وکیل جرجیس فتحالله شماس، معروف به جرجیس فتحالله المحامی، در سال ١٩٢٠ در شهر موصل متولد شد، از نظر ملیت کلدانی و از نظر دین مسیحی کاتولیک است، مقاطع ابتدایی و متوسطه و دبیرستان را در شهر موصل به پایان رساند، در سال ١٩٣٩ در رشته حقوق در دانشکده حقوق بغداد پذیرفته شد و در سال ١٩٤٣ مدرک کارشناسی دریافت کرد، مدت زیادی به شغل وکالت مشغول بود، در سال ١٩٧١ به کشور لبنان رفت و در آنجا ساکن شد، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول آواره‌ی کشور ایران شد، در ماه اوت ١٩٧٩ پس از پیروزی انقلاب مردم ایران و متشنج شدن وضعیت ایران، درخواست حق پناهندگی از کشور بریتانیا کرد، در سال ١٩٨٤ به عنوان پناهنده راهی پادشاهی سوئد شد و در آنجا ساکن شد، در ٢٣ ژوئیه ٢٠٠٦ در شهر اربیل درگذشت و در قبرستان عنکاوه در محدوده استان اربیل به خاک سپرده شد. مسلط به زبان‌های سریانی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، کردی، سوئدی و فارسی بود.
کارنامه‌ی مبارزاتیدر سال ١٩٤٦ به حزب استقلال عراق (حزب الاستقلال العراقي) پیوست، در سال ١٩٤٦ از بنیان‌گذاران حزب الشعب بود، صاحب امتیاز روزنامه عربی‌زبان الروافد بود، در سال ١٩٤٧ مسئول شاخه‌ی موصل حزب الشعب بود، در سال ١٩٤٨ به صفوف حزب دموکرات کردستان پیوست، در ٤ ژوئن ١٩٥٦ صاحب‌امتیاز روزنامه عربی‌زبان الرائد بود که در شهر موصل چاپ می‌شد و در ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ توسط مقامات نظامی تعطیل شد، در ٧ مه ١٩٥٩ صاحب‌امتیاز و سردبیر روزنامه عربی - کردی‌زبان الحقیقه (راستی) بود که در شهر موصل منتشر می‌شد و در ٣ آوریل ١٩٦٠ پس از ٢٤ شماره توسط حکومت جمهوری عراق تعطیل شد، در ماه ژانویه ١٩٥٩ از لیست معلمان حزب کمونیست عراق در انتخابات اتحادیه معلمان عراق در شهر موصل حمایت کرد.
در سال ١٩٥٩ در سازماندهی تظاهرات هواداران صلح در شهر موصل که توسط حزب کمونیست عراق انجام شد، نقش داشت و پس از آن در سرکوب کودتای سرهنگ عبدالوهاب الشواف (١٩١٦ - ١٩٥٩) در شهر موصل نقش داشت، در سال ١٩٥٩ در هیئت تحریریه روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان عراق بود، در سال ١٩٦٠ به کار وکالت در استان موصل مشغول بود، در سال ١٩٦١ همزمان با شعله‌ور شدن انقلاب ایلول با همکاری مهندس شوکت معروف به شوکت آکره‌ای، روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان را به‌صورت مخفیانه در شهر بغداد چاپ کرد، در سال ١٩٦١ توسط مقامات حکومت عراق بازداشت و به زندان رمادی در غرب عراق فرستاده شد، در همان سال مشمول عفو شد و آزاد گردید، سپس دوباره چاپ روزنامه خبات را آغاز کرد، در ٩ ژوئن ١٩٦٣ در زمانی که مشاور هیئت مذاکره‌کننده کنگره اول خلق (کنگره کوی) با رژیم بغداد بود، توسط شبه‌نظامیان (الحرس القومي) وابسته به حزب بعث عربی سوسیالیستی بازداشت و شکنجه شد.
