Miran Mirxan Mesih, 1925 yılında Erbil ili, Mergesor ilçesi, Piran nahiyesine bağlı Serukani köyünde dünyaya geldi. Evliydi, 1974 yılında Hacı Ömeran'dan dönüşünde Berazger ovasında kar altında donarak hayatını kaybetti.
Mücadele Tarihi1943 yılında, Molla Mustafa Barzani'nin Süleymaniye'den Barzan bölgesine dönüşü ve İkinci Barzan Devrimi'nin (1943- 1945) patlak vermesinin ardından, Devrimci Ordu saflarına katıldı ve Barzan bölgesindeki polis karakollarının ele geçirilmesi çatışmalarında yer aldı. 1945 yılında devrimin yenilgisinin ardından, Barzani savaşçıları ve aileleriyle birlikte Doğu Kürdistan'a (İran) göç etti. 1946 yılının başında Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, Barzan gücünde Cumhuriyet'in peşmergesi oldu. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin 1946 yılının Aralık ayında yıkılmasından sonra, General Mustafa Barzani komutasındaki Barzan Devrimci Ordusu ile birlikte İran Şahlık ordusuna karşı birçok çatışma ve savaştan geçerek, İran-Irak-Türkiye sınır üçgenindeki Nazdardağ bölgesinden Güney Kürdistan'a döndü ve ordu saflarında Mızuri aşireti bölgesine yerleşti.
22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne giden yolda eşlik etti, Kotol (Katur) savaşı ve Mako köprüsü çatışmasında yer aldı. Çok büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda yer alan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler tarafına geçti.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin "Nahçıvan" şehrinde, dikenli tellerle çevrili üstü açık bir alanda kırk gün boyunca tutuldular. Bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyecek ve hareket etme açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, İyulax ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir kışlaya nakledildiler. Aynı ayın 23 tarihinde onlara askeri kıyafetler verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının denetiminde günlük sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda, günün dört saati boyunca okuma yazması olan bazı yoldaşları tarafından Kürtçe dil eğitimi dersleri verildi.
Cafer Bağırov'un Barzani yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinin ardından, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti "Taşkent" yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.
1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtıldılar ve kolhoz (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devletin payını verdiği araziler) tarlalarında çalıştılar.
General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektup ve büyük çabanın ardından, sonunda Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı zorlukları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaştı. Stalin, Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek üzere derhal bir komite kurulması talimatını verdi ve komitenin nihai kararı hepsinin Vrevski şehrinde toplanması oldu. Bu nedenle Miran Mirxan Mesih, 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vrevski şehrine gitti.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu. Miran Mirxan Mesih, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a döndü.
1961 yılında Eylül Devrimi'nin Peşmerge güçlerine katıldı, peşmerge oldu ve çatışmalarda yer aldı.
Kaynaklar:1- Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, Birinci Cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
2- Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, Birinci baskı, (Erbil - Aras Basın ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
3- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
4- Ömer Faruki, Serdar Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadeleleri, İkinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
5- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, 1931- 1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
6- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürdistan Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
7- Karvan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, Birinci baskı, (Süleymaniye - Peyvend Matbaası - 2011).
8- Şehit Komutan Haso Mirxan Jajoki'nin Günlüklerinden, Barzani ile 62 Gün: Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, Birinci baskı, (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997).
9- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Dar El-Raşid Yayınları - 1979).
10- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
11- Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyıları'na, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübile - 1996).
12- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.