کنگره هشتم حزب دموکرات کردستان (حزب دموکرات کردستان - عراق در اول ژوئیه ١٩٧٠) پس از توافق‌نامه ١١ مارس ١٩٧٠ در روستای ناوبردان برگزار شد.

شرایط و دلایل

افسران رژیم مانع از اجرای توافق‌نامه ٢٩ ژوئن ١٩٦٦ که بین رهبری انقلاب و دولت عراق منعقد شده بود، شدند. این افسران از گروه دفتر سیاسی سابق پارتی که در بغداد مستقر شده بودند، علیه انقلاب استفاده کردند و این کار را از طریق تسلیح پیروان آن‌ها و ایجاد پایگاه‌ها و مقرهایی برای آنان در برخی مناطقی که نیروهای پیشمرگه در آنجا حضور داشتند، انجام دادند. علاوه بر این، برکناری عبدالرحمن البزاز از نخست‌وزیری و مأمور کردن طاهر یحیی به جای او صورت گرفت. در اواخر اوت سال ١٩٦٧، نخست‌وزیر جدید در رأس یک هیئت دولتی با رهبر مصطفی بارزانی دیدار کرد. نخست‌وزیر عراق به رهبر مصطفی بارزانی وعده‌های زیادی درباره اجرای بیانیه ٢٩ ژوئن و خلع سلاح مزدوران (جاش‌ها)، به ویژه پیروان گروه دفتر سیاسی قدیمی داد.

پس از مدتی مشخص شد که دولت قصد خلع سلاح جاش‌ها را ندارد و برعکس، بدون خواست و اراده نخست‌وزیر، این گروه‌ها بیشتر از سوی افسران رژیم حمایت می‌شوند. این امر منجر به ازسرگیری درگیری‌ها بین جاش‌ها و پیشمرگه‌ها شد که در اوایل ١٩٦٨ باعث سردی در روابط بین رهبری انقلاب و دولت و سپس وقوع درگیری‌ها در ١٥ آوریل سال ١٩٦٨ گردید.

در ١٧ ژوئیه ١٩٦٨، حزب بعث کودتایی علیه حکومت انجام داد و احمد حسن البکر رئیس‌جمهور شد. رژیم جنگ مستقیم خود با کوردها را کاهش داد و شروع به تشویق و تسلیح جاش‌ها علیه انقلاب نمود. شدت جنگ به اوج خود رسید و سرانجام پس از چندین نبرد و درگیری، جاش‌های دولتی در ١٨ اکتبر ١٩٦٨ شکست خوردند و به پایگاه‌های دولتی در کرکوک پناه بردند..

پس از آن شکست‌ها، در سپتامبر ١٩٦٩، دولت ابتکاری برای دستیابی به توافق با رهبری انقلاب ارائه داد و هیئتی را به ناوبردان فرستاد. پس از یک سلسله جلسات در بغداد و ناوبردان، و سفر صدام حسین، معاون رئیس‌جمهور عراق به ناوبردان و دیدار او با رهبر مصطفی بارزانی در ١١ مارس ١٩٧٠، توافق‌نامه‌ای بین دولت بعث عراق و رهبری انقلاب به امضا رسید که نتیجه آن به رسمیت شناختن اهدافی بود که کوردها برای آن انقلاب کرده بودند، یعنی به رسمیت شناختن حقوق سیاسی و ملی مردم کورد در جنوب کردستان.

برگزاری کنگره

پس از توافق‌نامه ١١ مارس، کنگره در بازه زمانی ١ تا ٦ ژوئیه سال ١٩٧٠ در روستای ناوبردان و با حضور ٤٨٨ نماینده برگزار شد. با توجه به فضای مناسب و پایدار، این کنگره به عنوان سومین کنگره حزب دموکرات کردستان شناخته شد که به صورت علنی برگزار گردید. هیئت‌های متعددی از احزاب مختلف عراقی در آن شرکت کردند، از جمله: هیئت حزب سوسیالیست عربی بعث، هیئت حزب کمونیست ملی دموکراتیک، هیئت جنبش سوسیالیستی عربی، هیئت سازمان آزادی‌بخش فلسطین، هیئت‌های احزاب کوردی از کشورهای همسایه، هیئت حزب دموکراتیک کورد در لبنان، هیئت اتحادیه دانشجویان کورد در اروپا و سازمان ملل متحد. همچنین از میان شخصیت‌ها، کامران بدرخان در آن حضور داشت.

