Biyografi

Abdullah Ziyab Ali, 1929 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Barzan nahiyesinin Ziwe köyünde dünyaya geldi. 21 Haziran 1932 tarihinde ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne göç etti. Sovyetler Birliği'nde eğitim gördü ve lisans derecesini aldı. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Kerkük'te memur olarak atandı. 2 Ocak 2006 tarihinde vefat etti ve Barzan köyü mezarlığına defnedildi.

Mücadele Hayatı

Abdullah Ziyab Ali, ikinci Barzan devriminin yenilgisinden sonra 11 Ekim 1945 tarihinde Doğu Kürdistan'a geçti. 31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzani Kuvvetleri'nde Peşmerge oldu. 3 Mayıs 1946 tarihinde Mılqeren savaşına katıldı. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıkılmasının ardından 25 Mart 1947 tarihinde Hevers ve Heleci savaşlarında yer aldı.

 19 Nisan 1947 tarihinde Xakurke ve Berazger ovası yoluyla Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgelerine geri dönen Peşmergeler arasındaydı.

Geri döndükten sonra, General Mustafa Barzani 15 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaptı ve onlara kalma ya da Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbestlik tanıdı. Orada tüm yoldaşları mücadeleye devam etmeye ve Sovyetler Birliği'ne gitmeye karar verdiler. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği yolunda eşlik etti. Qotur Geçidi savaşı ve Maku köprüsü savaşlarına katıldı. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaştı.

Sovyetler Birliği'ne vardıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutuldular. Bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler. Aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniformalar verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda, günde dört saat boyunca eğitimli bazı yoldaşları tarafından onlara Kürtçe dil dersleri verildi.

Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinin ardından, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçuk topluluğuna taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler. 

Mart 1949 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtıldılar ve kolhoz (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdiği topraklar) tarlalarında çalıştılar. 

Büyük bir çabanın ve General Mustafa Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup Stalin'e ulaştı. Stalin, Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için derhal bir komite kurulmasına karar verdi. Komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu. Bu nedenle adı geçen kişi Kasım 1951 ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitti.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin geri dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, yasanın üçüncü ve yedinci maddeleri ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve 11 sayılı maddenin uygulanması uyarınca, 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına alındılar. 

1958 yılında Irak'ta Abdülkerim Kasım başkanlığında Cumhuriyet hükümeti kuruldu. Abdullah Ziyab Ali, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a geri döndü.  

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı. Zawite geçidi, Nehli vadisi, Duhok, Amedi, Zaho, Akre, Meriba ve Şexani savaşlarında yer aldı. Eylül Devrimi'nde Birinci Kuvvet komutan yardımcısıydı.

 1962 yılında Balekayeti, Xoşnaweti ve Koye çevresi, Piris, Sarij geçidi, Barzan, Rizani köprüsü ve Seri Bedarini savaşlarına katıldı. 1964 yılında Mela Mustafa Barzani'nin emriyle Ranya Kaymakamı görevine getirildi ve o bölgede yaralanarak tedavi için İran'a gönderildi.

Abdullah Ziyab Ali, 11 Mart 1970 tarihinde sınır muhafızı oldu. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra Irak hükümeti tarafından Irak'ın güneyine sürgün edildi. 1982 yılında Gulan Devrimi'ne katıldı ve üst düzey bir görevde bulundu. Kileşin ve Haci Ömeran savaşlarına katıldı. 1983 yılında mülteci olarak İran İslam Cumhuriyeti'ne geçti. 1988 yılında Xakurke destanına katıldı. Başkan Barzani'nin emriyle silah, mühimmat ve erzak nakliyesinden sorumlu oldu. 1991 yılında Kürdistan'a döndü ve Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Derbutk köyüne yerleşti. Başkan Barzani'nin emriyle Barzan bölgesindeki Nizari Komitesi sorumlusu oldu. Daha sonra Pirmam'a yerleşti. 

Kaynaklar:

  1. Ölümsüz Mücadeleci Mela Abdullah Ziyab Ziweyi, Denge Peşmerge Dergisi, Peşmerge Genel Örgütlenme Bürosu organı, Sayı 94, Erbil, Aras Matbaası, Ocak 2006.

  2. Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Planlama Bakanlığı, Kürdistan Bölgesi illerindeki idari birimler ve aile sayısı ve nüfus, Erbil, 2009.

  3. Serdar Caf, Eski Peşmerge Mela Abdullah Ziyab Ali çocukluğumdan beri Barzani Peşmergesi olmaktan gurur duyuyorum, Denge Peşmerge Dergisi, Peşmerge Genel Örgütlenme Bürosu organı, Sayı 28, Erbil, Aras Matbaası, 30 Nisan 2000.

  4. Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013S).

  5. Karvan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peyvend Matbaası - 2011S).

  6. Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.

  7. Şehit Komutan Haso Mirxan Jajoki'nin Anılarından, Barzani ile 62 Gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, Birinci Baskı (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997S).

  8. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998S).

  9. Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyıları'na, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996S).

  10. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti Arşivi.