در سال ١٩٦٨ در هیئت تحریریه مجله (الکادر و التآخي) بود، دومین سردبیر روزنامه عربی‌زبان (التآخي) بود، در سال ١٩٦٨ به صفوف نیروی پیشمرگه‌ی انقلاب ایلول پیوست. سالهای (١٩٦٨ - ١٩٦٩) مدرس درس مبانی علوم سیاسی و تاریخ معاصر عراق در دوره اول انستیتوی تربیت معلمان انقلاب بود، سالهای (١٩٦٨ - ١٩٦٩) مدرس درس امور و وضعیت عراق در دوره اول آموزشگاه تربیت کادر حزب دموکرات کردستان در روستای چومان در مناطق آزاد شده استان اربیل بود، در سال ١٩٦٩ مدرس درس علوم سیاسی در دوره دوم آموزشگاه تربیت کادر حزب دموکرات کردستان در روستای ناوپردان در مناطق آزاد شده استان اربیل بود، در ١٢ ژوئن ١٩٧٠ به فرمان مصطفی بارزانی (١٩٠٣ - ١٩٧٩) به عضویت هیئت حزب دموکرات کردستان برای دیدار از شهر نجف در غرب عراق به منظور شرکت در مراسم عزاداری آیت‌الله العظمی سید محسن حکیم (١٨٨٩ - ١٩٧٠) مرجع بزرگ شیعیان جهان درآمد، در ٢٥ ژوئن ١٩٧٠ شورای رهبری انقلاب عراق با فرمان دیگری، حکم دادگاه عرفی نظامی موصل درباره وی را لغو کرد، در ٢٣ اوت ١٩٧٠ با فرمانی از شورای رهبری انقلاب عراق، توقیف اموال منقول و غیرمنقول وی لغو شد.
در سال ١٩٧٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علیالبدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان ( کنگره هشتم حزب دموکرات کردستان ) انتخاب شد، از ماه ژوئیه ١٩٧٠ تا ماه نوامبر ١٩٧٠ مدرس درس جغرافیای عراق در دوره سوم آموزشگاه تربیت کادر حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد بود، در سال ١٩٧٠ به دلیل نوشتن مقاله‌ای به مناسبت درگذشت جمال عبدالناصر (١٩١٨ - ١٩٧٠) در روزنامه (التآخي) به مدت هفتاد روز توسط مقامات حزب بعث عربی سوسیالیستی در زندان (قصر النهایة) در شهر بغداد بازداشت و شکنجه شد، پس از رفتن به لبنان در سال ١٩٧٣ توسط دستگاه‌های اطلاعاتی لبنان برای مدتی بازداشت شد، سالهای (١٩٧٣ - ١٩٧٤) به فرمان مسعود بارزانی عضو کمیته آماده‌سازی و نگارش پروژه‌ی فدرالیسم اقلیم کردستان بود، در سال ١٩٧٤ از بنیان‌گذاران هلال احمر کردستان بود، در سال ١٩٧٤ مدرس درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان بود در دوره ششم آموزشگاه تربیت کادر حزب دموکرات کردستان در روستای زینوئی شیخ وابسته به استان اربیل، سالهای (١٩٧٤ - ١٩٧٥) سردبیر مجله (الکادر) و روزنامه خبات، ارگان حزب دموکرات کردستان بوده، در ٢٥ آوریل ١٩٩٩ به کردستان بازگشته و توسط وکیل «جوهری نامیق سالم» (١٩٤٦–٢٠١١) رئیس مجلس ملی کردستان در شهر اربیل مورد استقبال قرار گرفته است، روز یکشنبه ١٥ اکتبر ٢٠٠٠ توسط دکتر «روژ نوری صدیق» معروف به «روژ شاویس» رئیس مجلس ملی کردستان مورد استقبال قرار گرفته است، روزهای ٣ تا ٥ آوریل ٢٠٠١ در نخستین کنگره آکادمیک پیرامون کرکوک در تالار فرهنگ شهر اربیل شرکت کرده و سخنرانی نموده است.
از آثار او:
١. أضواء علی القضیة الآشوریة ـ. ١٩٣٣.
٢. الاصول التأریخیة لحركة العمال العالمیة ـ ١٩٤٦.
٣. اسقاط الحكم لایكون بهذا ـ ١٩٩٠.
٤. مغامرة الكویت، الوجة والخلفیة ـ ١٩٩١، در دو جلد.
٥. جرائم الحرب ومرتكبوها في العراق والكویت ـ ١٩٩٢.
٦. مباحث آثوریة تأریخ ما اهمله التأریخ ـ ١٩٩٧.
٧. زیارة للماضي القریب ـ ١٩٩٨.
