زندگی‌نامه

نوری صدیق علی رسول، معروف به مهندس نوری شاویس، در سال ١٩٢٢ در شهر سلیمانیه متولد شد، پسر صدیق شا‌ویس افسر دوران حاکمیت شیخ محمود حفید (١٨٨١ـ١٩٥٦) است که در جنگ دربند بازیان علیه ارتش پادشاهی بریتانیا شرکت کرده است.

با ناهیده شیخ سلام احمد (١٩٢٢ـ ٢٠٠٥) معروف به استاد ناهیده سلام عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان ازدواج کرده است، پدر دکتر روژ نوری شاویس عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان و بروسک نوری شاویس عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان است. 

در سال ١٩٤٥ دانشکده مهندسی را در بغداد به پایان رساند، در سال ١٩٤٦ به عنوان مهندس به شهر حله منتقل شد، در سال ١٩٤٨ توسط مقامات پادشاهی عراق به شهر حله تبعید شد، در سال ١٩٦٢ معاون مدیر کار و اسکان در بغداد بود، در سال ١٩٦٤ در تنها مدرسه مرکزی «شورش» در گلاله معلم بود، در ٢٩ مارس ١٩٧٠ در کابینه احمد حسن بکر (١٩١٤ـ١٩٨٢) به عنوان وزیر راه و مسکن منصوب شد.

در سال ١٩٧٠ عمل جراحی قلب در بیمارستان کلیولند در ایالات متحده آمریکا برای وی انجام شد، در سال ١٩٧٢ به همراه علی عبدالله به نمایندگی از رئیس مصطفی بارزانی در مراسم ترحیم شیخ لطیف حفید در شهر سلیمانیه شرکت کرد، در روز یکشنبه ٢ ژوئیه ١٩٧٢ توسط مقامات اتحاد جماهیر شوروی به منظور درمان بیماری به مدت یک ماه به مسکو دعوت شد.

در ماه سپتامبر ١٩٧٢ عضو هیئت مؤسس باشگاه خانواده صلاح‌الدین در شهر بغداد بود، در ١٢ اوت ١٩٧٣ با فرمان جمهوری به عنوان وزیر دولت منصوب شد، در اوایل سال ١٩٧٤ دبیرکل دبیرخانه مسکن و شهرداری‌های انقلاب ایلول بود، در سال ١٩٧٤ پس از تصویب قانون شورای قانون‌گذاری و شورای اجرایی اقلیم کردستان به عنوان وزیر ارتباطات و راه منصوب شد، در ٧ آوریل ١٩٧٤ با فرمان جمهوری از سمت وزیر دولت در کابینه احمد حسن بکر برکنار شد.

در ٢٨ آوریل ١٩٧٤ پس از مصادره خانه‌اش توسط دولت عراق، خانواده‌اش به سمت مناطق آزاد شده اخراج شدند، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به عنوان پناهنده به پادشاهی ایران روی آورد، در ماه نوامبر ١٩٧٦ درخواست حق پناهندگی سیاسی از پادشاهی متحده بریتانیا کرد، در ١٤ مه ١٩٧٨ به عنوان پناهنده سیاسی در پادشاهی بریتانیا پذیرفته شد، در ١٥ نوامبر ١٩٨٣ در پادشاهی متحده بریتانیا درگذشت، به زبان‌های کردی، عربی و انگلیسی مسلط بود.

سوابق مبارزاتی

مهندس نوری شاویس سال ١٩٣٥ به صفوف «کومه‌ڵه‌ی ئازادیی کورد» پیوست، سال ١٩٣٦ در تظاهرات تشییع جنازه ژنرال مصطفی پاشا یامولکی (١٨٦٦ـ١٩٣٦) در شهر سلیمانیه شرکت کرد، روز ٢٠ مارس ١٩٣٧ به مناسبت روشن کردن آتش نوروز در تپه مامه‌یاره شهر سلیمانیه توسط پلیس بازداشت شد، سال ١٩٣٧ در انتشار بیانیه جمعیت آزادی کرد علیه پیمان سعدآباد نقش داشت، سال ١٩٣٧ در جمع‌آوری امضای اعتراض برای برکناری فرماندار و مدیر پلیس و قاضی سلیمانیه که علیه کردها بودند نقش داشت، سال ١٩٣٧ همراه با «کومه‌ڵه‌ی برایه‌تی کورد» (جمعیت برادری کرد) در شهر سلیمانیه فعالیت سیاسی کرد، سال ١٩٣٧ از مؤسسان جمعیت دارکر در شهر کرکوک بود، سال ١٩٣٩ از مؤسسان حزب هیوا در شهر کرکوک بود، سال ١٩٣٩ در کنگره اول حزب هیوا به عنوان نایب رئیس انتخاب شد، سال ١٩٤٠ معتمد رئیس حزب هیوا در سلیمانیه بود، سال ١٩٤٧ در شهر سلیمانیه در تظاهرات و تشییع جنازه هر دو شهید مصطفی مصطفی (١٩١٢ـ١٩٤٧) معروف به مصطفی خوشناو و محمد محمود محمد (١٩٢٢ـ١٩٤٧) معروف به محمد قدسی شرکت کرد، سال ١٩٤٨ علیه پیمان پورتسموث در تظاهرات شرکت کرد، سال ١٩٥١ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی موقت حزب دموکرات کرد (کنگره دوم) انتخاب شد.