کنگره با سخنرانی رهبر مصطفی بارزانی آغاز شد، سپس گزارش سیاسی دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان توسط حبیب محمد کریم، دبیر پارتی به زبان عربی قرائت گردید. در نهایت، کمیته مرکزی در ١٠ ژوئیه ١٩٧٠ با صدور بیانیه‌ای پایانی برای رسانه‌ها و نمایندگان آن‌ها، به کارهای کنگره هشتم پایان داد..

ساختار حزب دموکرات کردستان بر اساس اساسنامه داخلی مصوب کنگره هشتم به شرح زیر شکل گرفت: حوزه (هسته)، کمیته سازمانی، کمیته محلی، کمیته فرعی، کمیته مرکزی، دفتر سیاسی، دبیر کمیته مرکزی، رئیس. همچنین هیئت بازرسی مرکزی متشکل از یک عضو دفتر سیاسی و دو عضو کمیته مرکزی حزب بود.

اعضای کنگره برنامه و اساسنامه داخلی کنگره را تصویب کردند و با اجماع آرا، رهبر مصطفی بارزانی را مجدداً به عنوان رئیس حزب انتخاب نمودند. همچنین اعضای جدید کمیته مرکزی حزب به شرح زیر انتخاب شدند:

حبیب محمد کریم – دبیرکل

دکتر محمود عثمان

ادریس بارزانی

مسعود بارزانی

صالح یوسفی

علی عبدالله

نوری شاویس

سامی عبدالرحمن

هاشم حسن آکره‌ای (عقراوی)

اسماعیل ملا عزیز

سرگرد عزیز آکره‌ای (عقراوی)

فاخر میرگسوری

فارس باوه

رشید سندی

شکیب آکره‌ای (عقراوی)

عبدالوهاب اتروشی

علی قاسم شنگالی

دارا توفیق

عبدول قرنی

صدیق افندی

زکیه اسماعیل حقی

اعضای علی‌البدل کمیته مرکزی:

رشید عارف عبدالرحمن

علی هزار

نعمان عیسی

شیخ رضا گولانی

جرجیس فتح‌الله شماس

محمد ملا قادر

شعبان سعید محمد

حمید برواری

قادر جباری

دفتر سیاسی متشکل از همراهان زیر بود:

 حبیب محمد کریم، دبیر کمیته مرکزی

دکتر محمود عثمان، مسئول کمیته روابط خارجی

عزیز آکره‌ای (عقراوی)

سامی عبدالرحمن

صالح یوسفی، مسئول دفتر تشکل‌های توده‌ای

علی عبدالله

نوری صدیق شاویس

در همان دوره، گروه دفتر سیاسی قدیمی که با نام پارتی فعالیت می‌کرد، هفتمین کنگره خود را در بغداد برگزار کرد. آن‌ها در جریان این کنگره تصمیم به انحلال گروه گرفتند و همچنین مسئله پیوستن به پارتی را مطرح کردند که این موضوع با اتفاق آرا تصویب شد. سپس از طریق شاخه چهارم حزب دموکرات کردستان با آقای مسعود بارزانی تماس گرفتند و از ایشان خواستند درخواستشان را به رهبر مصطفی بارزانی منتقل کند. پس از ابلاغ تمایل آن‌ها به رهبر مصطفی بارزانی، ایشان فرمان عفو آن‌ها را صادر کرد. جلال طالبانی در ٧ اوت ١٩٧٠ از حاج عمران بازدید کرد و در آنجا با رهبر بارزانی ملاقات نمود. پس از یک سلسله جلسات، در ١ اکتبر همان سال عفو عمومی برای آنان صادر شد و به اتفاق آرا به حزب دموکرات کردستان بازگشتند.

منابع

- آرشیو هیئت دایرةالمعارف حزب دموکرات کردستان