٨. فاتحة انتشار المسیحیة في میزوپوتامیا. چهار جلد.
٩. كردستان أو الموت ـ (چاپ اول ـ ١٩٨٦)، (چاپ دوم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
١٠. حول جرائم الحرب وجرائم ضد السلم والإبادة العنصریة ـ (چاپ دوم ـ ٢٠٠٤).
١١. مهد البشریة ـ (چاپ اول ـ ١٩٧١)، (چاپ سوم ـ ٢٠٠١)، (چاپ چهارم ـ ٢٠١٠)، (چاپ پنجم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
١٢. جنوب كردستان ـ (چاپ دوم ـ ١٩٩٩)، (چاپ سوم ـ ٢٠٠١)، (چاپ چهارم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
١٣. جمهوریة مهاباد ـ (چاپ اول ـ ١٩٧٢)، (چاپ دوم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
١٤. العراق في عهد قاسم ـ ٢٠١٢، ترجمه در دو جلد.
١٥. قیام وسقوط الرایخ الثالث ـ ٢٠١٢، ترجمه در دو جلد.
١٦. نظرات في القومیة العربیة ـ ٢٠١٢، در پنج جلد.
١٧. السیر ـ ٢٠٠٥، ترجمه در سه جلد.
١٨. رجال و وقایع في المیزان ـ ٢٠١٢.
١٩. مذكرات بنڤنوتو چللیني ـ ٢٠١٢، ترجمه.
٢٠. مبحثان علی هامش ثورة الشیخ عبید الله النهري ـ (چاپ اول ـ ٢٠٠٠)، (چاپ دوم ـ ٢٠١٠)، (چاپ سوم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
٢١. یقظة الكرد ـ ٢٠١٢، در دو جلد به کردی ترجمه شده و با عنوان «بیداری کرد: تاریخ سیاسی ١٩٠٠ ـ ١٩٢٥» در سال ٢٠٠٩ چاپ شده است.
٢٢. حول جرائم الحرب وجرائم ضد السلم والابادة العنصریة ـ ٢٠١٤.
٢٣ . تاریخ الموسیقی العربیة، ترجمه.
٢٤. كارمن بروسیر ـ ١٩٥٤، ترجمه.
٢٥. تحلیف الشخص المعنوي الیمین في مقرارات محكمة تمیز العراق.
٢٦. رحلة الی رجال شجعان في كردستان، (چاپ دوم ـ ١٩٩٩)، (چاپ سوم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
٢٧. كیف تنطح السماء ـ ١٩٥٣، ترجمه.
٢٨. آخر محكوم بالموت، ١٩٣٣، ترجمه.
٢٩. ذكریات عن بیت الموتی، ١٩٥٣، ترجمه.
٣٠. قصه المحلفین ـ ١٩٥٨، ترجمه.
٣١. الموسڵ أم الربیعین ـ ١٩٥٦.
٣٢. تحلیف الشخص المعنوي الیمین في مقررات محكمة العراق ـ ١٩٥٧.
٣٣. تراث الاسلام ـ (چاپ اول ـ ١٩٥٤)، (چاپ دوم ـ ٢٠١٢)، ترجمه، در دو جلد.
٣٢. كرد وترك وعرب ـ (چاپ اول ـ ١٩٧)، (چاپ دوم ـ ٢٠١٢)، ترجمه.
٣٣. معنی أسماء الأصوات في كتاب الأغاني للأصفهاني ـ ١٩٥٨.
٣٤. هیئة المحلفین ـ ١٩٥٣.
منابع:-
آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان
-
اوریل دان، العراق في عهد قاسم، ترجمه و تعلیق جرجیس فتحالله، جلد اول، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٥١٢.
-
اوریل دان، العراق في عهد قاسم، ترجمه و تعلیق جرجیس فتحالله، جلد دوم، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٤٦٣.
-
ایضاح من الحزب الدیمقراطي الكردستاني في العراق، جریدة التآخي، شماره ١٣٤٤، بغداد، مطبعة التایمس، سه‌شنبه، ٢٩ مه ١٩٧٣م، ص ٤.
-
برعایة الرئیس البارزاني.. عقد مؤتمر أكادیمي حول كركوك، مجله گولان العربي، مؤسسة گولان للثقافة والأعلام، شماره ٥٩، سال پنجم، اربیل، ٣٠ آوریل ٢٠٠١م، ص ٢٥.