سال ١٩٥٣ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو رهبری حزب دموکرات کردستان ـ عراق (کنگره سوم) انتخاب شد، سال ١٩٥٥ به همراه جلال طالبانی (١٩٣٣ـ٢٠١٧) به نام حزب دموکرات کردستان ـ عراق، نامه‌ای اعتراضی از حزب کمونیست عراق به حزب کمونیست بریتانیا ارسال کردند، سال ١٩٥٩ نماینده کمیته شعبه یک در کنگره چهارم بود، پس از کنگره چهارم در کادر چهارم و پنجم به عنوان مسئول کمیته شعبه یک تعیین شد، سال ١٩٥٩ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (کنگره چهارم) انتخاب شد، سال ١٩٥٩ در سرکوب کودتای سرهنگ عبدالوهاب شواف (١٩١٦ـ١٩٥٩) در شهر موصل نقش داشت، در ٢٨ ژوئن ١٩٥٩ به نمایندگی از حزب دموکرات کردستان ـ متحد در جبهه اتحاد ملی، تلگرامی حمایتی برای عبدالکریم قاسم رئیس‌جمهور عراق ارسال کرد، سال ١٩٥٩ عضو سندیکای مهندسان عراق بود، سال ١٩٥٩ نایب رئیس سندیکای مهندسان عراق بود، در ماه آوریل ١٩٥٩ در تالار «گه‌ل» شهر بغداد و در جشن بازگشت رفقای بارزانی از اتحاد جماهیر شوروی، سخنرانی حزب دموکرات کردستان را برای حاضران قرائت کرد.

در روز شنبه ٨ ژانویه ١٩٦٠ عضو هیئت مؤسس مرحله علنی حزب دموکرات کردستان ـ عراق بود، سال ١٩٦٠ عضو هیئت کنفرانس کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان در بخشی از منطقه گرمیان بود، سال ١٩٦٠ سرپرستی کنفرانس حزب دموکرات کردستان ـ عراق را در منطقه گرمسیر برای انتخاب نمایندگان کنگره پنجم بر عهده داشت، سال ١٩٦٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. پنجمین کنگره حزب دموکرات کردستان منتخب شده است، در سال ١٩٦٠ استعفای خود را از حزب به مصطفی بارزانی رئیس حزب ارائه کرده و با درخواست وی موافقت نشده است، در سال ١٩٦١ در آخرین نشست رهبری حزب دموکرات کردستان در خانه دکتر مراد عزیز شرکت کرده است به منظور تدارک برای انقلاب، در سال ١٩٦١ پیش از دستگیری به دست نیروهای اطلاعاتی عراق فرار کرده و مدتی در بغداد خود را پنهان کرده است، در ماه سپتامبر ١٩٦١ دیداری با جمال حیدر عاصم (١٩٢٦ـ١٩٦٣) معروف به جمال حیدری عضو دفتر سیاسی حزب کمونیست عراق داشته به منظور همکاری آن‌ها برای انقلاب در کردستان جنوبی، در روزهای ١٨ تا ٢٣ دسامبر ١٩٦١ در نشست کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان در روستای عوالان از توابع استان سلیمانیه شرکت کرده به منظور ادامه دادن به انقلاب ایلول، در سال ١٩٦٢ به صفوف نیروی پیشمرگه پیوسته است، در ١٩ ژانویه ١٩٦٣ در شهرک رانیه از توابع استان سلیمانیه عضو هیئت مذاکره‌کننده انقلاب ایلول بوده است با نماینده دولت عراق، در سال ١٩٦٣ با (دیوید آدامسون) روزنامه‌نگار روزنامه ساندی تلگراف بریتانیا دیدار داشته است، در سال ١٩٦٤ به عنوان نماینده حزب دموکرات کردستان در افتتاحیه نهمین کنگره اتحادیه دانشجویان کرد در اروپا در شهر هانوفر در مرز جمهوری فدرال آلمان شرکت کرده است.

