Yaşam Öyküsü

Salih Muhammed Mihe, 1910 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan-ı Mezin nahiyesinin Spindari köyünde dünyaya gelmiştir. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Han Ahmed'di. Yasin Salih (1931) ve Zerrin Salih (1940) adında bir oğlu ve bir kızı vardı. Salih Muhammed, 1974 yılında Spindari köyünde hayatını kaybetmiştir.

Mücadele Öyküsü

1947 yılının Mayıs ayının 23'sinde Sovyetler Birliği'ne giden yolculuğa katıldı. 1947 Haziran 16'unda Susuzi tepelerindeki savaşa katıldı ve bu savaşta yaralandı. 1947 Haziran 18'inde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçti.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19'ünde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir yerleşkede kırk gün boyunca tutuldular. Burada bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyim ve ulaşım konularında savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 1947 yılının Aralık ayının 10'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler. Aynı ayın 23'sinde kendilerine askeri kıyafetler verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda, günün dört saati boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşlarından Kürtçe öğrenme dersleri aldılar.

Cafer Bagirov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler. 

1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolektif köylere dağıtıldılar ve kolhoz (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdiği topraklar) tarlalarında çalıştılar. 

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'e ulaşan bir mektupta Barzani, yoldaşlarının yaşadığı zorluklardan bahsetti. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulmasına karar verdi. Komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu; bu nedenle adı geçen şahıs 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitti.

Irak'taki 1958 Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25'ünde, üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (A) fıkrası ve (11) maddesinin uygulanmasıyla, 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlandılar. 

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kuruldu. Adı geçen şahıs, 1959 yılının Nisan ayının 16'unda, arkadaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü.

Kaynaklar:

  1. Zerêr Süleyman Beg Dergeli, Bireweriyekanim lesalani 1943-1977da, (Süleymaniye - Rehend Yayınevi - 2002z).

  2. Şeban Ali Şeban, Henedêk zanistari siyasi u micuwi, üçüncü baskı, (Erbil - Rojava Yayınevi - 2013z).

  3. Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Eşireti Barzan leniwan 1931 - 1991, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Yayınevi – 2001z).

  4. Karwan Muhammed Mecid, Barzaniyekan lemhabbadawe bo Sovyet, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Yayınevi - 2011z).

  5. Le yaddashti fermandey şehid Heso Mirxan Jajoki, 62 roj legel Barzani da çuni Barzaniyekan bo yeketi Sovyet, birinci baskı (Erbil - Roşenbir Yayınevi - 1997z).

  6. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Sewret 14 Temuz 1958 fi El-Irak, (Bağdat - Dar El-Reşid Yayınları - 1979m).

  7. Mesud Barzani, Barzani u bizutnewey rizgarixwazi Kurd 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Yayınevi - 1998z).

  8. Necef Guli Pusiyan, Lemhabadi xwinawiwe heta lewarekani Aras, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996z).

  9. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.