-
بوار نورالدین، كورد و كوردستان بیبلیۆگرافیا و پێڕستیان له كتێبی كوردیدا، جلد دوم بخش دوم، (تهران ـ چاپخانه تهران ـ ٢٠١٦ش)، ل ل ٣٠٢ ـ ٣٠٣.
-
پلوتارخ، السیر، ترجمه جرجیس فتحالله، جلد اول، (اربیل ـ منشورات آراس للطباعة والنشر ـ مطبعة وزارة التربیة ـ ٢٠٠٥م)، ص ص ١، ٦٥٦.
-
پلوتارخ، السیر، ترجمه جرجیس فتحالله، جلد دوم، (اربیل ـ منشورات آراس للطباعة والنشر ـ مطبعة وزارة التربیة ٢٠٠٥م)، ص ص ٦٦٣، ١٢٤٧.
-
پلوتارخ، السیر، ترجمه جرجیس فتحالله، جلد سوم، (اربیل ـ منشورات آراس للطباعة والنشر ـ مطبعة وزارة التربیة ـ ٢٠٠٥م)، ص ص ١٢٥٥، ١٩٢٨
-
جبار جباری، تاریخ الصحافة الكردیة في العراق، (بغداد ـ مدیریة الثقافة الكردیة العامة ـ مطبعة الامة ـ ١٩٧٥م)، ص ٥٤.
-
جرجیس فتحالله المحامي، العراق في عهد قاسم آراء وخواطر ١٩٥٨ ـ ١٩٨٨، جلد دوم، (سوئد ـ دار نبز للطباعة والنشر ـ ١٩٨٩م)، ص ص ٦٦٦ ـ ٦٦٨.
-
جرجیس فتحالله، رجال ووقایع في المیزان، (بیروت ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٩ ـ ١٩، ٨٠، ١٠١، ٤٣١.
-
جرجیس فتحالله، مبحثان علی هامش ثورة الشیخ عبیدالله النهري، چاپ دوم، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ـ ٢٠١٠م)، ص ص ١، ١٩٩.
-
جرجیس فتحالله، مغامرة الكویت الوجه والخلفیة، جلد اول، (استکهلم ـ ١٩٩١م)، ص ص ١، ٣٧٤.
-
جرجیس فتحالله، نظرات في القومیة العربیة حتی العام ١٩٧٠، جلد اول، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٥٨٥.
-
جرجیس فتحالله، مغامرة الكویت الوجه والخلفیة، جلد دوم، (استکهلم ـ ١٩٩١م)، ص ص ٣٧٥، ٧٠٢.
-
جرجیس فتحالله، نظرات في القومیة العربیة حتی العام ١٩٧٠، جلد دوم، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ٥٩٧، ١١٩٦.
-
جرجیس فتحالله، نظرات في القومیة العربیة حتی العام ١٩٧٠، جلد چهارم، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١٨٩٣، ٢٣٠٠.
-
جرجیس فتحالله، نظرات في القومیة العربیة حتی العام ١٩٧٠، جلد پنجم، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ٢٣٩٠٩، ٢٧٨٤.
-
جرجیس فتحالله، یقظة الكرد، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٧٠١.
-
جه‌رجیس فه‌تحوڵڵا، وریابوونه‌وه‌ی كورد مێژووی سیاسیی ١٩٠٠ ـ ١٩٢٥، ترجمه حسن جاف، بخش اول، (دهوک ـ مرکز پژوهش و انتشار موکریانی ـ چاپخانه خانی ـ ٢٠٠٩ش)، ل ل ١، ٩، ٣٤٤.
-
جه‌رجیس فه‌تحوڵڵا، وریابوونه‌وه‌ی كورد مێژووی سیاسیی ١٩٠٠ ـ ١٩٢٥، ترجمه حسن جاف، بخش دوم، (دهوک ـ مرکز پژوهش و انتشار موکریانی ـ چاپخانه خانی ـ ٢٠٠٩ش)، ل ل ١، ٣٤٥، ٧٥٢.
-
جه‌مال نه‌به‌ز، بیره‌وه‌ریینامه‌ی ئه‌و ڕۆژانه‌ی جاره‌كی دیی ناگه‌ڕێنه‌وه، (سلیمانیه ـ چاپخانه شڤان ـ ٢٠١٧ش)، ل ٣٧١.