در سال ١٩٦٤ مشوق جناح دفتر سیاسی بوده برای جنگ علیه جناح رئیس، در سال ١٩٦٤ در ششمین کنگره حزب دموکرات کردستان به دلیل حمایت از تصمیمات نشست گسترده ماوت از صفوف حزب اخراج شده است، پس از پیوستن به گروه ابراهیم احمد ـ جلال طالبانی در ٢٨ ژانویه ١٩٦٦ به درون دولت عراق و پشت کردن به انقلاب ایلول، در ٢١ فوریه ١٩٦٦ به همراه علی عبدالله و نوری احمد طه در نامه‌ای به رئیس مصطفی بارزانی آمادگی خود را برای خدمت به انقلاب ایلول و حزب ابراز کرده‌اند، در اواسط سال ١٩٦٦ توسط کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان به عنوان عضو کمیته تدارکاتی کنگره هفتم تعیین شده است، در سال ١٩٦٦ به عنوان ارج نهادن به موضعش به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان در کنگره هفتم انتخاب شده است، در سال ١٩٦٦ در نخستین نشست کمیته مرکزی به عنوان عضو دفتر سیاسی انتخاب شده است، در سال ١٩٦٦ به عنوان عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق تعیین شده است، در سال ١٩٦٦ به عنوان عضو دفتر اجرایی (المکتب التنفیذی) در شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق تعیین شده است، در ١٥ آوریل ١٩٦٧ به سرپرستی رئیس مصطفی بارزانی به عنوان عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان نماینده کنفرانس نظامی ـ سیاسی کانی سماق (اربیل) بوده است، از ماه نوامبر ١٩٦٨ تا ماه فوریه ١٩٦٩ مدرس درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان در دوره اول مدرسه تربیت کادرهای حزب دموکرات کردستان در شهرستان چومان از توابع استان اربیل بوده است، از ماه آوریل ١٩٦٩ تا ماه اوت ١٩٦٩ مدرس درس برنامه حزب دموکرات کردستان در دوره دوم مدرسه تربیت کادر حزب دموکرات کردستان در روستای ناوپردان از توابع استان اربیل بوده است، در ١٠ ژانویه ١٩٧٠ در شهر بغداد عضو هیئت نه نفره حزب دموکرات کردستان برای مذاکره پیرامون خودمختاری برای کردستان جنوبی با مسئولان حزب بعث بوده است، در ١١ مارس ١٩٧٠ عضو هیئت حزب دموکرات کردستان برای اعلام توافقنامه ١١ مارس برای حق خودمختاری کردستان توسط رئیس‌جمهور احمد حسن بکر (١٩١٤ـ١٩٨٢) بوده است.

 در سال ١٩٧٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان هشتمین کنگره حزب دموکرات کردستان انتخاب شده است، در سال ١٩٧٠ در نخستین نشست کمیته مرکزی به عنوان عضو دفتر سیاسی انتخاب شده است، روز جمعه ١٢ ژوئن ١٩٧٠ به فرمان رئیس مصطفی بارزانی عضو هیئت حزب برای سفر به شهر نجف در غرب عراق شده است به منظور شرکت در مراسم ترحیم آیت‌الله بزرگ عبدالمحسن حکیم (١٨٨٩ـ١٩٧٠) مرجع عالی شیعه جهانی، روز یکشنبه ١٦ اوت ١٩٧٠ در جشن بیست و چهارمین سالگرد تأسیس حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد شرکت کرده است، از ماه ژوئیه ١٩٧٠ تا ماه نوامبر ١٩٧٠ مدرس درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان دوره سوم مدرسه تربیت کادرهای حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد بوده است، در سال ١٩٧٠ عضو هیئت حزب دموکرات کردستان بوده است با حزب بعث برای ادغام اتحادیه معلمان کردستان و اتحادیه مرکزی معلمان عراق که به دلیل پافشاری طرف مقابل بر پیشمرگه‌ها به موفقیت دست نیافته‌اند، در پایان ماه اکتبر ١٩٧٠ عضو هیئت حزب دموکرات کردستان برای جلوگیری از دخالت حزب بعث در انتخابات دانش‌آموزان در استان کرکوک بوده است، در سال ١٩٧١ مدرس دوره سوم مدرسه تربیت کادرها در شهر بغداد بوده است، در روز دوشنبه ١ فوریه ١٩٧١ در جشن فارغ‌التحصیلی دوره سوم مدرسه تربیت کادرهای حزب دموکرات کردستان در مقر کمیته شعبه پنجم در شهر بغداد شرکت کرده است، در روز یکشنبه ٣٠ مه ١٩٧١ با همراهی حبیب فیلی در شهر بغداد از هیئت کمیته مرکزی حزب کمونیست بلغارستان استقبال کرده است، در ١٦ اوت ١٩٧١ در جشن یوبیل نقره‌ای ٢٥ سالگی تأسیس حزب دموکرات کردستان در مقر کمیته شعبه پنجم در شهر بغداد شرکت کرده است.

