Jînenîgarî

Melko Abas Mihemedemîn di sala 1928an de li gundê Bêrsiyav ser bi qezaya Mêrgesor ji dayik bûye. Piştî hilgirsana şoreşa yekem a Barzan li başûrê Kurdistanê di sala (1931- 1932) de di temenê zarokatiyê de ligel malbata xwe awareyê welatê Tirkiyeyê bûn. Li Yekîtiya Sovyetê bawernameya bakaloryosê di beşa pîşesaziyê de wergirtiye, berî çûna bo Yekîtiya Sovyetê xêzandar bûye û bo cara duyem jiyana hevjîniyê ligel jineke xelkê Yekîtiya Sovyetê bi navê Aliya pêk aniye. Sala 1975an piştî neskoya Şoreşa Eylûlê (1961- 1975) awareyê welatê Îranê bûye. Şarezayî di zimanên Kurdî, Rûsî, Farsî, Erebî hebûye. Di sala 2015an de koça dawî kiriye.

Xebatname

Sala 1943an û piştî vegera Mela Mistefa Barzanî ji Silêmaniyê bo navçeya Barzan û hilgirsandina şoreşa duyem a Barzan (1943- 1945), peywendî bi rêzên leşkerê şoreşgêr ve kiriye û beşdarî di şerên girtina polîsxaneyên navçeya Barzan de kiriye. Sala 1945an piştî neskoya şoreşê, hevsengê cangorî û malbatên Barzaniyan awareyê Rojhilatê Kurdistanê (Îran) bûye û piştî damezrandina Komara Dêmokrata Kurdistanê li Mehabadê seretaya sala 1946an, di hêza Barzan de bûye Pêşmergeyê komarê û piştî rûxana Komara Dêmokrata Kurdistanê di meha kanûna yekem a sala 1946an de, hevsengê leşkerê şoreşgêrê Barzan bi fermandeyiya jeneral Mistefa Barzanî piştî çendîn şer û neberdiyan li dijî artêşa şahanşahî ya Îranê, bi navçeya Nazdardaxê ya sêgoşeya sînorê Îran-Îraq-Tirkiyeyê vegeriyaye başûrê Kurdistanê û di rêzên leşkerê de li navçeya hoza Mizûrî cî girtiye.

Di rêkefta 6ê gulana sala 1947an û piştî biryara dîrokî ya jeneral Mistefa Barzanî di civîna Ergoşê de, bi xwe radest nekirina wan bi hikûmeta Îraqê û rêkirina wan ber bi Yekîtiya Sovyetê, hevsengê leşkerê şoreşgêrê Barzan bi zêdetir ji pêncsed cangoriyan û bi serkirdatiya jeneral Mistefa Barzanî biryara çûyînê dide û dibe yek ji hevalên Barzanî bo Yekîtiya Sovyetê. Di dema 28 roj rêkirina berdewam bi nav zehmetî û sirûşta rê û rûbirûbûna serbazî ya artêşa her sê welatên Îraq, Tirkiye û Îranê û piştî serketina wan di şerê benavûdeng ê deşta Şût û derbaskirina wan di pira Qizildaxê ya Makoyê, serencam di rêkefta 18ê hezîranê hevsengê cangoriyên Barzaniyan li rûbarê Aras û sînorê Yekîtiya Sovyetê derbas bûye.

Piştî derbaskirina sînor, ji aliyê Sovyetan ve ligel tevahiya cangoriyên Barzaniyan wek dîlê şer veguhastine bo bajarê Nexçewanê yê Komara Azerbaycanê. Piştî ku Moskowê biryar da Barzaniyan wek penaber werbigire û piştî rêkeftina jeneral Mistefa Barzanî û Cefer Baqirovê serokkomarê Azerbaycanê, ligel tevahiya cangoriyên Barzaniyan veguhastine bo serbazgeheke li ser deryaya Xezer li nêzî Bakûya paytexta Azerbaycanê û ji aliyê efserên Azerbaycaniyan ve xistine ber meşqa çir a serbazî û her li wir dersên fêrbûna nivîsîn û xwendina zimanê Kurdî jî ji aliyê efserên Kurd ve dane wan.

Piştî têkçûna peywendiyên navbera jeneral Mistefa Barzanî û Cefer Baqirov û derketina niyazxerabî û dudiliya Baqirov beramber Barzaniyan, ligel tevahiya cangoriyên Barzaniyan di rêkefta 29ê tebaxa 1948an de ji Komara Azerbaycanê veguhezîne bo komelgeha Çirçûk a Komara Ozbekistanê û li wir jî bo cara duyem bi şêweyeke demkî xistine ber meşqa serbazî.

Di meha adara sala 1949an piştî pilangêriyên Baqirov û Bêriyayê alîkarê Stalîn, cangoriyên Barzaniyan ji hev cuda kirin û bi şemendefêrê kom kom li ser gund û kîlgehên kelxoz û hereweziyên Komara Ozbekistanê belav kirin û bo peydakirina bژیوى jiyana xwe hevsengê dîlên Almaniyan xistine ber suxre û karê zehmet ê rojane.

Piştî hewleke zêde û şandina çendîn nameyan ji aliyê jeneral Mistefa Barzanî ve bo Koşka Krîmlînê û desthilatdarên Yekîtiya Sovyetê, serencam nameyeke Barzanî gihîştin destê Stalînê serokê Yekîtiya Sovyetê. Piştî gihîştina nameya Barzanî, ji aliyê Stalîn ve biryar li ser durustkirina lijneyekê hat dayîn bo lêkolînkirin li ser barûdoxa Barzaniyan û serencam bo careke din û sala 1951ê tevahiya Barzaniyan ji hev kom kirin û li bajarê Vrivîskî li ser deryaya Reş li başûrê Rûsyaya îro niştecî kirin.

Piştî 11 sal man li Yekîtiya Sovyetê, sala 1958an rejîma paşayetî li Îraqê rûxa û sîstema birêvebirina welat bo komarî bi serokatiya Ebdulkerîm Qasim hat damezrandin û desthilata Îraqiyan girtin dest, bi hatina ser desthilata komariyan rêya vegera Barzaniyan li Yekîtiya Sovyetê vebû û di rêkefta 16ê nîsana 1959an de ligel tevahiya cangoriyên Barzaniyan bi siwarê keştiya Groziya û bi rêya bendera bajarê Besrayê vegeriyaye başûrê Kurdistanê.

Sala 1961an û piştî têkçûna peywendiyên navbera Barzanî û Ebdulkerîm Qasim û lêbûna hikûmetê ji wan sozên ku bi Kurdan dabû, şoreşa neteweya Kurd hilgirsaye û Melko Abas peywendî bi rêzên Hêzên Pêşmerge ve kiriye û beşdarî şeran bûye. Piştî destpêkirina şoreşê di Gulanê 1976an de careke din peywendî bi rêzên şoreşê ve kir.

Çavkanî:

1- Arşîva Desteya Ensîklopediya Partiya Dêmokrata Kurdistanê.

2- Govara Dengê Pêşmerge, hejmar 44, 31ê tebaxa 2001an, dîmane Miqdad Şaswarî ligel Pêşmergeyê dêrîn  Melko Abas Mihemedemîn.

3- Şewket Şêx Yezdîn, Yûbîlî zêrînî Pêşmerge, (Pîrmam - Çapxane Xebat - 1996z).