-
حسن لطیف الزبیدی، موسوعة الأحزاب العراقیة، (بیروت ـ مؤسسة العارف للمطبوعات ـ ٢٠٠٧م)، ص ٤٨١.
-
دانا آدامز اشمیت، رحلة الی رجال شجعان في كردستان، ترجمه و تعلیق جرجیس فتحالله، (اربیل ـ دار آراس للطباعة والنشر ومنشورات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٣٥٢.
-
دانا آدامز اشمیت، سفر به سوی مردان شجاع در کردستان، ترجمه و تعلیق جرجیس فتحالله، چاپ دوم، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ١٩٩٩م)، ص ص ١، ٤٦٤.
-
دبلیو. ای. ویگرام و ادگار. تی. ای. ویگرام، مهد بشریت، ترجمه جرجیس فتحالله، (اربیل ـ انتشارات آراس و انتشارات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٤٤٦.
-
دبلیو. ای. ویگرام و ادگار. تی. ای. ویگرام، مهد بشریت: زندگی در شرق کردستان، ترجمه جرجیس فتحالله وکیل، (بغداد ـ انتشارات شرکت دارالعروبه جهانی برای نشر و توزیع ـ چاپخانه الزمان ـ ١٩٧١م)، ص ص ١، ٣٧١.
-
دبلیو. ای. ویگرام و ادگار. تی. ای. ویگرام، مهد بشریت: زندگی در شرق کردستان، ترجمه جرجیس فتحالله، چاپ چهارم، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ ٢٠١٠م)، ص ص ١، ٣٤٩.
-
تاریخ دوره‌های کادرهای پارتی، از کوهستان تا شهر، (اربیل ـ مرکز مطالعات و پژوهش‌ها و آکادمی پارتی ـ چاپخانه روژهه‌لات ـ ٢٠١٩ز)، ص ص ١٩، ٢٢، ٢٦، ٣٢، ٣٤، ٥٤.
-
رزگار نوری شاویس، ما خه‌بات را به صورت مخفیانه در بغداد پس از توقیف آن منتشر کردیم، روزنامه خه‌بات، ارگان رسمی حزب دموکرات کردستان ـ متحد، شماره ٩٢٢، اربیل، جمعه، ٣٠ آوریل ١٩٩٩م، ص ٨ ـ ٩.
-
رنیه موریس، کردستان یا مرگ، ترجمه و تعلیق جرجیس فتحالله وکیل، (لندن ـ کردولوژی ـ ١٩٨٦م)، ص ص ١، ١٤٣.
-
رئیس مجلس ملی کردستان عراق با استاد جرجیس فتحالله دیدار می‌کند، روزنامه خه‌بات، ارگان رسمی حزب دموکرات کردستان، شماره ٩٩٨، اربیل، جمعه، ٢٠ اکتبر ٢٠٠٠م، ص ٢.
-
رئیس پارلمان کردستان از شخصیت میهن‌پرست، جناب جرجیس فتحالله استقبال می‌کند، روزنامه برایه‌تی، ارگان حزب دموکرات کردستان ـ متحد، شماره ٢٨٢١، اربیل، دوشنبه، ٢٦ آوریل ١٩٩٩ز، ص ١.
-
سعید ناکام، خاطرات سعید ناکام، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ ٢٠٠٣ز)، ص ٢٣٥.
-
سی. جی. ادموندز، کردها، ترک‌ها و عرب‌ها، ترجمه جرجیس فتحالله، (اربیل ـ انتشارات آراس و انتشارات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٦٢٣.
-
جناب بارزانی هیئتی را برای شرکت در مراسم ترحیم برگزار شده برای روح درگذشته بزرگ، آیت‌الله العظمی سید محسن حکیم اعزام می‌کند، روزنامه التآخی، شماره ٤٦١، بغداد، چاپخانه دارالجاحظ، شنبه، ١٣ ژوئن ١٩٧٠م، ص ٥.
-
سید علی موجانی، سولماز صدقی، الهه نعمتی و ...، فرهنگ رجال و خاندان‌های معاصر عراق، (تهران ـ ناشر عظام ـ ١٣٩٢ هـ.ش)، ص ٣٠٣.