روز پنجشنبه ١ ژوئن ١٩٧٢ با همراهی هیئتی از حزب دموکرات کردستان و هیئتی از حزب کمونیست عراق دیداری با صدام حسین (١٩٣٧ـ٢٠٠٦) داشته‌اند و در خصوص ملی کردن نفت عراق گفتگو کرده‌اند، در سال ١٩٧٢ به منظور دیدار از نهادها و سازمان‌های دولتی و حزب دموکرات کردستان از شهرک زاخو از توابع استان دهوک بازدید کرد، در ماه اوت سال ١٩٧٢ بنا به درخواست حزب کمونیست شوروی به همراه هیئت حزب دموکرات کردستان با مقامات شوروی دیدار کرده و پیرامون روابط دوجانبه صحبت کرده‌اند، روز سه‌شنبه ١٧ ژوئیه ١٩٧٣ با همراهی هیئتی از حزب دموکرات کردستان در سفارت اتحاد شوروی در شهر بغداد با «شرف رشیدوف» نامزد عضویت در دفتر سیاسی حزب کمونیست اتحاد شوروی دیدار کرده‌اند، سال ١٩٧٣ مدرس درس برنامه و آیین‌نامه داخلی پارتی دموکرات کوردستان در چهارمین دوره مدرسه کادرسازی پارتی دموکرات کوردستان در روستای ناوپردان از توابع استان هولیر بوده است، در روز جمعه ١ فوریه ١٩٧٤ به عنوان عضو دفتر سیاسی پارتی دموکرات کوردستان و وزیر دولت در کابینه احمد حسن بکر (١٩١٤ـ١٩٨٢) در شهر سلیمانیه در مراسم افتتاحیه پنجمین کنگره اتحادیه معلمان کوردستان شرکت کرده است، در ١٢ مارس ١٩٧٤ به دلیل عدم اجرای توافقنامه ١١ مارس از سوی دولت عراق، استعفای خود را تقدیم احمد حسن بکر رئیس‌جمهور عراق کرد، در ٦ مارس ١٩٧٥ و در آخرین جلسه کمیته مرکزی پارتی دموکرات کوردستان در کنار ادامه جنگ با ارتش عراق بوده است، سال ١٩٧٦ عضو دفتر سیاسی رهبری موقت پارتی دموکرات کوردستان بوده است (کنفرانس برلین)، سال ١٩٧٩ توسط نمایندگان کنگره به عضویت کمیته مرکزی پارتی دموکرات کوردستان کنگره نهم پارتی دموکرات کوردستان انتخاب شده است، سال ١٩٧٩ در اولین جلسه کمیته مرکزی به عضویت دفتر سیاسی پارتی دموکرات کوردستان انتخاب شده است، سال ١٩٧٩ از پارتی دموکرات کوردستان جدا شده است، در ٢٦ تا ٣٠ ژوئیه ١٩٨١ توسط نمایندگان کنگره به عضویت دفتر سیاسی پارتی دموکرات خلق کوردستان در کنگره اول انتخاب شده است، سال ١٩٨٢ برای آشتی دادن پارتی دموکرات کوردستان و پارتی دموکرات خلق کوردستان تلاش کرده است، در روزهای ٢٦ تا ٣٠ دسامبر ١٩٨٩ کنگره دوم پارتی دموکرات خلق کوردستان به نام او نام‌گذاری شده است.

از آثار وی:

  1. من مذكراتي ـ ١٩٨٥.

