Biyografi

Taceddin, 1919 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Piran bucağının Kelok köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Xecic Ehmed Mewlud'du. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve Petrol Enstitüsü'ne kabul edilmiş ancak bir yılı kaldığı için bitirememiştir. Yine Sovyetler Birliği'nde Meryem Ebas Qareman ile evlenmiş ve 1959 yılında doğan Hesen Taceddin adında bir erkek çocukları olmuştur. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Musul'daki şeker fabrikasında memur olarak işe başlamış, (1971-1972) yıllarında ikinci kez Musul'daki şeker fabrikasında memurluk yapmıştır. 1975 yılında, Eylül Devrimi sonrası kendi memleketinde kalmış ve daha sonra Erbil Karayolları Müdürlüğü'nde görevlendirilmiştir. 2010 yılında Erbil'de vefat etmiş ve Birkot Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Mücadele Geçmişi

Birinci Barzan Devrimi'ne katılmadan önce Taceddin Ağa Tacdin, Irak hükümetinde askerlik yapıyordu ve askerden firar etmişti. 1943 yılında İkinci Barzan Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 1945 yılının Ağustos ayının 19 gününde Irak askeri örfi mahkemesinin emriyle tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulmuştur. İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 1945 yılı Ekim ayının 11 gününde Doğu Kürdistan'a geçmiştir. 1946 yılı Mart ayının 31 gününde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzani güçlerinde peşmergelik hizmeti yapmış ve Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin Seqiz cephesindeki savaşlara katılmıştır. 1947 yılında Sofyan savaşına katılmış, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra 1947 yılı Mart ayının 19 gününde Neqede ve Şino savaşlarına katılmıştır. 1947 yılı Nisan ayının 19 gününde Xwakurk yolu ve Berazger ovası üzerinden Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılı Mayıs ayının 6 gününde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılı Mayıs ayının 23 gününde General Mustafa Barzani 'ye eşlik ederek Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Qetur Vadisi savaşına ve Maku Köprüsü savaşına katılmıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 18 gününde İran ile Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 19 gününde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün tutulmuş, askerler tarafından korunmuşlar ve yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçin, Ayulax ve Kelbajar bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılı Aralık ayının 10 gününde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler, 23 gününde kendilerine askeri kıyafetler verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuryazarlığı olan bazı yoldaşları tarafından her gün dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılı Ağustos ayının 29 gününde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verilmiş ve orada da askeri eğitime devam etmişlerdir.

1949 yılı Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kooperatif köylerine dağıtılmış ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdikleri arazilerde) çalışmışlardır.

Büyük çabalardan ve General Barzani'ninStalin'e gönderdiği birçok mektuptan sonra, sonunda Stalin'in eline bir mektup ulaşır. Bu mektupta Barzani yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatır ve o da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması emrini verir. Sonuç olarak komite, hepsinin Vriviski şehrinde toplanmasına karar verir. Bu nedenle adı geçen kişi 1951 yılı Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.

Irak'taki 1958 yılının Temmuz ayındaki 14 devriminden ve  General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25 gününde, yasanın üçüncü ve yedinci maddeleri ile onuncu maddenin (a) bendi ve (11) maddesinin uygulanması ile 1959 yılında düzenlenen 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulur. Adı geçen kişi, 1959 yılının Nisan ayının 16 gününde Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a geri dönmüştür. 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve Emer Ağa geçidi savaşında yer almıştır.

Kaynaklar:
    1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi arşivi.
    2. Hemid Gerdî, Puxtêy Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
    3. Haydar Faruk el-Samurrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).
    4. Şeban Ali Şeban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
    5. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
    6. Necef Quli Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokratik Partisi Altın Jübilesi - 1996).
    7. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt İki, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013).
    8. Ömer Faruki, Serdar Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
    9. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
    10. Şehit komutan Haso Mirxan Jajoki'nin anılarında, 62 gün Barzani ile birlikte Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşinbiri Basımevi - 1997y.).
    11. Hetav dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Basımevi, Cuma, 15 Nisan 1959.
    12. Leys Abdulmuhsin Cevad El-Zubeydi, Sevrati 14 Temmuz 1958 fi El-Irak, (Bağdat - Dar El-Reşid lil-Neşr - 1979m.).