-
سر توماس آرنولد، میراث اسلام، ترجمه به عربی و تعلیق حواشی توسط جرجیس فتحالله، جلد اول، (اربیل ـ انتشارات آراس و انتشارات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٣٦٠.
-
سر توماس آرنولد، میراث اسلام، ترجمه به عربی و تعلیق حواشی توسط جرجیس فتحالله، جلد دوم، (اربیل ـ انتشارات آراس و انتشارات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٣١٩.
-
شعبان سعید محمد، من و کشمکش و موج‌های غم، (دهوک ـ چاپخانه دانشکده شریعت ـ ٢٠٠٠ز)، ص ٤٢.
-
شوان حسین شینک بالکی، جوهر نامق سالم ١٩٤٦ ـ ٢٠١١ زندگی و آثار و نقش سیاسی، دانشگاه سوران دانشکده ادبیات، گروه تاریخ، ٢٠١٦ز، (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشر نشده)، ص ٢٠٧.
-
صباح مهدی رمیض، مطبوعات دوران پادشاهی، (بیروت ـ مؤسسه مصر مرتضی برای کتاب عراقی ـ ٢٠١٠م)، ص ٥٨.
-
طیب الکیشکی، ایستگاه‌های برگزیده از انقلاب سپتامبر ١٩٦١، (دهوک ـ چاپخانه استانداری دهوک ـ ٢٠١٧م)، ص ٣٥.
-
عادل غفوری خلیل، احزاب اپوزیسیون علنی در عراق ١٩٤٦ ـ ١٩٥٤، (بغداد ـ کتابخانه جهانی ـ چاپخانه افست الانتصار ـ ١٩٨٤م)، ص ٨٨.
-
عبدالجبار عبد مصطفی، تجربه کار جبهه‌ای در عراق بین ١٩٢١ ـ ١٩٥٨، (بغداد ـ دارالحریه برای چاپ ـ ١٩٧٨م)، ص ١٢٩.
-
عبدالحمید درویش، نگاهی به جنبش کردی در سوریه، چاپ سوم، (سلیمانیه ـ مؤسسه مارگریت و مؤسسه جمال عرفان ـ چاپخانه کمال ـ ٢٠١٣م)، ص ١٥٧.
-
عبدالرزاق الحسنی، تاریخ وزارتخانه‌های عراق، جلد هفتم، چاپ هفتم، (بغداد ـ خانه امور فرهنگی عمومی ـ ١٩٨٨م)، ص ٤١.
-
عبدالفتاح علی البوتانی، مطالعات و مباحثی در تاریخ کردها و عراق معاصر، (اربیل ـ انتشارات اسپرێز ـ چاپخانه حاجی هاشم ـ ٢٠٠٧م)، ص ٤٣٦.
-
عبدالفتاح علی البوتانی، صفحاتی از حافظه موصلی "مجموعه مقالات و مصاحبه‌ها و موضوعاتی درباره تاریخ معاصر موصل"، (اربیل ـ آکادمی کردی ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین، ٢٠١٧م)، ص ٣٣٥.
-
عبدالمجید شوقی البکری، حماسه موصلی در رسوایی‌های کمونیستی، (موصل ـ چاپخانه جمهوری ـ ١٩٦٣م)، ص ص ٢٦، ٧٥ ـ ٧٦.
-
فرهاد حاجی، انسیکلوپدیا و فرهنگ زندگان کردستان: جرجیس فتحالله، مجله هیزل، شماره ٩، تابستان ٢٠٠٨ز، ص ص ١٩ ـ ٢٧.
-
فیصل الدباغ، فهرست کتاب‌شناختی روزنامه‌ها و مجلات کردی، بخش اول، مجله گولان العربی، شماره ١١، مؤسسه رسانه‌ای گولان، اربیل، چاپخانه وزارت فرهنگ، ٢٥ آوریل ١٩٩٧م، ص ٥٧.
-
تصمیم شورای فرماندهی انقلاب شماره ٧١٤، روزنامه وقایع عراق، وزارت فرهنگ و اطلاع‌رسانی در عراق، شماره ١٨٩٦ الف، سال دوازدهم، بغداد، یکشنبه، ٥ ژوئیه ١٩٧٠م، ص ٤.