منابع:
  1. آرشیو هیئت دانشنامه پارتی دموکرات کوردستان

  2. عبدالمجید شوقي البكري، المللحمة الموصلیة في المخازي الشیوعیة، (موصل ـ انتشارات الجمهوریة ـ ١٩٦٣م)، ص ٦٢.

  3. فلک‌الدین کاکه‌یی، کودتای روحی، ترجمه شیرزاد هینی، (هولیر ـ چاپخانه شهاب ـ ٢٠١٦ز)، ل ٧٤.

  4. یاسین قادر برزنجی، نمایش‌های سلیمانیه در سال‌های ١٩٢٦ ـ ١٩٦١، (سلیمانیه ـ مؤسسه چاپ و نشر سردم ـ ٢٠٠١ز)، ل ٤٩.

  5. آسو عمر سواره، سلیمانیه و خاک، (سلیمانیه ـ چاپخانه شوان ـ ٢٠١٩ز)، ل ل ٣٦٦، ٥٠٣.

  6. عزیز حسن البارزاني، الحركة القومیة الكوردیة التحرریة في كوردستان العراق ١٩٣٩ ـ ١٩٤٥، (دهوک ـ انتشارات سپریز برای چاپ و نشر ـ چاپخانه وزارت آموزش ـ ٢٠٠٢م)، ص ١٢٤.

  7. زكي خیري، صدی السنین في ذاكرة شیوعي عراقي مخضرم، (استکهلم ـ ١٩٩٤م)، ص ٢٣١.

  8. عقیله رواندزی، یاد و آفرین، (هولیر ـ مرکز شاوشکا برای فعالیت‌های فرهنگی ـ چاپخانه پرورده ـ ٢٠٠٥ز)، ل ل ١٥٩ ـ ١٦١.

  9. فرهاد عوني، اسرار وخفایا الأنتخابات الطلابیة في محافظة كركوك قبل ٣٢ عاما، مجله گولان العربي، مؤسسه گولان برای فرهنگ و رسانه، شماره ٦٦، سال ششم هولیر، چاپخانه وزارت آموزش، ٣٠ نوامبر ٢٠٠١م، ص ١٣٥.

  10. کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران ـ مؤسسه انتشارات نگاه ـ ١٣٧٧هـ ش)، ص ص ١٦٩، ١٨٨، ٢٤٤، ٢٥٥، ٢٦٠، ٣٢٧، ٣٣٨، ٣٤٤، ٣٨٤.

  11. نوزاد علي احمد، صحافة الحزب الدیمقراطي الكردستاني خارج الوطن، (السلیمانیة ـ مؤسسه ژین برای احیای میراث مستند و مطبوعاتی کرد ـ ٢٠١٠م)، ص ١١.

  12. دیوید آدامسن، پیکار کردستان، ترجمه جواد هاتفی، (تهران ـ مؤسسه انتشاراتی عطائی ـ چاپخانه محمدعلی علمی ـ ١٣٤٨ ھ . ش)، ص ص ١٢٥، ١٣١.

  13. مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی کوردستان عراق ١٩٤٥ ـ ١٩٥٨، (سلیمانیه ـ مرکز مطالعات استراتژیک کوردستان ـ ٢٠٠٥ز)، ل ل ٩٥، ١٢٦، ١٢٩، ١٣٢، ١٣٤. 

  14. شوان محمدامین طاها خوشناو، هولیر میان سال‌های (١٩٥٨ ـ ١٩٦٣) پژوهشی در وضعیت سیاسی، (هولیر ـ چاپخانه روژهلات ـ ٢٠١٢ز)، ل ٢٩٣.

  15. شوان محمدامین طاها خوشناو، هولیر میان سال‌های ١٩٦٣ ـ ١٩٧٠ پژوهشی تاریخی در وضعیت سیاسی، (هولیر ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ـ ٢٠١٦ز)، ل ل ٦١، ١٤٩، ١٥٥، ١٧١، ٣٣١.

  16. عبدالرحمن شرفکندی، چیشتی مجێور، (پاریس ـ ١٩٩٧ز)، ل ٣٥٦.

  17. تهیه‌کننده: صلاح رشید، دیداری تمن، بخش اول، چاپ دوم، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١٧ز)، ل ل ١٨٣ ـ ١٨٤.

  18. اکرم صالح رشه، شهر سلیمانیه، جلد پنجم، (سلیمانیه ـ چاپخانه رهند ـ ٢٠١٨ز)، ل ٥٥٥.

