşnav, Eylül Devrimi'nin Askeri Olayları 1970-1975, birinci baskı, Erbil, 2022, s. 201-202.
4- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi.
5- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, üçüncü cilt, ikinci bölüm, birinci baskı, Erbil 2004, s. 157.
7- Eylül Devrimi Peşmergesi Muhammed Aziz Ömer ile görüşme, 18/1/2023.