-
تصمیم شورای فرماندهی انقلاب شماره ٩٥٨، روزنامه وقایع عراق، وزارت اطلاع‌رسانی در عراق، شماره ١٩١٥ الف، سال سیزدهم، بغداد، پنجشنبه، ٣ سپتامبر ١٩٧٠م، ص ٢.
-
لطیف نادر رواندزی، اهمیت دستگاه اطلاعات کردستان در انقلاب بزرگ ملی سپتامبر، مجله گولان، شماره ١٣٢، اربیل، ٢ اوت ١٩٩٧ز، ص ٤٦.
-
مام جلال، خه‌بات از کجا آمد و چگونه ارگان پارتی شد؟ و چگونه اداره می‌شد؟ مجله خاک، شماره ٥٥، سال پنجم، سلیمانیه، چاپخانه افست دلیر، ١٠ ژانویه ٢٠٠٢ز، ص ٥.
-
محمود فهیمی درویش و مصطفی جواد و احمد سوسه، راهنمای جمهوری عراق برای سال ١٩٦٠، (بغداد ـ وزارت ارشاد ـ خانه چاپخانه تمدن ـ ١٩٦١م)، ص ٤٤٨.
-
محمد علی اسماعیل، خاطراتم هفتاد سال عمر و بیش از نیم قرن مبارزه، (بدون مکان ـ ٢٠١٩ز)، ص ٥٦.
-
مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد، جلد سوم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ٢٠٠٢م)، ص ص ٢٥٣، ٣٩٣.
-
مصطفی نریمان، فرهنگ ادیبان و نویسندگان کرد، (بغداد ـ دبیرخانه عمومی فرهنگ و جوانان ـ چاپخانه اسعد ـ ١٩٨٦ز)، ص ٣٢.
-
ملا فاروق شوانی، همه کردها، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه روشنبری ـ ١٩٩٧ز)، ص ٦٦.
-
مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی کردستان عراق ١٩٤٥ ـ ١٩٥٨، (سلیمانیه ـ مرکز مطالعات استراتژیک کردستان ـ ٢٠٠٥ز)، ص ١٨٨.
-
میهوان محمد حسین، موضع بریتانیا در قبال مسئله کردی در عراق ١٩٧٥ ـ ١٩٨٠، (بدون مکان ـ مرکز زاخو برای مطالعات کردی ـ ٢٠١٨م)، ص ص ٣٢٤ ـ ٣٢٥، ٣٤٣.
-
نوزاد علی احمد، مطبوعات حزب دموکرات کردستان در خارج از وطن، (سلیمانیه ـ مؤسسه ژین برای احیای میراث مستند و مطبوعاتی کرد ـ ٢٠١٠م)، ص ٣٣.
-
هنری فیلد، جنوب کردستان مطالعه مردم‌شناختی، ترجمه جرجیس فتحالله، (اربیل ـ انتشارات آراس و انتشارات الجمل ـ ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٤٢٢.
-
هنری فیلد، جنوب کردستان، ترجمه به عربی توسط جرجیس فتحالله، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ چاپخانه آموزش و پرورش ـ ٢٠٠١م)، ص ص ١، ٤، ٢٩٨.
-
مصاحبه: آزاد عبدالواحد، دروینه‌ی روزهای زیور خطاب، (اربیل - چاپخانه روژهه‌لات - ٢٠١٩م)، ص ٥٧.
-
ویلیام ایگلتن جونیور، جمهوری مهاباد - جمهوری ١٩٤٦ کردی، ترجمه و تعلیق جرجیس فتحالله، (اربیل - انتشارات و چاپخانه آراس و انتشارات الجمل - ٢٠١٢م)، ص ص ١، ١٧ - ١٨، ٨٣ - ٨٤، ٨٨ - ٨٩، ٩١ - ٩٨، ١٠٠ - ١٠١، ٢٣٢.
-
ویلیام شایرر، ظهور و سقوط رایش سوم، ترجمه جرجیس فتحالله، جلد اول، (اربیل - انتشارات و چاپخانه آراس و انتشارات الجمل - ٢٠١٢م)، ص ص ١، ٨٣٠.
-
ویلیام شایرر، ظهور و سقوط رایش سوم، ترجمه جرجیس فتحالله، جلد دوم، (اربیل - انتشارات و چاپخانه آراس و انتشارات الجمل - ٢٠١٢م)، ص ص ٨٣٧، ١٦١٤.