  19. آندریوس باکوری، ایستگاه رادیویی، (هولیر ـ چاپخانه شهاب ـ ٢٠٠٩ز)، ل ل ١٧٥، ١٧٧.

  20. اعفاء خمسة وزراء وتعیین خمسة جدد، روزنامه التآخي، شماره ١٥١٢، بغداد، چاپخانه تایمز، دوشنبه، ٨ آوریل ١٩٧٤م، ص ١.

  21. أمر وزاري الرقم ٩٩، روزنامه الوقائع العراقیة، وزارت ارشاد عراق، شماره ٤٨٠، سال سوم، بغداد، سه‌شنبه، ٧ فوریه ١٩٦١م، ص ٣.

  22. سعدی عثمان هروتی، رابطه میان کرد و شوروی در سه سند بریتانیایی، مجله روگه، مرکز زاخو برای تحقیقات کردی، شماره ٦، بهار ٢٠١٩ز، ل ٣٥.

  23. ٥ وزیر کرد از کابینه اخراج شدند، روزنامه اطلاعات، شماره ١٤٣٧٣، تهران، دوشنبه، ١٩ فروردین ١٣٥٣ ھ . ش، ص ٢.

  24. تأسیس نادي صلاح الدین، روزنامه التآخي، شماره ١١٣٢، بغداد، چاپخانه تایمز، شنبه، ٩ سپتامبر ١٩٧٢م، ص ٤.

  25. جرجیس فتح الله‌ المحامي، العراق في عهد قاسم آراء وخواطر ١٩٥٨ ـ ١٩٨٨، بخش دوم، (سوئد ـ انتشارات نبز برای چاپ و نشر ـ ١٩٨٩م)، ص ٧٢٨.

  26. حبیب محمد کریم، تاریخ الحزب الدیمقرطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوک ـ چاپخانه خبات ـ ١٩٩٨م)، ص ص ٢٨، ٤٧، ٥٠، ٥٧ ، ٦١، ٦٧ ـ ٦٨ ، ١١٧ ، ١٢٤، ١٤٧، ١٥٢، ١٥٩، ٤٨٨.

  27. سامي شورش، كردستان والأكراد، چاپ دوم، (هولیر ـ چاپخانه روژهلات ـ ٢٠١٩م)، ص ١٢٥.

  28. سامي عبدالرحمن، من أوراقي، (کوردستان ـ انتشارات حزب الشعب الدیمقراطي الكردستاني ـ چاپخانه گل ـ ١٩٩١م)، ص ص ٢٩ ـ ٣١.

  29. شعبان سعید محمد، ئه‌ز و هه‌ڤركی و پێلێت خه‌ما، (دهوک ـ چاپخانه دانشکده شریعت ـ ٢٠٠٠ز)، ل ٤٢.

  30. شكیب عقراوي، سنوات المحنة في كوردستان أهم الحوادث السیاسیة والعسكریة في كوردستان والعراق من ١٩٥٨ الی ١٩٨٠، چاپ دوم، (هولیر ـ چاپخانه مناره ـ ٢٠٠٧م)، ص ص ١٥٢، ٣٠٣.

  31. شوکت ملا اسماعیل حسن، روزهایی از تاریخ انقلاب ایلول، چاپ دوم، (هولیر ـ دفتر تفسیر ـ ٢٠١٦ز)، ل ٢١٠.

  32. عصمت شریف وانلي، كردستان العراقیة هویة وطنیة (دراسة في ثورة ١٩٦١)، ترجمه سعاد محمد خضر، (سلیمانیه ـ مؤسسه ژین ـ چاپخانه شوان ـ ٢٠١٢م)، ص ص ٣٢٦، ٣٢٨.

  33. مرسوم جمهوري رقم ١٨٠، روزنامه الوقائع العراقیة، وزارت اطلاع‌رسانی عراق، شماره ١٨٦٧، سال دوازدهم، بغداد، سه‌شنبه، ١٤ آوریل ١٩٧٠م، ص ١١.

  34. نوری شاویس، من مذكراتي، (بدون مکان ـ انتشارات حزب دموکرات کردستان ـ ١٩٨٥م)، ص ص ١٠ ـ ١٢، ١٤، ١٨، ٢٠ ـ ٢١، ٢٥، ٣٤، ٥٢، ٦٢، ٧٩، ٨١، ٨٣ ـ ٨٥، ٨٩ ـ ٩٠.